• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Koronavırýs 15 Qazan, 2020

Azııadaǵy ahýal da adamzatty alańdatady

142 ret
kórsetildi

Koronavırýs pandemııasy Azııa qurlyǵyna da ońaıǵa soǵyp jatqan joq. Kún saıyn shartaraptyń túkpir-túkpirinde 250 myńnan astam naýqas tirkelse, so­nyń 100 myńǵa jýyǵy sary qurlyqqa tıesili. Ásirese Úndistandaǵy jaǵdaı óte qıyn. Búginge deıin Bolıvýdtyń otanynda vırýs juqtyrǵandar sany 7 mıl­­­lıon­nan asyp ketti. 

 

Osylaısha Úndistan álem boıynsha koronavırýstan eń kóp zardap shekken AQSh-taǵy kórsetkishke jaqyn qaldy. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetine súıensek, ótken táýlikte 70 myńǵa jýyq turǵyn qaterli derttiń tyrnaǵyna ilingen. 110 myńnan astam adam bul dúnıemen qoshtasty. Úndistan vırýs juqtyrǵandar sany jaǵynan birneshe kún boıy aldyńǵy qatardan túspeı tur. Iаǵnı eldegi ahýal áli de kúrdeli qalpynda qalyp otyr.

Bul rette vırýs juqtyrǵandar sany­nyń ósimi táýligine qyrkúıektegi 100 myń­nan 70 myń adamǵa deıin kemigen. Indet­tiń sál de bolsa báseńdegeni ańǵa­ryla­dy. Máselen, qyrkúıektiń ortasyn­da bir kúnde júz myńǵa jýyq adam naý­qastansa, qazir bul kórsetkish 60-70 myń­nyń aınalasynda. Eldiń densaý­lyq saqtaý mınıstrligi vırýs juqtyr­ǵandar sany azaıǵan jaǵdaıda úndistan­dyqtar­dyń jańa jyly – Dıvalı merekesin toı­laýǵa múmkindik týady dep úmittenip otyr. Bıyl atalǵan mereke 14 qarashada atap ótilmek.

COVID-19-dyń otany Qytaıda qaýip­ti indetpen jańadan aýyrǵandar sany bir táýlikte jıyrma shaqty adamdy quraı­dy. Eldiń memlekettik densaýlyq saqtaý komıteti taratqan málimetke súıensek, búginge deıin naýqastardyń barlyǵy vırýsty shetelden juqtyryp kelgen. Alaıda kúni keshe Sındao qalasynda eki aıdan keıin alǵash ret vırýsty Qytaıda juqtyrǵan adam tirkeldi. Osyǵan baılanysty dúısenbiden bastap jappaı testileý júrgizilip jatyr. Bul óńirdi 9 mıllıonnan astam turǵyn mekendeıdi. Atalǵan naýqas koronavırýspen aýy­ra­tyn­dardy emdeıtin aýrýhananyń qyz­metkeri kórinedi.

О́tken dúısenbide anyqtalǵan 13 naýqastyń jeteýi shetelden juqtyrǵan, al altaýy Sındao qalasynyń turǵyndary eken. Sońǵy ret Qytaı koronavırýstyń jergilikti jerde juǵýy týraly málimet­ti 15 tamyzda habarlaǵan edi. Ol kezde anyq­talǵan 4 adam Shynjań avtono­mııa­lyq oblysynda turatyny belgili boldy. Búginge deıin Qytaıda naýqastar sany 85 myń­nan asyp, 4 634 adam qaıtys boldy.

Irandaǵy jaǵdaı da máz emes. Bir­neshe kúnnen beri osy elde indet sal­­darynan baqıǵa attanǵandar sany rekord­tyq deńgeıde tur. Máselen, dúı­senbide 272 adam bul dúnıemen qoshtas­sa, 4 206 turǵynnyń vırýs juqtyrǵany anyq­taldy. Osylaısha Irandaǵy indet­tiń tyrnaǵyna ilingender 500 myń adamnan asyp ketti. Sonyń 30 myńǵa jýyǵy baqıǵa attandy.

Osy oraıda aıta ketken jón. Iran pandemııanyń úshinshi tolqynyn bastan ótkerip jatyr. О́ıtkeni alǵash ret naý­ryz­dyń aıaǵy men sáýirdiń basynda naý­qastar sany kúrt kóbeıgen-di. Biraq mamyrda jaǵdaı sál de bolsa turaqtalyp, jańadan vırýs juqtyrǵandar sany báseńdedi.

Al mamyrdyń aıaǵynan bastap indet qaıta órshidi. Jaǵdaı tamyzdyń sońyna deıin tynyshtalǵan joq. Sóıtip, Iran ekinshi tolqyndy eńsergendeı kóringen. Áıtse de, qyrkúıekte ahýal taǵy qıyn­daı tústi. Qazir naýqastar sany kúnnen kúnge kóbeıip barady.

