Qajyr-qaıratymyz artsyn

Elimiz úshin asa qıyn 90-jyldardyń basynda dara­ly­ǵy men danalyǵy teń Nursultan Ábishuly: «Biz qıyn-qys­taý syndarda da ózimizdiń ja­ýyn­gerlik dańqymyzǵa daq túsir­me­gen halyqpyz» degen edi. Jalpy «jaýyngerlik» degen uǵymdy keń maǵynada túsinýimiz kerek. Eger azattyq degen talap bolmasa, eldiń baqyty jolynda mańdaı ter tógilmese, kelesi jyly 30 jyldyq torqaly toıy atalyp ótetin Táýelsizdik bolar ma edi?

Jaýapty jyldarda Elbasy: «Táýelsizdik týyn tigýge qan­shalyqty qajyr-qaırat kerek bolsa, ony qulatpaı saqtap alýǵa sonshalyqty qajyr-qaı­rat kerek» dep jazǵan edi. Bul sóz búgin de kókeıkesti. Ult kóshbasshysy bılik sabaq­tastyǵyna aıryqsha mán berip keledi. 2020 jyly Elbasy tańdaýy men halyq tańdaýy úılesken tulǵa – Qasym-Jomart Toqaevtyń Memleket basshysy bolǵanyna da bir jyl toldy. Halyqaralyq deńgeıdegi dıplomat, Qazaqstan men álemniń jaýapty da laýazymdy qyzmetteri mektebinen ótken jańa basshy halyq úmitin aqtap keledi. Buǵan keshegi Arys pen Sardoba zardaptaryn shuǵyl joıýdaǵy kóshbasshylyq isi, pandemııaǵa qarsy kúreste bılik pen barsha áleýmetti saýatty jumyldyrýy dálel.

Elimizde tuńǵysh ret «Pe­da­gog mártebesi» týraly zań qa­byl­danyp, muǵalim ataý­lynyń bedeli kóterilip keledi. Myna joıqyn indet kezinde medısına qyzmetkerleriniń shynaıy ornyn, mártebesin uqqandaı boldyq. Biraq olardy da zańdyq turǵydan qoldaý men qorǵaý kún tártibinde tur.

Al ǵylym adamyna kelsek, olar – qoǵamnyń sham­shyraǵy. Búgingi ınnovasııa men tehnologııalyq jań­ǵy­rý­lar tek qana ǵylymnyń arqa­synda júzege asady. Bul rette otandyq ǵylymǵa memlekettik qamqorlyq pen memleketshil jaýapkershilik qajet-aq. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń ǵylymı grant sanyn kóbeıtkeni, sondaı-aq «Úzdik ǵylymı qyzmetker» atty qomaqty qarjysy bar baıqaý jarııalaýdy oılastyryp jatqany – qýanyshty jaǵdaı. Sóıte tura Ulttyq ǵylym aka­demııasynyń mártebesi men mańyzyna jańasha qaraý máse­le­si áli kún tártibinde tur. Halyq jáne zııalylar akademık Qanysh Sátbaev negizin qalaǵan ǵylymı qurylym ǵylymnyń basym baǵyttaryn anyqtaıtyn, sonymen birge nátıjesin saraptaıtyn tolyqqandy mekeme bolsa deıdi. Prezıdent Q.K.Toqaevtyń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» atty ustanymy osy usynyspen sáıkes keledi dep sanaımyz.

­Men – geograf-ekologpyn. Bul mamandyqtyń mańyzy dál búgin burynǵydan da ótkir dep esepteımin. El men jer tutastyǵyna, Qazaqstannyń tórt tarapynyń da nyǵaıýyna, shekarasynyń shegendele tú­sýine geografııa ǵylymy ja­ýapty ekenin jaqsy túsinemiz. Osy baǵytta shákirtterimdi jumyldyryp ta jatyrmyn. Al ekologııaǵa kelsek, Nur-Sultan qalasy men Almatynyń tóbesinen túnergen bult, las aýa bárimizdi qatty tol­ǵandyrady. Ákimdikter, tártip pen quqyq organdary kó­likten shyǵatyn ýly gazdardy retteıtin qatań ereje bekitpeı bolmaıdy. Onyń ornyna ekologııalyq taza kólik­terdi engizý – qaı jaǵynan da arzan jáne qaıtarymy mol joba.

Jyl qorytyndysy birazy­myz­dy qýantty, birazy­myz­dy úmittendirdi. Biraq «eshten kesh jaqsy» degen, tógilgen ter túbi aqtalady. Byltyr memleket meni «Barys» ordenimen marapattady. Bul jeke ózimniń ǵana tabysym emes, joǵary bilimniń, geografııa-ekologııa ǵylymy salasynyń tabysy dep bilemin.

Biz 2021 jyldyń nátıjeli bolýyna kóp úmit artamyz. Memleket basshysy bul jyldy «Táýelsizdiktiń 30 jyl­dyǵy» dep belgiledi. Bul – shy­nynda tarıhı meje. En­deshe Táýelsizdigimiz tuǵyr­ly, eńbegimiz myǵymdy, aqyl-oıymyz aıdyndy, kúsh-qýaty­myz aıbarly bolǵaı.

Álııa BEISENOVA,

UǴA akademıgi, «Barys» ordeniniń ıegeri