Almaty oblysynda «Shelek fermerleri» jobasynyń júzege asyrylǵanyna 10 jyl toldy. Joba aýyldyq aımaqtardy damytýdyń keshendi baǵdarlamasyna aınalǵan, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Jobany «Fılıp Morrıs Qazaqstan» JShS (FMQ) qoldaýymen «Eńbekshiqazaq aýdanynyń jergilikti qoǵamdastyqtar qory» QQ (JQQ) kommersııalyq emes uıymy iske asyrady jáne aýyl turǵyndaryna kókónisterdi ósirýdiń zamanaýı ádisterin, sondaı-aq marketıng, logıstıka jáne satý negizderin oqytý esebinen ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa kómektesedi. 10 jyl ishinde joba fermerlerdiń mentalıtetin ózgertip, olarǵa aýyl eńbegin bıznes retinde qarastyrýdy jáne sharýa qojalyqtaryn tıimdi basqarýdy úıretti.
Al tutynýshylardy sapaly, ekologııalyq taza kókónistermen, qoljetimdi baǵamen qamtamasyz etti.
Bes myńǵa jýyq aýyl turǵyndary baǵdarlama sheńberinde arnaıy ashylǵan Shelek aýylyndaǵy Agrobıznes ortalyǵynda oqýdan, taǵylymdamadan jáne qosymsha kýrstardan ótti.
Aýdan sharýashylyqtarynda resýrstardy ońtaıly paıdalanýǵa baǵyttalǵan úzdik praktıkalardy kórsetý arqyly 25 ozyq agrotehnologııalar engizildi. Fermerler 128 mıllıon teńgeden astam somaǵa 992 tonnadan astam aýyl sharýashylyǵy ónimin satty.
«Bizdiń birlestik 4 fermerden bastaldy, al búginde kooperatıvte 35 fermer bar. Biz birge aýyl sharýashylyǵynyń ekologııalyq nysandaryn damytýdamyz. Men jobaǵa basynan bastap qatysyp kelemin jáne osy ýaqyt ishinde fermerlik iske degen kózqarasymdy ózgerttim, logıstıkany qurýdy úırendim, ártúrli sátterdi eskerdim, al ekologııalyq taza ónimdi ósirýdegi jeke tájirıbem arta tústi. Eger paıdany salystyratyn bolsaq, orta eseppen úshten birge ósti. Tıisinshe 2015 jylǵa qaraǵanda eki ese kóp ónim sata bastadyq», deıdi «Shelek fermerleri» ÁKK tóraǵasy Marat Mansurov.
Fermerlerdiń jumysyn ǵylymı jolǵa qoıýǵa Florıda Ýnıversıteti (AQSh) men Qazaq Ulttyq Agrarlyq ýnıversıtetiniń zertteý toby kómektesti. Mamandar fermerlerge zamanaýı agrotehnologııalardy paıdalaný boıynsha usynystar ázirledi. Biriktirilgenge deıin fermerler óz ónimderin jetkizýdiń qajetti kólemi men turaqtylyǵyn qamtamasyz ete almady jáne astyqty saýdagerlerge tómen baǵamen satýǵa májbúr boldy. Endi kooperatıvke birigip, biryńǵaı zańdy tulǵa retinde áreket ete otyryp, qatysýshylar óz ónimderin iri azyq-túlik kásiporyndaryna, saýda jelileri men meıramhanalarǵa jetkizýdi jolǵa qoıdy.
Osylaısha 2015 jyldan bastap fermerler jıdekter men kókónisterdi «Arzan», METRO Cash&Carry sýpermarketterine, sondaı-aq New Kitchen kompanııasyna jáne «Sın-Qaz» qaıta óńdeý kásipornyna tikeleı jetkizip keledi.
