Almaty «aqyldy qalaǵa» aınalyp keledi

О́tken aptanyń sońynda Almaty qa­lasy Sıfrlandyrý basqarmasynyń basshysy Baıan Qońyrbaev qala tur­ǵyn­daryna taǵy qandaı tehnologııalyq ja­ńalyqtar kómekke keletinin habarlady. «Elektrondyq úkimettiń» servıstik ıntegratory «Zerde» holdıngimen birlesip Almaty ákimdigi IT-arhıtektýrasyn ázir­lep jatqany týraly aıtty. Basqarma bas­shysy jetkizgendeı, ózge damyǵan el­der sııaqty, bizdiń eldegi «Aqyldy qa­lalar» tujyrymdamasy tehnologııalar men ın­fraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan. Kóptegen zertteýler men ınvestısııalar birqatar jańa sheshimderge, ártúrli aqyldy datchıkterge, aqparattardy óń­deýdiń iri ortalyqtaryna jáne osy tehnologııalardy ómirde qoldanýdyń eń ozyq tásilderiniń halyqtyń kúndelikti ómirine áser etetindigin túsinýge múmkindik berdi.

Almaty sıfrlandyrý boıynsha Qa­zaqstandaǵy jetekshi qalalardyń biri ekenine eshkim kúmán keltire almaıdy. Halyqtyń sıfrlyq saýaty aıtarlyq­taı joǵary deńgeıde. Kez kelgen sheshim adamdar tez qabyldaıtyndaı etip usyny­lýy kerek. Basqarma basshysy aıtyp ótken­deı, qalanyń ınfraqurylymynda «aqyl­­dy qalanyń» belgileri kóp bolsa, bız­ne­sin osy qalada damytqysy kele­tinderdiń de qatary kóp bolady. Bul – bul jańa jumys oryndary men jergilikti ákim­diktiń bıýd­jetine túsetin salyq kó­beıedi degen sóz.

– 2020 jyldyń I jartyjyldyǵy­nyń qorytyndysy boıynsha Almaty qa­lasy elimizdiń barlyq óńirleri arasynda «aqyldy qalalar» reıtınginde birinshi orynǵa ıe boldy. 2019 jyly biz ekinshi oryndy ıelengen edik. Bul reıtıngti aqparattandyrý salasyndaǵy ýákiletti organ «aqyldy» qalalardyń etalondyq standarty negizinde júrgizedi. Atalǵan standart qala tirshiliginiń 11 baǵyty boıynsha 100-den astam jobany qamtıdy, deıdi Baıan Qońyrbaev. Búginde Almaty qalasy ákimdigi memlekettik qyzmetter túrleriniń 90%-yn elektrondy formatqa kóshirip úlgiripti.

«Smart Almaty» tujyrymdamasyna sáıkes, qalany damytýǵa arnalǵan bir­qatar jumystar jasalǵan jáne bul pro­sess jalǵasyp jatyr. Almaty parkıng, Jol qozǵalysynyń qaýipsizdigi baǵ­­darlamalary júzege asyrylǵan. Odan bólek, qalanyń tynys-tirshiligin kún­­delikti baqylap, analız jasaıtyn «Sı­týasııalyq ortalyq», «Turǵyndarǵa ar­nalǵan qoljetimdi qyzmet» atty elek­tron­dy páter ıeleri kooperatıvi, «Jaı­ly qala», «Ashyq derekter» syndy jo­­ba­lar is­ke qosyldy. «DamýMed», «Info­Lab», «Em­­deýge jatqyzý bıýrosy» portaly syn­­­dy aqparattyq júıeleri, IT qo­ǵam­­dastyqpen ýaqtyly aqparattandy­rý já­ne ózara belsendi is-qımyl jasaý úshin digi­tal-almaty.kz. portaly ázir­len­di. Sıfr­landyrý basqarmasy basshy­sy­nyń ha­barlaýynsha, digital-almaty.kz plat­for­­masynda ázirleýshiler qalany sıfr­lan­dyrýǵa qatysty ıdeıalaryn usyna alady.

– Eger sizde qyzyqty qosymsha ne­me­se jańa aqparattyq júıeni qurý ıdeıa­la­ry bolsa, ony portalǵa ornalastyra alasyz. Usynystaryńyz qyzyqty bol­sa, biz júzege asyrýǵa kómektese­miz. IT ma­­­­­mandardy, kreatıvti sıfrlyq uıym­­­­das­­­tyrýshylardy óz ıdeıalaryn or­n­a­­­las­­­ty­rý úshin bizdiń portaldy paı­da­­la­­ný­ǵa sha­qyramyz, – dep atap ótti B.Qońyrbaev.

