Zaman jaqsy-aý, al jas qandaı?..

Jaqynda dastarqan basynda «Nur Astana» meshitiniń ımamy Qaırat inimiz otyrǵan elge ýaǵyz aıtty. Barshamyz uıyp tyńdadyq. Tipti, keıbir meımandar kóńilderi bosap, kózderine jas ta aldy. Áńgime arqaýy – ata-anany syılaý, ómir bergen osynaý jandardyń aldyndaǵy ósip kele jatqan urpaqtyń paryzy men qaryzy jaıynda órbidi. Din ókili Quran Kárimnen mysaldar keltire oılaryn ár sát saıyn túıindep, jeteli jannyń sanasyna jeterdeı kóp jaılardy sóz etti... Aqsha men baılyq qana murat bola bastaǵan búgingi zamannyń eń bir kókeıkesti máselesi – Týrgenev jazǵan áke men bala, ana men urpaq problemasy ekeni daýsyz. Onyń aqıqattyǵyna qarttar úıindegi kózderi jáýdirep otyrǵan qazaq qarııalaryn kórgende kóz jetkizesiń...Osydan onshaqty jyl buryn eldi dúr silkintip, muńaıta qalǵan «Qara kempir», «Qara shal» ánderi, nege ekeni belgisiz, múldem aıtylmaıtyn boldy. Ásili, bul ánderdiń ata-ananyń aldyndaǵy qaryz ben paryz jaıynda oılantatyn, keıbir jany qatygez balalarǵa eskertý jasaıtyn qudiretti kúshi bar edi... Meniń kúıeý balam Nurbolym men onyń týǵan aǵasy Nurlannyń ákeleri Tursynbaı qudamyz 75-ten asyp, syrqattanyp, tósek tartyp jatqanda keremetteı kútkeni bar. Osy eki ulynyń ákesin jas baladaı álpeshtep, nárestedeı baqqanyn kórip, kózime talaı jas kelgen. Shirkin, bala bolsań, osy eki azamattaı bol degenmin tebirenip. Nurlan men Nurboldyń ákelerin qajymaı-talmaı, eshbir qabaq shytpaı baǵa bilgen sol bir azamattyqtary men joǵary adamgershilikteri taǵy bir jaılardy qaperime oraltqan... Áıgili aqyn Qaırat Jumaǵalıevtiń anasyn qalaı pir tutqanyn, qalaı baqqanyn bilýshi edim. «Anasy bar adamdar eshqashan qartaımaıdy» degen jyr joldary sol abzal shaıyrdiki edi-aý... Aǵa urpaqtyń arasynda ata-anasyn táńirindeı syılaǵan mundaı mysaldar jetedi... Másele, búgingi jastar jaıynda. Barshasyn kinálaý jón bolmas, desek te, qarttar úıinde osy zamanda qarakóz qarııalardyń kóbeıip ketkeni solardyń kinási demeı kórińiz. Búgingi tolqyn nege qatygez! Múmkin mektepte, oqý oryndarynda ata-anany syılaý, qurmetteý jaıynda az aıtylatyn bolar. Jańaǵy Qaırat ımam sekildi jınalǵan jerde ákeni qurmetteý, anany syılaý jaıynda ýaǵyzdar kóp baıandala bermeıtin shyǵar. Jetkizip aıta almaı júrgen jaı da bar bolar. Teledıdardan ata-anasyna qol salǵan, tipti, ómirlerin qıyp jibergen tasjúrekter jaıynda da aıtylyp, kórsetilip qalady. Jamandyqty jarııalaýdyń eki jaǵy bar. Biri aıanysh, ókinish sezimderin týdyrsa, ekinshisi «mundaı da bolady» degenge saıatyn nasıhat ispetti. Keńes dáýirinde qoǵamdaǵy mundaı keleńsizdikter jarııa túrde aıtylmaıtyn. Múmkin, sanasyz jandarǵa teris uǵymdar beretin osyndaı mysaldardy qalyń elge aıtýdyń qajeti bolmas ta. Taıaýda, respýblıkalyq gazetterdiń biri «jerden jeti qoıan tapqandaı», týǵan qyzyn bir jyl boıyna zorlap kelgen qazaq jaıynda jazdy. Ultymyzdyń rýhyn túsiretin, janyn júdetetin mundaı oqıǵany qalyń elge aıtpasa da bolar edi... Qazaqtyń qanynda joq nadandyqty, nadandyq emes-aý, aıýandyqty nesine jańalyq etti eken, ol basylym... Urpaqtyń aza bastaǵanyn, meıirim men adamshylyqtyń toza bastaǵanyn habarlaǵysy keldi me eken... Aqylym – altaý, oıym – jeteý boldy... Parlamenttegi ulttyń erteńin oılaıtyn Aldan Smaıyl sekildi depýtattar, eli­miz­ge belgili jýrnalıs­ter ósip kele jatqan urpaqqa Inter­net­tiń, teledıdardyń jas tol­qynnyń sanasyn ýlar teris yq­pal­daryn aıtyp, zarlaǵaly qa­shan. Qatygezdik, qara júrektik, na­dandyq pen aıýandyq sekildi adam boıynan oryn ala bastaǵan keselderdiń túp-tamyrlary osy­larda da jatqany aqıqat. So­synǵy bir jaı, jastardyń ki­tap, gazet oqymaıtyndary da sebep sekildi. Búgingi qazaq kıno­larynyń «Kelin» sekildi ulty­myzǵa jala jaýyp, teris jaǵynan kórsetetin týyndylary da buǵan «óz úlesin qosatyn» tárizdi. Ata-anasyn syılamaıtyn, óziniń Konstıtýsııada bekitilgen osy rettegi boryshtaryn oryndamaıtyn ul-qyzdarǵa bılik pen zań tarapynan jaza bolýy qajet. О́ıtpegen jaǵdaıda, qoǵam azady, tirshilik tozady. Búgingi jas ta erteń qartaıady. «Atańa ne isteseń, aldyńa sol keledi». Quran Kárim ata-anasyn syılamaǵandar men qurmetteı almaǵandarǵa keshirim bolmasyn eskertedi. Osy oraıda, meni qazaq sekildi perızat ulttyń qazirgi jas tolqyn perzentteriniń ata-ananyń, úlkenniń aldyndaǵy boryshtaryn qasıetteı almaýy oılantady, janymdy júdetedi. Múmkin, Parlamentimizge ata-anany syılaý, baǵý jaıynda zań qabyldaý kerek shyǵar. Siz ne oılaısyz, qurmetti oqyrman! Smaǵul RAHYMBEK, jazýshy. ASTANA.