QAZAQ BATYRYNA ARNALǴAN BASQOSÝ

Ulttyq ıdeıa men halyqtyq sananyń eldik qundylyqtardaǵy asa pármendi quralǵa aınalýyna qazaq halqynyń qaharman uly, Keńes Odaǵynyń Batyry, jazý­shy Baýyrjan Momyshuly­nyń qosqan úlesin tek biz ǵana emes, kúlli álem moıyndaıtyny aqıqat. Bıyl Uly Jeńistiń 65 jyldy­ǵynda B.Momyshulynyń 100 jyl­dyq mereıtoıyn da atap ótpek­shimiz. Osyǵan baılanysty Máde­nıet mınıstrliginiń Til komı­teti men Astana qalasynyń Tilderdi damytý basqarmasy bir­lese otyryp L.N. Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sıtetinde “Baýyrjan Momyshuly tulǵasy: eldik pen erliktiń qundylyǵy” atty konferensııa ótkizdi. Parasat-paıymy kemel, hal­qyna adal qyzmet ete bilgen tulǵaǵa arnalǵan is-sharaǵa Mem­lekettik syılyqtyń laýreaty, professor Mekemtas Myrzah­met­uly, Baýyrjan Momyshulynyń kelini Zeınep Ahmetova, “Baýyr­jantaný” ortalyǵynyń bas mamany Muhamedjan Kátimhan, sondaı-aq Dıhan Qamzabek, Myr­zataı Serǵalıev, Zııabek Qabyl­dınov syndy belgili ǵalym­dar qatysyp, halqymyzdyń jaýjúrek perzenti týraly taǵylymy men tárbıesi, ónegesi men ǵıbraty mol pikirlerin ortaǵa saldy. Mekemtas Myrzahmetuly Baýyr­jan Momyshulynyń shy­ǵar­mashylyǵy týraly tushymdy da túıindi oılaryn bylaısha jet­kizdi: “Halyqtyń dástúri, tili, dili qalpyna kelmeıinshe, ulttyq sana da bolmaıdy. Osyny jaqsy túsin­gen Baýkeń óziniń sanaly ómirin týǵan halqynyń dástúrin, tilin, dilin, tarıhı jadyn saqtap qalýǵa arnap, sol jolda eńbek etti. Barlyq rýhanı kúshin osylardy saqtap qalýǵa jumsady. Ultynyń naǵyz janashyry bolǵan qazaq halqynyń uly batyry, dańqty qolbasshy, jazýshy Baýkeń shy­ǵar­­mashylyǵynyń 30 tomdyq jı­na­ǵy búgingi tańda baspaǵa jiberilip otyr. Osyǵan qosa 10 tomdyq shyǵarmalarǵa Baýkeńniń zamandastary jazǵan estelikter men batyrǵa joldanǵan arnaýly óleńder de enetin bolady. Endigi maqsat – Baýyrjan Momyshuly ensıklopedııasynyń sóz tizbesin jasaý. Qazir qarjy máselesine baılanysty bul eńbektiń tek úsh­ten bir bóligi ǵana jasalǵan. Jal­py, búginde Baýkeń týraly jazyl­ǵan eńbekter óte kóp. Solardyń bárin jınap, aýdarý qajet. Sonda 100 jyldyǵyna oraı batyr aǵamyzdyń 100 tomdyǵyn shyǵarý­ǵa múmkindigimiz bolady”. “Baýyrjan Momyshuly – halqymyzdyń maqtan tutar, aza­mattyǵy bıik perzenti. Sondyqtan da Baýkeń atynda orden taǵaıyn­daý qajet dep oılaımyn. Sony­men qatar, meniń oıymsha, Baýyr­jan Momyshuly atynda arnaıy saıt ashý qajet. Munyń jaı ǵana aqparatqa toly saıt emes, óskeleń urpaqqa bereri kóp saıt bola­tynyna men senimdimin”, – dep L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń prorek­tory Dıhan Qamzabekuly kon­ferensııa barysynda óz usy­nystaryn jınalǵan qaýymmen bólisti. Konferensııadan soń, “Kon­gress-Holl” saraıynda “Ana tildiń aıbyny” atty kesh ótkizildi. Kesh barysynda batyrdyń ǵasyr toıyna arnalǵan qysqa metrajdy fılm kórsetilip, “Ushqan uıa”, “Qanmen jazylǵan kitap”, halyq jazýshysy Sherhan Murtazanyń “Noqtaǵa basy syımaǵan” atty shy­­ǵarmalarynan úzindiler qoıyl­­dy. Sonymen qosa, belgili aqyn­dardyń batyr Baýkeńe arnalǵan óleńderi oqyldy. Baýyrjan Momyshulynyń kelini Zeınep Ahmetova sahnaǵa kóterilip: “Men atamnyń tálim-tárbıe mektebinen óttim be desem, akademııasynan ótken ekenmin. Atamnyń 80 jyldyǵynda Kreml­diń temir qursaýly sandy­ǵynda jatqan “Altyn Juldyzdy” Mem­leket basshymyz julyp ákelip, qazaq degen halyqtyń keýdesine taqqan bolatyn. Sonda halqymyz­dyń ádilettilik qashan ornaıdy, batyrymyz ataǵyn qashan alady degen arman-tilegi oryndalyp, eńbek Elbasymyzdiki, esimi halyq­tiki boldy. Bul – tarıhı shyn­dyq. Endi, mine, 100 jyldyq mereı­toıy da úlken belespen ushtasyp kelip jatyr. Elimiz halyqaralyq úlken bedeldi uıymǵa tóraǵalyq etý ústinde. Alda – Jeńistiń 65 jyl­dyǵy. Bul Jeńis bizge ońaılyqpen kel­megen. Soǵystyń zardabyn tart­paǵan, soǵystyń órti shalmaǵan Qazaqstanda birde-bir otbasy joq derlik. Sondyqtan qazirgi kezde aramyzda júrgen ardagerlerimizdi ardaqtaıyq”, – dedi. Máskeýdi keýdesimen qorǵaǵan ult perzentine arnalǵan kesh kon­serttik baǵdarlamamen tuzdyq­ta­lyp otyrdy. Sońynda Máde­nıet mınıstrligi men Astana qala­sy ákimdiginiń attarynan sahna ortasyna gúl shoqtary qoıyldy. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.