Sondaı-aq ol jıyn barysynda Al­­ma­­tynyń avtomattandyrý deńgeıi anyq­­talǵanyn, bul baǵytta kórsetkish ár túr­li ekenin aıtyp ótti. Almaty qalasy ákim­digi boıynsha sıfrlandyrýdyń or­tasha deńgeıi 33,67%-dy quraıdy. Sıfr­landyrýdyń eń joǵary deńgeıi qarjylyq basqarý (71,5%), ınvestısııalar (50,6%), ekologııa (48,8%) sııaqty salalarda baı­qalady. Al sıfrlandyrýdyń eń tómen deń­geıi tabıǵı resýrstardy basqarý (9,9%) jáne energetıka (1,4%) sııaqty ba­ǵyt­tarda.

Sondaı-aq tender, satyp alý, satý jú­ıesinde blokcheın tehnologııasyn qoldaný tá­ji­rıbege engizilgen. Basqarma basshysy aıtyp ótkendeı, blokcheın tehnologııasy qazir qarjy sektorynda, farmasevtıkada, taýarlardy tasymaldaýda kóbirek qoldanylady eken.

Resmı statıstıka álem halqynyń 7,6 mlrd-qa jetkenin, sonyń 55 paıyzy qa­la­larda turatynyn aıtady. Al BUU-nyń boljamy 2050 jyly jer betindegi qala halqynyń úlesi 68 paıyzǵa deıin kóteriletinin aıtyp otyr. Ekonomıster bolsa, qalalarda álemdik ekonomıkanyń 70 paıyzy shoǵyrlanǵanyn, kórsetkish neǵurlym artatyn bolsa, iri salalardy basqarý soǵurlym qıyndaı túsetini týraly másele kóterýde. Al «Aqyldy qalalar» paıdaly resýrstardyń jańa kózderin ashýdy ońaılanyp, IT sektorynyń damýyna baǵa jetpes tabys ákeledi.

B.Qońyrbaevtyń keshegi jıynda aıt­qan sózin ary qaraı taratsaq, «aqyl­dy» qala damyǵan tehnologııalyq ınfra­qu­rylymy bar mýnısıpaldy formasııa ǵana emes, sonymen qatar adam ómiri aqyldy sheshimderdiń arqasynda jańa sapaǵa ıe bolady.

Bıyldan bastap Almaty medısına or­talyqtarynda jasandy ıntellekt teh­no­logııasyn qoldaný tájirıbege ene basta­ǵany osy jıyn barasynda belgili boldy. Jaz maýsymynda iMedHub kompanııasymen birlesip shahardaǵy serverlerde jasandy ıntellekt algorıtmderi negizinde KOVID-19 vırýsyn anyqtaý elementteri bar PACS júıesi iske qosyldy.

– Sıfrly tehnologııa qurylys, ınno­vasııalyq jobalarmen de ıntegrasııalana bastady, medısınalyq uıymdar aqpa­rattyq júıelermen 100% qamtylyp, ın­ternet jelisine 100% qosyldy. 1 749 577 turǵynnyń elektrondyq densaýlyq tólqujaty toltyryldy. Mektepter ınternetpen 100% qamtylyp, aqparattyq júıelermen jáne gadjettermen tolyqtaı jab­dyqtaldy. Kóshelerge qoıylǵan 115 myńnan astam kamera qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýge kómkektesedi, – dedi bas­­qarma basshysy.

Jalpy, sıfrly qyzmetterdi paıdalaný ádeti qalyptasqan qalalarda azamattar óz ýaqytyn tıimdi paıdalanýdy úırenedi, jaýapkershilikti kúsheıtip, «aqyldy qa­lanyń» aqyldy turǵynyna aınalady. Megapolıster deńgeıinde sıfrlyq she­shimderdi engizý úshin strategııalyq kóz­qaras pen júıelilik qajet. Alaıda pro­sestiń sátti ótýine ákimderden, sarapshylardan jáne IT-ázirleýshilerden bastap qala turǵyndaryna deıin qyzyǵýshylyq tanytqanda ǵana is alǵa júredi.

ALMATY