Sýbsıdııa erejeleriniń jıi qubylýy otandyq sharýalardyń dińkesin qurtyp boldy. Qujat jınaýmen álek bolyp, odan qaldy kúni-túni ǵalamtorǵa baılanǵan fermerler tıisti qarajatyna ýaqtyly qol jetkize almaı júr. Jaqynda Memleket basshysy óz málimdemesinde bul máselege erekshe toqtalyp, demeýqarjynyń dittegen jerge jetýin nazarda ustaýdy tapsyrǵan edi. Áıtpese, elimizdiń keıbir óńirinde ákimdik qyzmetkerleri sybaılas jemqorlyqtyń quryǵyna iligip, memleket qarjysyn talan-tarajǵa túsirip kelgeni áshkere bolǵan-dy.
Áıteýir álgi áshkere bolǵan jemqorlyqtyń qara tiziminde Pavlodar oblysy joq. Dese de, usaq sharýashylyqtardyń ózine tıesili qarjyny uzaq kútetini sekildi máseleler bul óńirdi de aınalyp ótken joq. Máselen, Maı aýdanyndaǵy «Beısen» sharýa qojalyǵynyń basshysy Nurlybek Baıǵalıev sýbsıdııa alýǵa yntasy joǵalǵanyn aıtyp otyr.
– Aqsha eshqashan artyqtyq etpeıdi ǵoı. Qoı sharýashylyǵymen aınalysyp júrgendikten sol baǵyttaǵy sýbsıdııalarǵa qol jetkizýge tyrysyp kórgen edim. Alaıda kóse-kóldeneńdegen talaptardyń kóptiginen qolymdy bir-aq siltedim. Erejege saı, qoıdyń árqaısysyna elektrondy syrǵa taǵý kerek eken. О́zge de mashaqaty az bolǵan joq. Eseptep qarasam, talaptardy oryndaýǵa ketken shyǵyn sýbsıdııanyń qarajatymen birdeı. Ýaqytymdy sarp etip, shyǵyndalyp qujat jınap sandalǵansha, demeýqarjydan bas tartý áldeqaıda tıimdi emes pe? Bul – barlyq sharýaǵa ortaq másele. Buryn asyldandyrý baǵdarlamasy sheńberinde ár iri qaraǵa 18 myń teńge sýbsıdııa qarastyrylyp, qarajatqa esh qıyndyqsyz qol jetkizetin edik. Jyl saıyn erejeler ózgerip, sharýalardyń júıkesin juqartqany ras. Aıtpaǵym, sýbsıdııalardyń talaptary jeńildetilse eken. Memlekettik qoldaý eshqandaı qıyndyqsyz dittegen jerine jetý kerek, – deıdi sharýashylyq basshysy.
Sońǵy jyldary fermerler sýbsıdııa alý úshin ótinishti Qolday.kz portaly arqyly tapsyryp júrgeni belgili. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurbolat Maqashev alǵashqyda júıe durys jumys istemeı, jıi isten shyǵyp júrgenin jasyrmady.
– Buǵan deıin ótinish qaǵaz júzinde qabyldanyp keldi. Ol ýaqytta sharýalar aýdan ortalyǵyna, tipti oblys ortalyǵyna qatynaýǵa májbúr bolatyn. Onyń bári ýaqyt pen shyǵyn ǵoı. Búginde úıde otyryp-aq ótinish qaldyra alady. Bastysy, elektrondy sıfrlyq qoltańba qajet. Ǵalamtor máselesi qolbaılaý deýge kelmes. Qazir ınternet taratatyn kóptegen qondyrǵy bar. Artyqshylyǵy sol, qarajat bólýdiń ashyqtyǵyna qol jetkizildi. Sharýalar saıttan kimniń ótinish bergenin, kimge qansha aqsha berilgenin, kezektiń saqtalýyn jáne ózge de mańyzdy aqparattarmen tanysa alady. Keıde kúnine 50-den astam ótinish túsedi. Júkteme kóp bolǵandyqtan, portal ýaqytsha isten shyǵýy múmkin. Keıbir jaǵdaıda áli kúnge deıin ótinishti toltyrý kezinde aqparattar tolyq qamtylmaıtynyn atap ótken jón. Bul – ótinishti qanaǵattandyrý prosesin tejep, sáıkesinshe qarajattyń keshigip túsýine alyp kelmek. Qazir sharýalar sýbsıdııa alý úshin aqparattyq-taldamalyq júıe, tórt túlikti birdeılendirý júıesi sııaqty 4 birdeı baǵdarlamadan habardar bolýy talap etiledi. Usaq sharýalar tasada qalyp qoıady degen pikir durys emes. Sharýalarǵa barynsha muqııattylyq tanytqan abzal, – deıdi N.Maqashev.
2021 jyly aýyl sharýashylyǵy salasyn damytýǵa barlyq deńgeıdegi bıýdjetterden 30,1 mlrd teńge qarajat bólingen. Atap aıtsaq, ınvestısııalyq salymdarǵa – 9,8 mlrd teńge, mal sharýashylyǵyn damytýǵa – 7,7 mlrd teńge, ósimdik sharýashylyǵyna – 4,4 mlrd teńge, syıaqy mólsherlemelerin sýbsıdııalaýǵa – 4,4 mlrd teńge, qaıta óńdeý kásiporyndarynyń shyǵyndaryna – 759 mln teńge.
Sonymen qatar «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdınginiń qurylymdyq bólimsheleri de nesıeler úlestirdi. Azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý maqsatynda byltyr azyq shyǵyndarynyń qunyn arzandatý 1,5 mlrd teńge somasynda sýbsıdııalanǵan. Onyń 1 mlrd teńgesi mal sharýashylyǵyna bólingen sýbsıdııalar sheńberinde qaıta bólinse, al 500 mln teńge oblystyq máslıhat sessııasynyń sheshimimen jergilikti bıýdjet esebinen qarastyrylǵan. Nátıjesinde, ótken jyldyń sońynda 700-den astam usaq sharýashylyq qarjylaı qoldaýǵa ıe bolǵan. Bıyl sýbsıdııa retinde úlestirletin qarajat mólsheri kóbeımese, azaımaıdy dep sendirýde salaǵa jaýapty mamandar.
Qazaqstannyń agroónerkásiptik keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynda sýbsıdııalaý isine erekshe mán berilýde. Aldaǵy besjyldyq josparda da naqty ózgerister engizilip, demeýqarjyny úlestirýdiń tıimdi joldary bekitilmek.
Oralhan QOJANOV,
jýrnalıst
Pavlodar oblysy