Májilistiń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraıymy Darıǵa Nazarbaevanyń jetekshiligimen ótken keńeıtilgen kóshpeli komıtet otyrysynda Kásipkerlerdiń ulttyq palatasymen birlesip Qazaqstandaǵy shaǵyn kásipkerlikti qoldaý máseleleri talqylandy.
Májilistiń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraıymy Darıǵa Nazarbaevanyń jetekshiligimen ótken keńeıtilgen kóshpeli komıtet otyrysynda Kásipkerlerdiń ulttyq palatasymen birlesip Qazaqstandaǵy shaǵyn kásipkerlikti qoldaý máseleleri talqylandy.
Otyrysqa qatysýshylar shaǵyn kásipkerliktiń ózekti máseleler men áleýmettik aspektilerine basa nazar aýdardy. Bul rette talqylanǵan taqyryp ekonomıka jáne qoǵamnyń áleýmettik ómirinde shaǵyn bıznestiń atqarar róli, sondaı-aq, shaǵyn kásipkerler jaǵdaıyna qatysty boldy. Kásipkerlik máselesine qatysty Kásipkerlerdiń ulttyq palatasy basqarmasynyń tóraıymy Gúlnár Qurbanbaeva depýtattarǵa baıandap berdi.
Búgingi kúngi shaǵyn kásipkerlikpen aınalysýshylardaǵy birinshi qıyndyq olardyń kásipti júrgizýge bilimi men biligi jetpeıtindigi. Eńbekkerlerdiń quqyn qorǵaý men qamtamasyz etý, áleýmettik kepildikter usyný, eńbekaqylaryn tóleý, jumys ornynyń saqtalýy, áleýmettik aýdarymdar men basqa da mindetti aýdarymdar, ýaqtyly salyǵyn tóleý sııaqty máseleler de jetkilikti.
Búginginiń taǵy bir mańyzdy máselesi – maman tapshylyǵy. Ol kásipkerlikti damytýǵa qolbaılaý bolyp otyr. Búgingi maman da basty problemalardyń biri bolyp tabylady. Shaǵyn jáne orta bıznestiń qarjy resýrstaryna qoljetimdiligi ózekti máseleler qatarynda. Kepilzatqa qoıylatyn orynsyz talaptar, banktik nesıelerdiń paıyzdyq joǵary mólsherlemeleri bıznes-ahýaldy jaqsartýǵa kedergi bolýda. Sonymen qatar, kásipkerlikti damytýǵa óndiristiń monopolısterimen qarym-qatynas máselesi de qıyndyq týǵyzýda. Olardyń jyl saıyn orynsyz ósirip otyrǵan tarıfteri de mekemelerdiń únemdeýine áser etýde. Salyq, keden, tehnıkalyq retteýge qatysty da máseleler barshylyq ekenin tóraıym tizbelep shyqty. Onyń aıtýynsha, óńir kásipkerleri memlekettik organdarmen ózara árekettestikte bıýrokratııalyq kedergilerge, sybaılas jemqorlyq áreketterge de jıi kezigedi (bıýrokratızm, qaǵazbastylyq, sybaılas jemqorlyq jáne t.b.).
Bıznestiń kúrdeli máselelerin sheshý maqsatynda palata janynda Parlament depýtattary men qadaǵalaýshy organdardyń qatysýymen Kásipkerler quqyǵyn qorǵaý jónindegi qoǵamdyq keńes qurylǵan. Qazirgi ýaqytta keńes fılıaldary Qazaqstannyń barlyq óńirlerinde ashylǵan.
Otyrys barysynda aımaqtarmen ınteraktıvti baılanys boldy. Pavlodar, О́skemen, Oral, Aqtóbe jáne Qaraǵandynyń kásipkerleri depýtattarǵa óz máselelerin aıtyp, pikir almasty. Qyzý talqylanyp otyrǵan ózekti máseleler qatarynda kásipkerlerdiń POS-termınaldardy mindetti ornatýy taqyryby boldy. Qazirgi ýaqytta POS-termınaldardy jappaı ornatý áleýmettik qıyndyqtar týyndatýy múmkin. Mindetti ornatý talaby aldymen saýda salasynda aınalymy az, ózin ózi jumyspen qamtyp otyrǵan kásipkerlerge qoıylýymen baılanysty bolyp otyr.
Sondaı-aq, bıznesmender basqa da birqatar máselelermen betpe-bet kelýde. Aıtatyny, jalpy rejimde jumys isteıtin jeke kásipkerler men zańdy tulǵalar termınaldardy 2013 jyldyń 1 qańtarynan bastap ornatýy, al arnaıy salyq rejiminde jumys isteıtinder 2014 jyldyń 1 qańtarynan bastap ornatýy kerek bolatyn. Alaıda, málim bolǵanyndaı, termınal jabdyqtary jetispeýde, ásirese, óńirlik jerlerde. Bankterge termınal ornatýǵa ótinish bergen kásipkerler áli de óz kezegin kútýde. Budan ózge de máseleler barshylyq.
«Vaııa-KA» JShS dırektorynyń orynbasary Dmıtrıı Doltestiń aıtýynsha, bankter POS-termınaldardy tek aınalymnyń mınımaldy kólemi (aıyna 200-600 myń teńge) boıynsha nemese aı saıynǵy tranzaksııalar (shamamen 50 tranzaksııa) sanyna qaraı aqysyz negizde usynýda. Qoıylǵan talaptarǵa sáıkes kelmegen jaǵdaıda bank úsh aı aralyǵynda kásipkerden POS-termınaldardy qaıta alyp, qyzmet kórsetýshiler tiziminen shyǵarady. Sońǵy ýaqytta bankterdiń basym bóligi POS-termınaldar usynýdy toqtatyp, termınaldardy kommersııalyq qurylymdardan satyp alýdy usynýda.
Áleýmettik-mádenı damý komıteti ótkizgen kóshpeli otyrystyń qorytyndysy boıynsha is-sharada bıznestiń joǵaryda atalǵan máselelerin sheshý maqsatynda Úkimetke zańnamalyq mazmunda naqty usynystar daıyndalatyn bolady.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».