Koronavırýstyń qarqyny Iran ekonomıkasyna kúırete soqqy berdi. Ásirese ulttyq valıýtasy rıal quldy­raı bastady. Qazir naryqta bir dol­lar 42 136 rıalǵa satylyp jatyr. Buǵan de­ıin Irannyń aqshasy munshalyqty qun­syzdanbaǵan edi. Byltyrǵy osy kezeń­men salystyrǵanda rıal 138 paıyzǵa qunyn joǵaltqan.

Iordanııa bıligi koronavırýstyń taralýyna jol bermeý úshin demalys kúnderi shekteý sharalaryn kúsheıtti. Apta aıaǵynda turǵyndardyń syrtqa shyǵýyna tolyq tyıym salyndy. Kóshede medı­sınalyq qyzmetkerler men epıde­mı­ıalyq zertteý júrgizý­shi top­tarǵa ǵana júrýge ruqsat. Polıseı­ler komendanttyq saǵatta tártiptiń saq­­talýyn qatań qadaǵalaıdy. О́tken ju­madan bastap mektepterdegi sabaq toq­­tatyldy. Bilim oshaǵynyń qaıta­dan qashan esigin ashatyny ázirge belgi­siz. Stýdentter qashyqtan oqýǵa kóshiri­ldi. Iordanııada koronavırýsty juqtyr­ǵandar sany 22 myńǵa jýyqtady, 144 naýqas kóz jumdy.

Japonııada koronavırýs saldarynan sýısıd sany kúrt artypty. Ásirese elge tanymal «juldyzdarǵa» ońaıǵa soqpaı tur. Máselen, mamyrda balýan ári túrli tok-shoýdyń qatysýshysy Hana Kımýra, shildede akter Harýma Mıýra, qyrkúıekte akter Seı Ashına men Iýko Takeýchı óz-ózine qol jumsaǵan.

Bıylǵy shilde aıynda sýısıd kórset­­kishi byltyrǵy merzimmen salystyr­­ǵan­da qatty aıyrmashylyq baıqal­maǵan. Biraq tamyzda 2019 jylmen salystyr­ǵanda 15 paıyzǵa artqan. Japonııa úki­meti­niń málimetine súıensek, munyń bas­ty sebebi óz-ózine qol jumsaýdy bol­dyr­maýǵa jumsalatyn qarajatty 40 paıyz­ǵa azaıtýmen tikeleı baılanysty. Jyl saıyn Japonııa sýısıdpen kúresý úshin 55 mıllıon dollarǵa jýyq qarajat jumsaıdy.

Koronavırýs alǵash álemge taraı bastaǵanda, qańtar-mamyr aılarynda Kúnshyǵys elinde sýısıd kórsetkishi 10 paıyzǵa tómendegen edi. Biraq pande­mııanyń ekonomıkaǵa tıgizgen zardaby saldarynan áleýmettik jaǵdaı qıyn­daı túsip, kóptegen japonııalyq azamat kúı­zeliske túsken kórinedi. Jumys­syzdar sany da kúrt artyp, shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi kásibin toqtatýǵa májbúr bolǵan.

Indet saldarynan sýısıd kóbeıgenine qaramastan, COVID-19 juqtyryp qaı­tys bolǵandar kóp emes. Búginge deıin Japonııada 90 myńǵa jýyq adam naýqas­tanyp, 1600-den astam turǵyn ajal tyrnaǵyna ilindi.

Aýstralııa bıligi eldegi jaǵdaı áli de turaqtalmaǵanyna qaramastan keı shtattardaǵy karantındik shekteýlerdi jeńildetýdi josparlap otyr. Búginge deıin osy elde 27 myńnan astam adam vırýs juqtyrǵany anyqtalyp, sonyń 900-i pánı jalǵanmen qoshtasty. Qazirgi tańda Aýstralııada kúndelikti 30 shaqty adam vırýs juqtyrady. Degenmen bul tamyzdyń basyndaǵy kórsetkishten áldeqaıda az. Sol kezde kúnine 700-ge jýyq adam naýqastanǵan edi.

Osyǵan baılanysty el bıligi Jańa Ońtústik Ýels shtatynda syrtta tamaq ishýge ruqsat berdi. Sondaı-aq meıramhanalar men dámhanalardaǵy ústelderdiń araqashyqtyǵy 4 metrden kem bolmaýy tıis. Aýstralııa úkimeti osyndaı qadam­dar arqyly karantındik shekteý­lerdi birte-birte jeńildetpek.

Malaızııa bıligi kerisinshe el astana­syndaǵy júrip-turýdy shekteýge sheshim qabyldaǵanyn málimdedi. Keıingi eki apta­da bul memlekettegi ahýal nasharlap, naýqastar kúrt kóbeıdi. Máselen, 6 qa­zanda vırýs juqtyrǵandar sany re­kord­tyq deńgeıge jetip, bir táýlikte 691 adam qaýipti derttiń tyrnaǵyna ilindi.

Ońtústik Koreıada ótken táýlikte 97 adamnyń vırýs juqtyrǵany anyqtaldy. Buǵan deıin koreıalyqtar indetti sátti aýyzdyqtap kelgen edi. Alaıda keıingi derekterge súıensek, Ońtústik Koreıada koronavırýs qaıta kúshine minip kele jatqandaı.

 

 

Sońǵy jańalyqtar