Kazsat-tan nege bas tarttyq?

Qazir osy Kazsat-2-niń qyzmetin el aýmaǵynda 13 myńnan astam jer stansasy bar 15 negizgi qazaqstandyq operator paıdalanyp otyr. Spýtnık iske qosylǵannan keıin baılanys opera­torlaryna baılanys qyzmetterin usy­ný, aqparattyq qyzmet aıasyn keńeıtý, elek­trondy úkimet, ınternet jáne uıaly baılanys jumysyn jaqsartý múm­kindigi aıtarlyqtaı ósti. Jer seriginiń belsendi ómir súrýi 12,5 jylǵa eseptelgen. Tehnıkalyq resýrsy 14,5 jyldy quraıdy. 2021 jyldyń 16 shildesindegi jaǵdaı boıynsha ǵarysh kemesiniń júktemesi 70 pa­ıyz deńgeıinde eken. «Statıstıkalyq málimetterge sáıkes 2021 jyldyń 16 shildesindegi aqpar bo­ıynsha jerserik 3654 táýlik boıy ushyp júr, osy ýaqyt aralyǵynda 13 myń jerseriktik basqarý seanstary ót­kizildi, baılanys jáne habar taratý ǵarysh apparattaryn basqarýdy qam­tamasyz etýge kem degende 40 ınjener qatysty» delingen Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń málimetinde.

Búginde eki apparattan (Kazsat-2, Kazsat-3) jáne «Aqkól» (Aqmola oblysy), «Kókterek» (Almaty oblysy) dep atalatyn eki basqarý kesheninen turatyn Kazsat ǵaryshtyq baılanys jáne habar taratý júıesi strategııalyq jáne aqparattyq qaýipsizdikke kepildik bere otyryp, elimizdi baılanys jáne habar taratý qyzmetterimen tolyqtaı qamtamasyz etip otyr.

Sońǵy jyldary qazir ǵa­rysh­ta júr­gen Kazsat-2-ni almastyratyn KazSat-2R jerserigin qurý týraly sóz bo­la bastaǵan. Tipti jańa jerseriktiń ǵa­ryshqa 2024 jyly ushatyny, ony Airbus kom­panııasy jasaıtyny da bel­gili bolǵan. Bul maqsatqa memleket 40 mlrd teńge qarastyrǵan edi. Alaıda el bul sal­maqty jobadan bas tartatyn sııaq­ty. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mý­sınniń aıtýynsha, Qazaq­stan KazSat-2R jobasyn toqtatý arqyly mıl­lıardtaǵan qarjyny únem­dep qa­lady. Bul týraly vedomstvo bas­shysy prezıdentpen kezdesýinde de aıtty. Mu­nyń esesine qazir KazSat-2-ni tómen orbıtalyq jerserikterine almastyrý úshin Starlink, Oneweb jáne SES jobalarymen kelissóz júrgizýde.

«Bizde KazSat-2 jáne KazSat-3 baılanys jerserikteri bar. 2024 jyly KazSat-2 jumysyn toqtatady. Áýelde biz ony almastyrýdy oılaǵanbyz, alaıda Starlink jáne Oneweb sııaqty tómen orbıtaly jerserikterdiń damýy jaǵdaıǵa basqasha qaraýǵa áser etti. Men KazSat-2R jobasyn qarastyrmaýdy usyndym. О́ıtkeni álemde jańa tehnologııalar damyp jatyr. Geostasıonar­lyq spýtnıkter qajetti jyldamdyqty bere almaıdy. Iаǵnı KazSat-2 jer­se­rigi 8 megabıt berse, tómen orbıtaly jerserikter gıgabıtke deıin jyl­dam­dyq bere alady. Ekeýiniń aıyrmasy jer men kókteı. Sol sebepti biz ýaqyty ót­ken tehnologııalarǵa aqsha salmaýymyz kerek», degen edi B.Mýsın.

Halyqaralyq jobalarmen kelisim jasalamyn degenshe KazSat-2-niń min­detin KazSat-3 atqara turady. «Res­pýb­lıkalyq ǵaryshtyq baılanys orta­lyǵy» AQ basqarma tóraǵasy Málik Júıriktaevtyń aıtýynsha, KazSat-2 óz jumysyn aıaqtaǵannan keıin (shamamen 2024-2025 jyldary) memlekettik organdar men kúshtik qurylymdardyń jelisi KazSat-3-ke aýystyrylady. Sondaı-aq sıfrly te­leradıo taratý, eldiń qor­ǵanys júıesin qamtamasyz etý de KazSat-3-tiń moınyna júktel­mek. Sha­mamen 2029 jylǵa taman Kazsat-3-te ǵa­rysh­taǵy saparyn támamdaı­dy degen jospar bar.

Mınıstr aıtyp otyrǵan Starlink – áıgili SpaceX kompanııasy jasaǵan jahandyq spýtnık júıesi. Ol ınterneti múldem joq, qymbat nemese senimsiz jerlerdi joǵary jyldamdyqtaǵy keń jolaqty ınternetpen qamtamasyz etedi. Jalpy, Starlink-ti samǵatýdaǵy biregeı maqsat – kúlli jer júzin ınternetpen qamtý edi. Ol úshin jerge jaqyn orbıtaǵa 12 myń spýtnık shy­ǵarylýy tıis (10 mlrd dollardy ke­rek etedi). Qazir tek 1800-i ǵa­na shy­ǵarylǵan jáne olar synaq jaǵ­da­ıynda jumys isteýde. Barlyq qa­jet­ti jerserikteri túgel shyǵaryl­ǵan soń SpaceX ınternet taratýǵa ruqsat alý boıynsha kelissózderdi bastaıdy. Alaıda ondaı ruqsatty alýdy ár el jeke júzege asyrýy tıis jáne bul pro­sess tym uzaqqa sozylýy múmkin. Ázir­ge Starlink ınternetiniń júkteý jyl­damdyǵy 135 Mbıt/s, ınternetti berý jyldamdyǵy 25 Mbıt/s bo­lyp tur. Sıgnal sapasy aıtar­lyq­taı turaqty emes. Qanshalyqty kóp spýt­nık ushy­rylsa, sıgnal sapasy da son­shalyqty turaqtala túsedi.

Mýsınniń de úmit etip otyrǵany osy – Starlink. «Bul aqparattyq-kom­mý­nıkasııalyq ınfraqurylymmen qam­tyl­maǵan aýyldyq eldi mekenderdi, ónerkásiptik kásiporyndardy, bıznes-qaýymdastyqty keń jolaqty ınternetpen qamtýǵa múmkindik beredi. Ár­bir eldi mekendi ınternetpen qamtý úshin SpaceX-pen kelissóz júrip ja­tyr. Tele­port stansasyn Almaty mańy­na orna­lastyrý jáne synaq úshin bes eldi mekenge qosý týraly aldyn ala keli­sim bar» degen edi bir sózinde.

Qazir aýyl túgil qalanyń ózinde ın­­­ternet jıi tartpaı qalyp jatady. Speedtest Global Index deregi boıyn­sha elimizdegi mobıldi ınternet jyl­damdyǵy 53,38 Mbıt/sekýndty quraıdy. Internet jyldamdyǵy boıynsha Qazaq­stan álemde 86-orynda tur. Osy tur­ǵydan alǵanda B.Mýsınniń KazSat-tan bas tartýyn, Ilon Mask jobasyna úmit artýyn túsinýge bolatyndaı.