Naýryzdyń 1-inen bastap memlekettik qyzmetke úmitkerlerdi testileýge jiberý sharttary aıtarlyqtaı jeńildetildi. Bul týraly Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Barlyq talapkerler endi testileýge úıden shyqpaı-aq jazyla alady. Memlekettik qyzmetke ótkisi keletinder ınternet arqyly «elektrondyq úkimettiń» (egov.kz) veb-portalyna kirip, «Jumysqa ornalastyrý» bóliminde «Testileýge jazylý» qyzmetin tańdaıdy. Eger ınternet bolmasa, jaqyn jerdegi halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy nemese Memlekettik qyzmet isteri agenttigi aýmaqtyq departamentine baryp, tirkelýine bolady. Oǵan talapkerdiń ózimen birge jeke kýáligi bolsa jetkilikti.
Tirkeý barysynda ár úmitker testileýdiń ornyn, kúnin jáne ýaqytyn ózi tańdaıdy. Jańa zańnamaǵa sáıkes, azamattar bos laýazymǵa ornalasý konkýrsy týraly habarlamany kútpesten, ózine yńǵaıly ýaqytta testileýden ótýge múmkindigi bar. Osynyń nátıjesinde testileýge qatysýshylar sany sońǵy jyldary eki eseden astam artty. Eger 2011 jyly testileýge bir aıda orta eseppen 1950 adam qatyssa, olardyń bir aıdaǵy sany 2012 jyly – 2300, 2013 jyly 4700 adamǵa jetti.
Aýdandyq jáne aýyldyq deńgeıdegi tómengi laýazymdar úshin bólek jeńildetilgen baǵdarlama engizildi. Iаǵnı, osy baǵdarlamaǵa sáıkes, kandıdattar burynǵy segiz zańnyń ornyna endi alty zańnan testileýden ótedi. Oǵan qosa, ár zań boıynsha jaýap berýge beriletin ýaqyt kóbeıtildi.
Joǵary turǵan baǵdarlama boıynsha testileýdiń oń nátıjeleri tómen turǵan baǵdarlamalar úshin de jaraıdy. Birinshi baǵdarlama boıynsha berilgen sertıfıkat ekinshi jáne úshinshi baǵdarlamalar boıynsha sertıfıkat talap etiletin konkýrstarǵa jaramdy. Al ekinshi baǵdarlama boıynsha berilgen sertıfıkat úshinshi baǵdarlamany da qamtıdy.
Testileýge qatysýshylar jaýapkershiligi bir mezgilde kúsheıtiledi. Eger talapker testileýden ótpeı qalsa, qandaı test baǵdarlamasyn tapsyrǵanyna qaramastan, kelesi testileýge úsh aıdan kem emes merzimnen keıin ǵana jiberiledi.
Personaldy basqarý qyzmetteri arqyly testileý nátıjeleriniń rastyǵyn tekserý múmkindigi de keńeıtildi. Agenttiktiń resmı saıty (www.kyzmet.gov.kz) arqyly konkýrstyq irikteýge jaýapty memlekettik organdar bólimsheleri naqty úmitkerdiń testileýden ótkendigin jáne qandaı nátıje alǵanyn anyqtaı alady.
Testileý prosedýralaryna ruqsatsyz qol suǵýǵa qarsy aqparattyq qaýipsizdiktiń júıeli sharalary qabyldandy. Sonyń nátıjesinde 2011 jyly testileýden súrinbeı ótken úmitkerler úlesi 71% bolsa, 2012 jyly – 69%, 2013 jyly 47% boldy. Bıylǵy jyldyń 1 naýryzyna deıin talapkerlerge berilgen sertıfıkattar olarda kórsetilgen merzim ishinde jaramdy ekendigin atap ótken jón.
1 naýryzǵa deıin testileýden óte almaǵan azamattar úsh aılyq merzimdi kútpesten kelesi testileýge qatysa alady.
Rýslan IGILIK.