Otanymyz – ortaq úıimiz

Dostyq úıi – yntymaq uıasy

Almaty  oblystyq  Qazaqstan halqy Assambleıasy  tóraǵasy­­­nyń orynbasary, hatshylyq meńgerýshisi Ǵabıt TURSYNBAI­DYŃ jetekshiligimen Taldyqorǵandaǵy Dostyq úıinde dóńgelek ústel ótti. Tatýlyqtyń tiregine hám yn­tymaqtyń uıytqysyna aınalǵan Taldyqorǵandaǵy Dostyq úıine ulttyq kıimderin malynta kıip, jadyraı, ádemi qaljyńdaryn jarastyra jınalǵan etnostardyń búgingi talqylaıtyn taqyryby – Elbasynyń dástúrli Joldaýy boldy. Dóńgelek ústel áńgi­me­sin Almaty oblystyq QHA tór­aǵasynyń orynbasary, hat­shylyq meńgerýshisi Ǵabıt Tursynbaı ashyp, «Elbasy Nursultan Nazarbaev ótken jylǵy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 20-ses­sııasyn «Bir halyq – bir el – bir taǵdyr» dep ataýymyzdyń astarynda úlken mán bar. Kezinde taǵdyrdyń jazýymen qasıetti qazaq dalasyna san túrli ult ókilderi qonys tepken edi. Búginde olar tegi basqa bolǵanmen, teńdigi bir, qany bólek bolǵanymen, jany bir, armany ortaq birtutas halyqqa aınaldy», degen edi. Bı­yl­ǵy Joldaýdyń taqyryby da osy­men úndesip, «Qazaqstan jo­ly – ­2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» dep atalýy beker emes. Mem­leketimizdiń júıeli túrde sabaqtasyp damyp, satylap joǵarylap kele jatqany­­­­­nyń belgisi. Bul – birtutas hal­qymyzdyń erteńine nyq qadam basýǵa baǵyttalǵan, barlyq salany qamtıtyn, úzdiksiz ósýdi qamtamasyz etetin, jańǵyrý joly­­­nyń jańa belesteri. Sol belesterden eldigimiz ben birligimizdi, yntymaǵymyz ben tatýlyǵymyzdy saqtaı otyryp ótetin bolsaq, bizdiń Máńgilik El bolatynymyz, eger Máńgilik El bolsaq, tilimiz de máńgilik bolatyny aqıqat», dep dóńgelek ústel áńgimesiniń baǵytyn naqtylady. Kelesi kezekte sóz alǵan Tal­dyqorǵandaǵy «Vıdergebýrt» nemis qaýymdastyǵynyń tóraǵa­sy Vladımır Molodsov: «Búginde oblys aýmaǵynda turatyn 103 etnos ókilderi – Qazaqstannyń teń quqyqty azamattary, armany bir, jany bir birtutas halyqtyń ajyramas bóligi. Etnomádenı ortalyqtar Elbasymyzdyń saıasatyn halyqqa jetkizý, jyl saıynǵy joldaýlardyń negizgi taraýlaryn jurtshylyqqa túsindirý jáne úgit-nasıhat jumystaryna belsene aralasyp júr. Almaty oblysynyń ákimi Ańsar Musahanov Qazaqstan halqy Assambleıasy múshelerimen jıi kezdesip, jumysymyzǵa naqty kómek kórsetedi. Sonyń arqasynda etnomádenı birlestikterdiń jumysynda sapaly ózgerister baıqalýda. Olar qoǵamdaǵy turaqtylyqty jáne eldiń birligin saqtaýda ózine júktelgen mindetti abyroıly oryndap keledi», dese, áriptesiniń sózin Almaty oblystyq «Elefterııa» grek qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Georgıı Iordanıdı sabaqtaı tústi. Ol: «Elbasymyz bıylǵy Jol­daýynda Prezıdent Ákim­shi­li­gine, Úkimetke jáne Qazaqstan halqy Assambleıasyna, «Nur Otan» partııasyna, «Qazaqstan 2050» qozǵalysyna «Máńgilik El» patrıottyq aktyn jasap, qa­byl­daý­dy tapsyrdy. Bul, eń aldymen, memlekettiń jáne halyqtyń birligi, olardyń ózara senimin ny­ǵaı­tatyn ulttyq ıdeıa bolýy tıis ekendigin atap kórsetti. Qazaq elin jáne onyń jetistikterin aza­mattarymyzdyń maqtan tutýy erteńgi kúnge degen senim men halyqtyń rýhyn kóteretin ma­ńyzdy faktor ekendigi ras», dedi. О́z kezeginde Qazaqstan kárister assosıasııasy Taldyqorǵan aımaqtyq fılıalynyń tóraǵasy Vladımır Lı: «Bıylǵy jylǵy Assambleıanyń alǵashqy keńesi Elbasynyń dástúrli Joldaýyna arnalyp, onyń negizgi erejelerin nasıhattaý jáne halyqqa túsindirý úshin jumys josparyn bekitti. Arnaıy lektorlar tobyn jáne ádistemelik qural daıyndaý jóninde sheshim qabyldady. Osyǵan sáıkes, Almaty oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy óz quramyndaǵy árbir etnomádenı birlestikti jumyldyra otyryp, «Qazaqstan-2050» Strategııasyn jurtshylyqqa túsindirý isine kirisip kettik. Qoǵamdaǵy turaqtylyq pen kelisimdi saqtaý, memlekettik tildi meńgerý, aǵa urpaqpen tájirıbe almasý jáne Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylǵanyna 19 jyl tolýyna arnalǵan mádenı-kópshilik sharalar arqyly El­basymyzdyń ustanyp otyrǵan saıa­satyn halyqqa jetkizý boıynsha keshendi josparmen jumys bastady», dep túıindedi sózin. Strategııany oryndaýǵa atsalysý – elimizdiń árbir azamatynyń óz eliniń patrıoty retindegi abyroıly mindeti. Qazaqstan azamattary kúnnen-kúnge, jyldan-jylǵa elimizdiń ómirin jaqsarta túsetin ıgi isterdiń aýqymdy ári naqty baǵdarlamasyn birigip júzege asyrǵany lázim. Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan». Almaty oblysy.

