Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń otyrysynda Memlekettik bilim berý granttaryn bólý kezinde talapkerdiń akademııalyq jetistikterine ǵana emes, áleýmettik-ekonomıkalyq mártebesine de nazar aýdarý keregin aıtqan edi. Osy másele qalaı sheshilip jatyr?
Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń málimdeýinshe, qazaqstandyq kolledjder men joǵary oqý oryndaryna oqýǵa túsý kezinde tórt jáne odan da kóp kámeletke tolmaǵan bala tárbıelenetin otbasynan shyqqan talapkerlerge kvota qarastyrylǵan. Sondaı-aq mundaı kvota tolyq emes otbasynan (keminde 3 jyl osy mártebege ıe) jáne bala kezinen múgedek balalardy tárbıelep otyrǵan otbasynan shyqqan balalarǵa, I/ II toptaǵy múgedekterge beriledi.
Joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý departamentiniń dırektory Ádilet Toıbaev: «Joǵary oqý oryndaryna túsý úshin kvota arqyly kópbalaly jáne tolyq emes otbasylardy memlekettik qoldaý – áleýmettik mańyzdy másele ári qajetti shara. Kópbalaly jáne tolyq emes otbasynan shyqqan balalarǵa beriletin bilim berý uıymdaryna qabyldaý kvotasy memlekettik grantty taǵaıyndaý konkýrsyna qatysýǵa múmkindik beredi», dedi.
Al kvotalar kólemi qandaı? Tórt jáne odan da kóp kámeletke tolmaǵan bala tárbıelenetin otbasynan shyqqan balalar úshin kvota granttardyń jalpy sanynyń 5%-yn, keminde úsh jyl osy mártebege ıe tolyq emes otbasylar qataryndaǵy balalarǵa beriletin kvota 1%-yn jáne bala kezinen múgedek balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylardan shyqqan balalar jáne I/II toptaǵy múgedekter úshin qarastyrylǵan kvota 1%-yn quraıdy.
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov birneshe sanat boıynsha 15-50 paıyzǵa deıingi jeńildikter qarastyrylǵanyn aıtady.
«Prezıdent Q.Toqaevtyń tapsyrmasymen kóp jyldan beri byltyr joǵary oqý oryndaryna túsken talapkerlerge taǵaıyndalatyn bilim berý grantynyń quny 2,5 esege artty. Bul degen ne? Ýnıversıtetterdiń bıýdjeti kóbeıdi degen sóz. JOO-nyń qarjysy molaısa, ýnıversıtettiń sapasyn, oqytýshylardyń jalaqysyn arttyrýǵa, stýdentterge jaǵdaı jasaýǵa múmkindik týady. Mine, osy oń sheshimdi kóptegen JOO tıimdi paıdalana bastady. Elimizdegi barlyq ýnıversıtette áleýmettik az qamtylǵan otbasynan shyqqan nemese múmkindigi shekteýli stýdentterge dástúrli túrde túrli deńgeıli kvotalar bólinedi. Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti turǵysynan aıtsam, birneshe sanat boıynsha 15-50 paıyzǵa deıingi jeńildikter qarastyrylǵan. Jeńildikterge qol jetkizgen stýdentterdiń arasynda kópbalaly otbasynan shyqqan stýdentter de bar. Bul kórsetkish pen qoldaý jyl saıyn artyp keledi», dedi ulttyq ýnıversıtet rektory.
E.Sydyqovtyń aıtýynsha, Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde tómendetilgen oqý aqysymen shamamen 200-ge jýyq EUÝ stýdenti oqıdy. Mundaǵy stýdentterdiń 80-90%-ǵa jýyǵy memlekettik grant esebinen oqıdy. Olardyń qatarynda (osy oqý jylyndaǵy kórsetkish boıynsha) áleýmettik álsiz toptar sanatyna jatatyn 52 stýdent te bar. «L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń bilim alýshylaryna oqý aqysyn tóleýge jeńildikter berý týraly» Ereje ázirlengen kórinedi. Soǵan sáıkes aqyly bólimde bilim alatyn erekshe sanattaǵy stýdentterge oqý aqysyn tóleýde jeńildikter qarastyrylǵan. 2020-2021 oqý jylynda oqý qunyn: arnaıy qamqorlyqtaǵy jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵandar 20; bala kezinen múgedek, medısınalyq qorytyndyǵa saı tıisti bilim berý uıymdarynda oqýǵa qarsy kórsetilimi joq múmkindigi shekteýli stýdentter 30; Aýǵanstandaǵy áskerı is-qımyl ardagerleri men qatysýshylarynyń balalary, kámeletke tolmaǵan tórt nemese odan da kóp bala tárbıelenetin jáne az qamtylǵan, sondaı-aq bir mezgilde aqyly negizde bilim alatyn bir otbasydan shyqqandar 15 paıyz jeńildikpen tóleıdi.