«Aýyldyq aımaqtardy damytý jónindegi baǵdarlamanyń tabysty nátıjeleriniń artynda kúndelikti tynymsyz eńbek pen usaq fermerlik sharýashylyqtarǵa kómektesýge umtylys jatyr. Biz fermerlerdiń jetistikterin, olardyń turaqty kooperasııasyn, damýdyń jańa vektorlaryn maqtan tutamyz. «Shelek fermerleri» kooperatıvi Fılıp Morrıs Qazaqstan kompanııasy ustanyp otyrǵan genderlik teńdik pen laıyqty eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz ete otyryp, BUU-nyń Turaqty damý maqsattaryna saı keledi. Ol óziniń tıimdiligin dáleldedi jáne bıznes pen kommersııalyq emes uıymdardyń kúsh-jigerin memlekettiń qoldaýymen biriktirý óz jemisin beretinin kórsetti. Fermerlerge turaqty damý, AО́K-ni nyǵaıtý memleketke jáne qoǵamǵa paıda ákeledi», deıdi «Fılıp Morrıs Qazaqstan» kompanııasynyń syrtqy baılanystar jónindegi basqarýshysy Ásel Ahmetova.
«Bizdiń seriktesimiz «Fılıp Morrıs Qazaqstan» kompanııasynyń arqasynda aýdanda kóptegen jyldar boıy fermerlerge qoldaý kórsetilip keledi. Jumyssyzdyq, tabystyń maýsymdylyǵy, naryqqa shyǵý kezindegi joǵary shyǵyndar, tehnıkalyq, basqarýshylyq jáne kásipkerlik daǵdylardyń tómen deńgeıi Qazaqstannyń aýyldyq óńirlerinde áli de problema bolyp otyr. Biraq Shelek aýylynda biz osy máselelerdiń kóp bóligin fermerlermen birge sheshe aldyq. «Shelek fermerleri» jobasy shaǵyn aýyl óndirýshilerin kooperasııalaýdyń naqty jumys isteıtin shemasyna aınaldy. Ol myqty negiz qalady, onyń negizinde endi basqa da perspektıvaly jobalardy iske asyrýǵa bolady. Sondyqtan biz yntymaqtastyqqa daıynbyz jáne jobaǵa jańa seriktester men donorlardy shaqyramyz», dedi Eńbekshiqazaq aýdanynyń jergilikti qoǵamdastyqtar qorynyń dırektory Baqytgúl Elshibaeva.
«Atameken» UKP mamandarynyń baǵalaýy boıynsha, «Shelek fermerleri» kooperatıvi elimizdegi jeke fermerlerdi tıimdi biriktirýdiń jáne QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev qamtamasyz etýdi tapsyrǵan «egistikten sórege deıin» aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýdiń naqty tizbegin qurýdyń is júzinde jalǵyz mysaly bolyp tabylady.
«Baǵdarlama óz jalǵasyn tabýy kerek. Bul baǵytta biz «Jergilikti qoǵamdastyqtar qorynyń» tabysty tájirıbesi boıynsha óz oblysymyzda basqa da aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterin qurý jóninde mindet qoıyp otyrmyz. Biz kásipkerler arasynda, onyń ishinde salalyq belgileri boıynsha birigýge bolatyn «Bastaý Bıznes» jobasynyń túlekteri arasynda bilim berý kýrstaryn uıymdastyrdyq jáne túsindirý jumystaryn júrgizýdemiz», deıdi Almaty oblysy Kásipkerler palatasy dırektorynyń orynbasary Dáýren Ońalbaev.
«Shelek fermerleri» jobasy shaǵyn aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerin kooperasııalaýdyń tabysty modeline aınaldy jáne «Atameken» UKP-nyń pikirinshe, búkil elge úlgige aınalatyn aýqymdy joba bolýy tıis.
«Aýyl sharýashylyǵy kooperasııasyn damytý jáne organıkalyq ónim óndirisine odan ári kóshý oblystyń aýyl sharýashylyǵyn damytý úshin basym baǵyttar bolyp tabylady. JQQ men «Shelek fermerleri» kooperatıvi osy baǵytta tabysty jumys isteýde, naqty jumys atqaryp turǵan Agrobıznes ortalyǵy quryldy, onda fermerler aýyl sharýashylyǵyndaǵy jańa tehnologııalar boıynsha bilim alýda. Jergilikti qoǵamdastyqtar qory oblystyń agroónerkásiptik kesheniniń damýyna úlken úles qosýda», deıdi Almaty oblysy aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń ósimdik sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Erlan Osmanbekov jobanyń tıimdiligin tiline tıek etip.