Qylmys azaıyp keledi

Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Pre­zı­dent­tiń Kómekshisi – Qaýipsiz­dik Keńesiniń hatshysy Áset Ise­ke­shev qylmysqa qarsy is-qımyl jáne jol qozǵalysy qa­ýipsizdigin qamtamasyz etý má­seleleri jóninde keńes ótkizdi.

Jıynǵa ortalyq memle­kettik, quqyq qorǵaý jáne jer­gi­likti atqarýshy organdar bas­shy­larynyń orynbasarlary, son­daı-aq oblystardyń, res­pýb­lıkalyq mańyzy bar qala­­lardyń prokýrorlary jáne óńirlik polısııa departa­ment­teriniń bastyqtary qatysty.

Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev ózi­niń qyr­­kúıektegi Qazaqstan hal­qyna arnaǵan Joldaýynda áleý­­­mettik-ekonomıkalyq da­mý­­­dyń birde-bir aspektisi zań ús­tem­diginsiz jáne azamattary­myzdyń qaýipsizdigine kepil­diksiz sátti iske asyrylmaıtynyn erekshe atap ótti.

Jalpy, quqyq qorǵaý jú­ıesi tıisti mindetterdi oryndaý­da. Bul bıylǵy 10 aıdyń ishin­de qylmystyq quqyqbuzý­shy­lyqtardy tirkeýdiń 2020 jyldyń 10 aıyndaǵy kórset­kishi 2019 jyldyń osy kezeńi­men salystyrǵanda 32,4 pa­ıyzǵa azaıǵanyn kórsetedi.

Bul rette, qaraqshylyq sa­ny 53,9 paıyzǵa, tonaý – 48,5 paıyzǵa, urlyq – 51,0 paıyzǵa, bu­zaqylyq – 41,4 paıyzǵa, zor­laý 36,2 paıyzǵa azaıdy. So­ny­men qatar quqyqtyq tár­tipti odan ári nyǵaıtý maq­satynda jumysty jandandy­rýdy qajet etetin quqyq qor­ǵaý qyzmetiniń baǵyttaryn anyq­taý jumystary jalǵasýda.

Qatań karantındik shekteýler kezeńinde otbasylyq-turmystyq salada jasalǵan qyl­mystyq quqyqbuzýshy­lyq­tardyń aldyn alý, anyqtaý jáne jolyn kesý máselelerine erekshe nazar aýdarylady.

Alaıaqtyq qylmys deńgeıi áli de joǵary (27 myńnan astam quqyq buzýshylyq). Qyl­mys jasaýdyń mynadaı tásilderi keń taralǵan: tele­fon alaıaqtyǵy jáne kıber-alaıaqtyq, sondaı-aq ınves­tı­sııalyq jáne ózge de qarjylyq qyzmet túrlerin syltaý etý arqyly qarjy pıramıdalaryn qurý.

Sońǵy jyldary qylmystyń jekelegen túrlerine (múliktik qylmystardyń saralanǵan quramdary, jynystyq qatynas qylmystary jáne t.b.) neǵur­lym tıimdi qarsy turý úshin olar aýyr qylmystar sanatyna aýystyryldy.

Aýyr qylmystardy tir­keý­diń artýyna sebep bolǵan bul zańnamalyq ózgerister sotqa deıingi tergep-tekserý or­gandarynan tıisti qyl­mys­tyq áreketterdi ashý, jolyn kesý jáne tergep-tekserý jumystaryndaǵy tásilderdi jedel qaıta qaraýdy talap etedi. Osyǵan baılanysty Qaýip­sizdik Keńesiniń hatshysy quqyq qorǵaý organdarynyń bas­shylaryna aýyr qylmys jasa­ǵan tulǵalardy anyqtaý jó­nindegi jumystyń tıim­dili­gin arttyrý jáne osyndaı áre­ketter boıynsha jazanyń bultart­pastyǵyn qamtamasyz etý jóninde naqty tapsyrmalar berdi.

Áset Isekeshev azamat­tar­dyń kópshiligine bile tura mú­liktik zalal keltirýge baǵyt­talǵan alaıaqtyqtyń aldyn alý jáne ýaqtyly jolyn kesý qa­jet­tigine erekshe nazar aýdar­dy.

Talqylaý barysynda jer­gilikti atqarýshy organdardyń basshylyǵyna azamattardyń qaýipsizdigine neǵurlym teris áser etetin qylmys túrleri bo­ıynsha aldyn alý sharalary­na erekshe nazar aýdarý usy­nyldy (kóshede jáne ózge de qoǵamdyq oryndarda jasa­latyn paıdakúnemdik-zor­lyq qylmystar, kámeletke tolma­ǵan­darǵa qarsy, sondaı-aq olar­dy qylmystyq iske tar­tý­men baılanysty qylmys­tar). Sonymen qatar Qaýip­siz­dik Keńesiniń hatshysy Áset Ise­keshev keńeske qatysý­shy­larǵa jol qozǵalysy qaýip­siz­digin qamtamasyz etý jumys­taryn jalǵastyrýdy tapsyrdy.

2020 jyldyń 10 aıynyń qorytyndysy boıynsha jol-kólik oqıǵalarynyń sany (13 391-den 10 408-ge deıin ne­mese 22,3 paıyzǵa) jáne onda ja­ra­qattanǵan (17 797-den 13 599-ǵa deıin nemese 23,6 paıyz­ǵa), qaza tapqan (1 846-dan 1 524-ke deıin nemese 17,4 paıyz­ǵa) tulǵalardyń sany edáýir azaıǵany tirkeldi. Alaı­da bul negizinen, qatań ka­ran­tın­dik shekteýler kezeńinde kólik qatynasy qarqynynyń tómen­deýine baılanysty.

Elimizdiń joldaryndaǵy jol-kólik oqıǵalary saldarynan qaza bolǵandar men zardap shekkenderdiń sany áli de kóp. Kólik júrgizýshileriniń jol tártibi saqtamaýyna jáne jol jeli­si qaýipsizdiginiń tó­men deń­geıine baılanysty prob­le­ma­lar saqtalýda. Osy rette ke­ńeske qatysýshylardyń oı-pikiri zańǵa baǵynýdy nasıhattaý jáne qalalar men iri eldi mekenderdegi kóshe-jol jelisin retteý problemalaryn sheshý úshin birlesken sharalar qabyldaýǵa baǵyttaldy.

Jıyn sońynda Qaýipsizdik Keńesiniń hatshysy elimizdegi quqyqtyq tártipti jaqsartý, azamattardyń qaýipsizdigine kepildik berý jáne qoǵamdaǵy qylmystyq deńgeıdi tómen­de­tý úshin qarastyrylǵan máse­lelerdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.