«Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń Nur-Sultan qalasy boıynsha fılıalyna turǵyndar tarapynan túse tin suraqtar legi tolastaǵan emes. Qor turaqty túrde turǵyndarmen keri baılanysta jumys júrgizip otyrady. 2021 jyl bastalǵaly 202 ótinish tirkeldi, halyqty aqparattandyrý jáne ótinishterdi qaraý bólimi olardyń bárin ýaqtyly sheshimin tapty» deıdi. «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» KeAQ Nur-Sultan qalasy boıynsha fılıalynyń baspasóz qyzmeti. Qaı kezde de ózekti, jıi qoıylatyn turǵyndar saýalyna Medısınalyq saqtandyrý qorynyń Nur-Sultan qalasy boıynsha fılıalynyń halyqty aqparattandyrý jáne ótinishterdi qaraý bóliminiń bas sarapshysy Janargúl ÚMBETOVA jaýap beredi.
– Janargúl Qulpybaıqyzy, MÁMS júıesi engizilgeli jyldan asty. Qazirgi kezde jeke klınıkaǵa tirkelýge bola ma?
– Iá, ár adam bir ákimshilik-aýmaqtyq birlik sheginde bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek uıymyn, ıaǵnı emhanany erkin tańdaýǵa quqyly, bul ereje jeke klınıkalarǵa da qoldanylady. Tek bir ǵana shart – klınıka qormen kelisimshartqa otyrǵan qyzmet jetkizýshi bolýy jáne MÁMS boıynsha qyzmetter kórsetýi shart.
Emhanany jyl saıynǵy tirkeý naýqany kezinde, sondaı-aq eger adam turaqty nemese ýaqytsha turatyn, jumys isteıtin nemese oqıtyn jerin aýystyrǵan, basqa eldi mekenge kóshken nemese ózi tirkelgen emhana qaıta uıymdastyrylǵan jaǵdaıda aýystyrýǵa bolady.
– Medısınalyq saqtandyrýsyz eńbekke jaramsyzdyq paraǵyn ashýǵa bola ma?
– Eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyǵyn taný úshin adamǵa eńbekke jaramsyzdyq paraǵy qajet. Eger ol bir jerde jumys istese, onda jumys berýshi ol úshin aýdarymdar jasaıdy jáne medısınalyq saqtandyrý bolýy kerek. Eger adam qandaı da bir sebeptermen MÁMS júıesinen «shyǵyp qalsa», onda tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi sheńberinde eńbekke jaramsyzdyq paraǵyn ashýǵa bolmaıdy.
– Men jeńildetilgen nysandaǵy jeke kásipkermin, jaldamaly qyzmetkerlerim joq, MÁMS úshin qandaı soma tóleýim kerek?
– Jeke kásipkerler úshin salyq eseptiligi nysanyna qaramastan, aı saıynǵy jarna somasy belgilengen, bul 2021 jyly 1,4 ETJ 5%-yn, ıaǵnı 2 975 teńgeni quraıdy. MÁMS tólemin ózińiz úshin ekinshi deńgeıdegi banktiń kez kelgen bólimshesi, «Qazposhta» AQ, Kaspi.kz, TengriBank mobıldi qosymshalary arqyly, sondaı-aq Kassa 24 jáne Qiwi ámııan ózine-ózi qyzmet kórsetý termınaldary arqyly aýdarýǵa bolady.
– Aı saıyn BJT tólegenine qaramastan, keıde sol sanattaǵy adamdarda «saqtandyrylmaǵan» degen mártebe shyǵady. Nege?
– Sirá, ótinish bergen sátte aǵymdaǵy aı úshin BJT tólenbegen nemese aldyńǵy úsh aıdyń birinde tólem jasalmaǵan ne qatelik ketken bolýy múmkin. «Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý týraly» zańyna sáıkes, saqtandyrý mártebesin alý úshin BJT-di úsh aı qatarynan tóleý qajet. Sonymen birge eger ol tórtinshi aıda medısınalyq kómek alýǵa nıet bildirse, onda taǵy BJT tóleýi kerek.
Keıde adam tehnıkalyq sebeptermen júıeden «shyǵyp qalýy» múmkin. Ol úshin áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qoryna júginý qajet. Eger mamandar barlyq jarnalardyń bar ekenine kóz jetkizse, mártebesin qalpyna keltiredi.
– MÁMS tólemegeni úshin qandaı aıyppuldar qarastyrylǵan?
– О́z qyzmetkerlerine jarna aýdaratyn jumys berýshiler úshin MÁMS boıynsha bereshek paıda bolǵan jaǵdaıda tólem kúnin qosa alǵanda, merzimi ótken árbir kún úshin bereshek somasynyń 1,25% mólsherinde ósimpul kózdelgen. Eger jumys berýshi qyzmetkerge tólem jasamasa nemese ýaqtyly aýdarym jasamasa, qyzmetker MÁMS paketinde medısınalyq kómek ala almaıdy, onyń mártebesi «saqtandyrylmaǵan» bolyp ózgeredi.
MÁMS úshin jasalatyn aýdarymdar zeınetaqy, áleýmettik aýdarymdardy tóleý sekildi mindetti bolyp tabylatynyn atap ótken jón. Biraq jumyskerlerge, ózin-ózi jumyspen qamtýshylarǵa, BJT tóleýshilerge qandaı da bir aıyppul sanksııalary joq. Tólemder turaqty bolmaǵan jaǵdaıda azamatqa «saqtandyrylǵan» mártebesi berilmeıdi.
– Jumyssyzdar qalaı tóleıdi?
– Jumyssyzdar, memleket tóleıtin, azamattardyń jeńildigi bar sanatyna jatady. Jumyssyz mártebesin rastaý úshin Jumyspen qamtý ortalyǵyna habarlasyp, esepke turý qajet. Eger adam jumyssyz bola tura, Jumyspen qamtý ortalyǵyna júgingisi kelmese, onda derbes tóleýshi retinde aı saıyn 2 125 teńge mólsherinde jarna tóleý usynylady.
– Eger MÁMS úshin tólem jasamasam, shetelge shyǵa alamyn ba?
– Iá. Elden ketý quqyǵyn shekteý birneshe jaǵdaıda ǵana qoldanylady (eger adam sot prosesine qatysatyn bolsa nemese qatyssa, salyq, aıyppul nemese alıment boıynsha bereshegi bolsa). Kórip otyrǵanymyzdaı, «MÁMS-te saqtandyrý mártebesiniń bolmaýy» bul tizimde joq, ıaǵnı shetelge shyǵýǵa kedergi bolmaıdy.
Eske sala keteıik, Medısınalyq saqtandyrý qoryna ótinishti kez kelgen keri baılanys arnasy – 1406 baılanys ortalyǵy, Qoldau 24/7 mobıldi qosymshasy, Telegram-bot @SaqtandyryBot jáne fms.kz resmı saıty arqyly qaldyrýǵa bolady.
Daıyndaǵan
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»