Taýarlar men ónimder shyǵarýdyń álemdik básekesinde belgili bir el, belgili bir memleket shyǵaratyn resýrstarǵa degen suranys basty faktor bolyp tabylady. Mundaı básekege suranys az, kemshin bolǵan jaǵdaıda qaı el bolmasyn, onyń osy básekege tótep berý qabileti tómendeıdi. О́zinen ózi jutylyp ketedi. Munyń sońy sol el ekonomıkasynyń ilgeri ketýiniń ornyna keri quldyraýyna ákelip soqtyrýy ábden múmkin. Básekelestiktiń kúrdeli qubylys bolatyny da sondyqtan. Munyń aldyn almasa, mundaı qaýiptiń salqyny tereńdeı beretini taǵy da aıan.
Taýarlar men ónimder shyǵarýdyń álemdik básekesinde belgili bir el, belgili bir memleket shyǵaratyn resýrstarǵa degen suranys basty faktor bolyp tabylady. Mundaı básekege suranys az, kemshin bolǵan jaǵdaıda qaı el bolmasyn, onyń osy básekege tótep berý qabileti tómendeıdi. О́zinen ózi jutylyp ketedi. Munyń sońy sol el ekonomıkasynyń ilgeri ketýiniń ornyna keri quldyraýyna ákelip soqtyrýy ábden múmkin. Básekelestiktiń kúrdeli qubylys bolatyny da sondyqtan. Munyń aldyn almasa, mundaı qaýiptiń salqyny tereńdeı beretini taǵy da aıan.
Al, resýrs degenimiz meılinshe jan-jaqty keń uǵym ekeni belgili. Elbasy óz Joldaýynda atap kórsetkendeı, onyń aldyńǵy úshtigine energııa, azyq-túlik jáne ındýstrııalandyrý ónimi kiredi. Eger aldaǵy jyldarda elimizdegi osy resýrstarǵa suranys arta túsetin bolsa, Qazaqstannyń álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna ótý úrdisi de soǵurlym tezirek bolmaq. Bul týraly Qazaqstan halqyna Joldaýynda Elbasy N.Nazarbaev aıqyn túrde málimdedi.
Al, ónimge degen suranysty qazirgi deńgeıinen odan ári kóterýdiń basty joldary qandaı? Memleket basshysy mundaı basy ashyq saýaldyń jaýabyn da taıǵa tańba basqandaı aıqyndap berdi. Naqtyraq aıtqanda, búgingi kúnge deıin jasalǵan boljamdar men strategııalyq zertteýler boıynsha qarastyrǵanda, aldaǵy 10-15 jyl bederinde elimizdiń aýqymynda keń serpilister jasalmaq. Buǵan deıingi kezeńde múldem qoldanylmaǵan tamasha da jańasha qadamdar belgilenbek. Muny Nursultan Ábishuly óz Joldaýynda «múmkindikter terezesi» dep atady.
Endigi jerde osy «terezeniń» barynsha ıkemdi bolýy barsha qazaqstandyqtar úshin úlken syn. Elbasy atap kórsetkendeı, «múmkindikter terezesiniń» múmkindigi barynsha mol bolýy syrtqy qolaıly ortaǵa baılanysty bolmaq. Sondyqtan da aldaǵy ýaqytta syrtqy qolaıly ortanyń saqtalyp qalýy bizdiń tabystarymyz ben jeńisterimizdiń basty kilti bolyp qala bermek. Elbasy tarapynan osy utymdy usynys pen syndarly oı-pikirdiń Qazaqstannyń resýrstarymen baılanystyryla aıtylýy ónimderge degen suranys qarapaıym másele emes ekendigin kórsetedi.
О́nimge degen suranys máselesin sóz etkende otandyq shaǵyn jáne orta bıznestiń jaı-kúıi men onyń damý úrdisin ekinshi kezekke ysyra salýǵa múldem bolmaıdy. О́ziniń Joldaýynda Nursultan Nazarbaev 2050 jylǵa qaraı shaǵyn jáne orta bıznes Qazaqstannyń ishki jalpy óniminiń 50 paıyzynan kem bolmaıtyn ónim shyǵaratynyn shegelep aıtyp berdi. Qarapaıym esepke shaqqanda, munyń ózi eńbek ónimdiligi 5 ese ósip, búgingi 24,5 myń dollardan 126 myń dollarǵa deıin jetedi degen sóz.
Árıne, bul aıtýǵa ǵana jeńil. Dál osy arada Qazaqstannyń resýrstary men ónimderine degen suranysty ósirýdiń jańa talaptary týyndaıdy. Oılap qarasaq, san jaǵynan onsha sorly bolmaıtyn sekildimiz. Al, sapa she? Osy máseleniń mundaı mánisin osy bastan keńirek piship oılastyrǵannan esh utylmasymyz kámil. Bir esepten, aldaǵy jyldarda bıznestegi ónim sanynyń ósýin tek jaqsy qubylysqa telýge ábden bolady. Belgili fılosofııalyq qısynǵa saısaq, san túptiń-túbinde sapaǵa aınalmaı qoımaıdy. Bul óz kezeginde qazaqstandyq resýrsqa degen suranystyń ósýine jetkizeri kámil.
Mine, Elbasy Joldaýynan túıgen alǵashqy oı-pikirimniń jelisi osyndaı.
Avetık AMIRHANIаN,
Oral qalasyndaǵy
«Aıdana» JShS-niń
bas dırektory.
Batys Qazaqstan oblysy.