Qazir Alakól respýblıka deńgeıine keńinen tanymal shıpaly kól. Onyń sýynyń kóptegen aýrýlardyń aldyn alatyn nemese múmkindiginshe adamnyń jazylýyna sebep bolatyn emdik qasıeti mol. Eldiń oǵan kóp keletini de sondyqtan. Tek, Kanadanyń «Atableska» dep atalatyn kóliniń ǵana sýy Alakólmen teńdes eken. Ǵalymdardyń zertteýi solaı deıdi. Sý quramynyń hımııalyq, emdik áseri keremet!
Qazir Alakól respýblıka deńgeıine keńinen tanymal shıpaly kól. Onyń sýynyń kóptegen aýrýlardyń aldyn alatyn nemese múmkindiginshe adamnyń jazylýyna sebep bolatyn emdik qasıeti mol. Eldiń oǵan kóp keletini de sondyqtan. Tek, Kanadanyń «Atableska» dep atalatyn kóliniń ǵana sýy Alakólmen teńdes eken. Ǵalymdardyń zertteýi solaı deıdi. Sý quramynyń hımııalyq, emdik áseri keremet!
Keıingi jyldary Alakóldiń Úrjar aýmaǵyndaǵy jaǵalaýy demalys aımaǵy bolyp jarııalanǵan soń, demalý sharalaryna arnalǵan nysandar birinen soń biri salynyp, iske qosyla bastady. El Prezıdentiniń de birneshe ret kelip-ketýi, jaǵalaýdyń damýyna úlken sebep boldy.
Alakólge 28 nemese 29 ózen quıady. Búkil Úrjar óńiriniń Barqytbel taýynyń (Tarbaǵataı) baýyrynan shyqqan ózender, bulaqtar jáne Qytaı jaǵynan kelgen ózender (Emil, Shaǵyntoǵaı), sonymen qatar, Almaty oblysynyń Úsharal jaǵynan, Alataýdyń shetki silemderine shyqqan ózen-sýlar barlyǵy osy kólge quıyp jatyr. Kóktem kezinde Búkil Tarbaǵataı taýynyń qalyń qary osy kólge sý bolyp qotarylady. Osyǵan oraı Alakól Qazaqstandaǵy eń tereń kól.
Men keıde osy Alakóldiń Úsharal jaǵynan ońtústik oblystarymyzǵa qaraı kanal tartsa ǵoı dep oılaımyn. Ońtústik oblystar sýǵa qaryq bolyp qalar edi. Jaǵasyna el qonyp, sharýashylyqtar ashylyp, myńdaǵan adamdar jumyspen qamtylar edi-aý. Sonda Alakóldiń jaǵalaýy jyl saıyn qulamas edi. Jyldan-jylǵa kóbeıip bara jatqan sý jaǵalaýdy qulatýyn toqtatar emes.
Máselen, Qyrǵyzdyń Ystyqkóliniń nemese jaǵasynda 22 kýrort bar orystyń Baıkalynyń jaǵalaýy qandaı damyǵan deseńizshi! Kelip jatqan týrısterge de, demalam deýshilerge de keremet jaǵdaı jasalǵan. Biraq solaı bola tura, sýynyń dárýligi men shıpalylyǵy jaǵynan olar Alakólden áldeqaıda álsiz. Bul shyndyq. Bizge demalýshylarmen birge em qabyldaýshylar da keıingi jyldary óte kóp keletin boldy.
Degenmen, ana bir jyldardaǵydaı emes, kól jaǵasy, aýdanǵa ákim bolyp Serik Zaınýldın kelgeli, óte bir jınaqylyqqa, tazalyqqa kelgendeı desek, artyq aıtqandyq bolmas. Kól jaǵasynyń kórkemdigi de birshama jaqsara tústi. Talap pen tabandylyq qaı isti bolmasyn qozǵalysqa keltiredi ǵoı. Aýdandyq bıýdjetten bólingen qarjy esebinen mektep oqýshylary men balalardyń densaýlyqtaryn nyǵaıtý, jazǵy demalys ýaqyttaryn utymdy uıymdastyrý maqsatynda Alakól jaǵalaýynda birneshe demalys úıi jáne ashana ǵımaraty salynyp, paıdalanýǵa berildi. Nátıjesinde jazǵy demalys maýsymynda 1500-den astam oqýshynyń kól jaǵalaýynda densaýlyqtaryn túzep, demalýlaryna múmkindik jasaldy.
Úrjar aýdanyna kelgen issapary kezinde, oqýshylardyń kól jaǵalaýyndaǵy demalys úılerin kórgen oblys basshysy B.Saparbaev bul bastamany óte joǵary baǵalap, Alakól jaǵalaýynda osyndaı balalar demalys oryndaryn salý jóninde oblystyń barlyq aýdandaryna usynys bergen bolatyn. Qazir bul shara da óz nátıjesin bere bastady.
Úrjar aýdanynyń turǵyndary bul atqarylyp jatqan jumystarǵa úlken qoshemet bildirýde. Ustazdar men ata-analar rızashylyǵyn aıtyp, qýanyshtaryn jasyra almaýda. Kól jaǵasy damý ústinde. Tek, Alakóldi, ásirese, onyń hımııalyq qospalary kóp Úrjar óńirindegi bóligin respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirine, tipti, álemge óte shıpalylyǵy, dárýligi jóninen keńinen tanyta alsaq jarar edi.
Beısenǵazy ULYQBEK,
Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy.