Itjekkennen oralǵan jazýshy

Naǵyz jazatyn kezinde 1938 jy­ly bul jazýshyǵa da jalǵan saıa­­sı aıyp taǵylyp, 20 jylǵa jý­y­q ýaqyt stalındik qýǵyn-súrgin te­pe­rishin tartqanyna tarıh kýá. Ult zııa­lysy elge oralǵan soń, 1956 jyldan bastap qaıtadan shyǵar­mashylyqqa bas qoıady.

Itjekkenge aıdalǵanǵa deıin 1937 jyldary Qazaq memlekettik fılarmonııasynyń, keıin Qazaq akademııalyq Opera jáne balet teatry­nyń dırektory qyzmetin at­qara júrip, QazPI-de orys ádebıeti tarıhynan sabaq berdi. 30-jyldary «О́leńtiniń jaǵasynda», «Qyzyl qu­maq», «Kúshke kúsh» sııaqty áńgimeleri jáne «Jer sharynda» at­ty sahnalyq shyǵarmasy jarııa­la­nyp, ádebı ortanyń aýzyna iligedi.

Jazýshynyń basty shyǵarmasy Batys Qazaqstandaǵy tutas bir ke­zeń oqıǵalaryna arnalǵan – «Aq Jaıyq» trılogııasy bolyp qala bermek.

– 1970 jyly mamyr aıynda Muha­medjan Qarataev týǵan jeri Qyzylorda oblysy Syrdarııa aýda­nyna keldi. Jezqazǵanmen shekaralas jatqan jaılaýdaǵy shopandardy aralap júrgeninde osy kisini de kórgenmin. Biraq jyǵa tanymadym. Sodan keıin Muhamedjan Qarataevtyń tobynan bólinip, bir jylqyshynyń úıinde qymyz iship otyrǵanyn taǵy kórdim. Kıgen kıimi, aıtqan áńgimesi bólek adam eken. Áńgimesin tyńdap otyryp, anyq­tap qaraǵanda tanydym. Ataq­ty jazýshy Hamza Esenjanov eke­nin bilgende qýanyp kettim. Onyń aldynda ǵana «Aq jaıyq» atty úsh kitaptan turatyn romanyn oqy­ǵanmyn.1938 jyly stalındik qýǵyn-súrgin kezinde zardabyn tartyp, 20 jylǵa sottalǵan eken. Itje­kkennen zorǵa jetken jazýshy qymyz iship, ál jınap júrgen kezi bolýy kerek. Sizdi sýretke túsireıin dep aıtýǵa bata almadym. Áńgime aı­typ otyrǵan kezinde tosynnan tú­sirip aldym.

Estýimshe ıtjekkende áıeli eke­ýi birge bolǵan. Jary da myqty bir  alashordashynyń qyzy bolsa kerek, áıeli túrmede dáriger bolǵan, umyt­pasam. Sýretti túsirgenen keıin kóp keshikpeı 1974 jyly qaısar ja­zýshy qaıtys boldy, – deıdi sırek sýrettiń avtory, baıyrǵy qy­zyl­ordalyq fototilshi Bolat Omarálıev.

ALMATY