Elimen etene Elbasy. Osy sózdi úlken de aıtady, kishi de aıtady. Týma halqymyzdyń ǵana emes, búkil qazaqstandyqtardyń baǵyna týǵan uly tulǵa týraly irili-usaqty maqalalardyń, estelikterdiń basym kópshiliginiń túpki oıy osy ádil baǵa men dálme-dál sıpattamaǵa saıady.
Elimen etene Elbasy. Osy sózdi úlken de aıtady, kishi de aıtady. Týma halqymyzdyń ǵana emes, búkil qazaqstandyqtardyń baǵyna týǵan uly tulǵa týraly irili-usaqty maqalalardyń, estelikterdiń basym kópshiliginiń túpki oıy osy ádil baǵa men dálme-dál sıpattamaǵa saıady.
Adam balasyna degen aqjarma peıil Nur-aǵańa sonaý baldáýren shaqta, Úshqońyrdyń baýraıynda júrgende-aq darysa kerek. Sózin de, ánin de ózi jazǵan «Úshqońyr» ánin tyńdaǵan kókiregi oıaý, sanasynda sańylaýy bar árbir jan bul paıymdaýymdy daýsyz qýattaıtynyna kámil senip otyrmyn. Týǵan jerge, atamekenge degen perzenttik mahabbattyń áýenine júregiń terbeledi... Osy ándi estigende tebirenbeıtin, emirenbeıtin er joq shyǵar, sirá?!
Ata-anasynyń tálim-tárbıesi, ósken ortasynyń ıgi yqpaly ony bala jastan úlkenge izetpen, kishige iltıpatpen qaraýǵa baýlyǵany anyq. Keıin atjalyn tartyp minip, azamat bolyp qalyptasqan, otyzynda orda buzyp, qyrqynda qamal alyp, bılikke aralasqan, el tizginin óz qolyna ustaǵan kezderde de «Ulyq bolsań, kishik bol» degen atam qazaqtyń amanat sózi jadynan bir sát te shyqpasa kerek.
Sol babalar ósıetin sertke taqqan semserdeı ustanǵanyna ózim de kýá boldym. 1975 jyldyń mamyr aıy bolatyn. Qaraǵandy oblystyq radıosynyń «Jas túlek» baǵdarlamasynyń redaktory bolyp júrgen kezim. Irgedegi Temirtaýǵa jol tústi. Iyǵymda reporterim bar, teleradıokomıtettiń brezent jabýly «GAZ-53» avtokóligine minip alyp, tartyp kettik. Qaıran jıyrma besti ótkerip jatqan shaǵym. Kúı talǵamaımyn. Jolsapar dese eleńdep turamyn. Bir ǵana túıtkil bar – barǵan jerimde qazaqsha sóıleıtin adam taba almaı qınalamyn-aý degen úreı.
Qos búıiri shyǵyńqy «Qaraǵandy oblystyq teledıdary men radıosy» degen alaý tústi kýáligimdi kórsetken soń, Qaraǵandy metallýrgııa kombınatynyń aýmaǵyna óttik. Salynyp jatqan №2 aglofabrıkanyń qurylys alańyna da jettik. Úırenshikti jumys qoı, qurylys jetekshilerin taýyp alyp, jumystyń barysy men jaı-japsaryn surastyryp, endi qazaqsha sóıleıtin bir-eki adamdy reporterime jazyp alýǵa oıystym. Nyspyǵa joq. Qalypty yrǵaǵymen júrip jatqan qurylystyń dúbirli dybysyn jazyp alýmen shekteldim.
Bizdiń qyzmettiń de óz talaby bar. Qazaqsha daýysy joq habar úshin berisi aǵa redaktordan, árisi teleradıokomıtet tóraǵasynan sóz estımiz. Qazaq tiliniń múshkil halge ushyrap, óndiris oryndarynda, mekemelerde qazaqsha durystap sóz sóıleıtin adam taba almaı, abdyrap júrgen kezimiz. Tipti, odan soraqysy, taptym-aý dep jarmasqan qandasymyzdyń jazyp bergen mátinimizdi oqı almaı, aq ter, kók ter bolyp kekeshtenip, tutyǵyp qınalǵanyn kórseńiz?!
«Qoı, qalaıda bir qazaqsha daýys tabý kerek!» dep kombınat basshylyǵyna bettedim. Ádette, biz partııa, kásipodaq, komsomol uıymdaryn jaǵalaımyz. Alyp kombınattyń ǵımaraty da zańǵar. Dálizderi atshaptyrym, qabyldaý bólmeleri de sonshama keń. Birine kirsem, sol jaqtaǵy úlken saryala esiktiń ókpe tusyndaǵy «Partkom hatshysy Nazarbaev Nursultan Ábishuly» degen jazý kózime ottaı basyldy. Ol kezde respýblıka basshylyǵynyń basym kópshiligi, obkom hatshysy da, qala basshysy da, kombınattyń bas dırektory da basqa ult ókilderi. Osy bir sáýleli sátti ishteı jaqsylyqqa jorydym. «Osyndaı qazaq azamattaryn ósirse ǵoı, shirkin!», dep tolqydym.
Esik qaǵyp ishke endim. Esik pen tórdeı úlken kabınet. Bas ızep sálem berip, orta tusyna jaqyndaǵanymda, aldymda uzynnan uzaq saryala ústel turǵanyn ańǵardym. Partkom hatshysy oń jaqtaǵy tórden beri ozdy. Iá, osy sát máńgi esimde qaldy. Úlken basymen ústeldi aınalyp beri shyqty. Ortadan joǵary boıy bar dembelsheń, bıdaı óńdi jigit. Qazir oılap otyrsam, sol kezde Nurekeń otyz bes jasta ǵana eken ǵoı. Qol berip sálemdesip, maǵan oryndyq nusqap, ózi qarsyma otyrdy. О́zimdi tanystyryp, kelgen sharýamdy aıtyp jatyrmyn. Sózimdi tyńdap bolǵan soń, asyqpaı, saspaı, sabyrmen keńesin berdi. «Qazaqsha sóıleıtin adamdar kerek bolsa, koksohımııaǵa bar. Shymkenttiń jigitteri. Olarǵa mátin kerek emes. Mıkrofonyńdy tossań boldy, qatyryp sóılep beredi», dedi. Qasyma komsomol hatshysyn qosyp berdi. Ashyq-jarqyn orys qyzy eken, talaı burylys-qaltarystan ótip, koksohımııa sehyna da jettik.
Aıtsa aıtqandaı, kileń saıdyń tasyndaı iriktelgen uzyn boıly, deneli, bilekti jigitter. Áńgime-dúkenniń kórigin qyzdyrysyp jiberdik. О́zderi sondaı elgezek. Qyzdy-qyzdy áńgimeniń qyzyǵymen koks peshiniń ústine qalaı shyǵyp ketkenimdi de bilmeı qaldym. Tabanymdy shym-shym ystyq qaryp, ón boıymdy balqytyp barady. Peshtiń biriniń qaqpaǵyn ashyp kórsetip edi, ar jaǵynda qyp-qyzyl shoq. Men Qaraǵandyǵa sonshama áserlenip qaıttym. Bara salyp «Jalyndy júrekter» degen reportaj jazdym. Habar retinde oblystyq, respýblıkalyq radıodan berildi. Maqala retinde oblystyq «Ortalyq Qazaqstan» gazetiniń qyzyl taqtasyna ilindi. «Tórtinshi bıiktik» degen ataýmen lırıkaly-romantıkalyq nusqasy «Lenınshil jas» gazetinde jarııalandy.
Keıin men osy kezdesý jáne Qaraǵandy mettalýrgııa kombınatynyń №4 domna peshiniń qatarǵa qosylýy týraly «Tórtinshi bıiktik» degen hronıkaly hamsa jazdym. Ol aldyńǵy jyldary «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanyp, byltyr jaryq kórgen «Dúrııa dúnıe» jyr kitabymnyń betterinen oryn aldy.
Osydan on alty jyl buryn, 1997 jyly ulymyz ekeýmiz Elbasynyń «Elim meniń» atty júrekjardy jyryn tuńǵysh ret orys tiline aýdarý baqytyna ıe boldyq. Tárjime «Ekspress K» gazetiniń 1997 jylǵy 18 qyrkúıektegi 150-151 nómirinde jarııalandy. Atalmysh basylymnyń menshikti tilshisi Stanıslav Pesnev «Iа lırý posvıatıl narodý svoemý…» (Poetıcheskıı debıýt Nýrsýltana Nazarbaeva) degen kirispe maqalasynda: «…Segodnıa «Ekspress K» vpervye v respýblıke poznakomıt chıtateleı s perevodom teksta pesnı na rýsskıı ıazyk, kotoryı po nasheı prosbe sdelala poetıcheskaıa dınastııa ız Karagandy – Sabıt ı Aknıet Bekseıtovy. Peredat vsıý glýbıný ı aforıstıchnost ıazyka orıgınala – eto trýdnaıa rabota. No delalı ee otes ı syn dlıa vas ot dýshı, toje porajaıas mnogostoronnostı ı tvorcheskoı odarennostı avtora», dep jazdy.
Men sanaly ómirimniń qaq jartysyn buqaralyq aqparat quraldaryna arnaǵan, qaıda júrsem de qolymnan qalamym túspegen qalamger retinde de, endi bir qaq jartysyn memlekettik qyzmetke arnaǵan, ulyqty basshyǵa qulyqty qosshy kerek ekenin biletin memlekettik qyzmetshi retinde de azdy-kópti tájirıbe jınaqtaǵan, óz pikirimdi bir adamdaı aıta alatyn azamatpyn dep shamalaımyn. Ár dárgeıdegi adamdarmen kóp aralastym, talaı ákim-qaranyń aldynan óttik. Sonda bir baıqaǵanym: solardyń birazynyń «Ákim bol, halqyńa jaqyn bol» degen ómirsheń qaǵıdany umytyp ketetindigi; keýdelerine nan pisip, kózderin shel basyp, kúni keshe amandasyp júrgen adamyn kópe-kórneý tanymaı, tóremin dep kekireıip, qyzmetshilerin mensinbeı, qabyldaýdan at-tonyn ala qashyp, máseleni sheshe almaıtyn dármensizdigin bıýrokrattyq betpaq bet-pishinimen jasyramyn dep jańsaq oılaıtyndyǵy. Iá, ondaı jortaqaı jarmaqtardy men aıamaı-aq qoıaıyn, olardy Qudaı aıasyn. Biraq solardyń arasynan áli de bolsa ózine syn kózimen qarap, túzelemin degen oıy bar esti azamattar shyǵyp jatsa, men ózimniń kózim kórgen, ómir boıy ózime ónege tutqan, úlkenge izetti, kishige iltıpatty, elimen etene, halqyna qadirli Nursultan aǵamyzdyń nurly jolyn nusqar edim. О́ıtkeni, ol – adamgershiliktiń, azamattyqtyń, izgiliktiń nurly joly.
Sábıt BEKSEIIT,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi.
QARAǴANDY.