Tatýlyqtyń shynaıy mekeni

Álemde úlkendi-kishili el kóp. Al bizdiń táýelsiz Qazaqstany­myz – jahan jurtyna temirqazyq­taı myqty saıası turaqtylyǵy­men tanylǵan sanaýly elderdiń biri. Qazaqtyń keń-baıtaq jerin kóp ult meken etip ǵana qoımaı, tatýlyq pen dostyqtyń býynyn bekitip, elimizdiń álemdik damýdyń kóshbasshysy bolýyna atsalysyp keledi. Bizdegi saıası, ekonomıkalyq turaqtylyqty Qa­zaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti, Elbasy Nursultan Nazarbaev­tyń táýelsiz elimizdi jahandyq órkenıet kóshiniń alǵy shebindegi qýatty memleketterdiń qataryna shyǵarýdaǵy ólsheýsiz eńbegimen baılanystyra alamyz. Muny qazaq jerinde ósip-órkendep, osy elden baqyt tapqan ózge ulttardyń barlyǵy da sezinedi. Árıne, tek sezinedi deýmen shektelsek ústirtteý pikir bolar. Shyndyǵyn aıtsaq, bizben kórshiles keı elderdegi, tipti, alystaǵy kóptegen memleketterdegi qar­jylyq daǵdarystyń shyrmaýyn, ishki dúrdarazdyqty kórgende, Qazaqstandaǵy etnosaralyq tatýlyq pen saıası turaqtylyqtyń mańyzy arta túsedi. Mine, sol sebepten Qazaqstandaǵy ár ult­tyń ókili keleshek urpaǵymyz úshin etnosaralyq dostyqtyń, konfessııaaralyq túsinistiktiń tini buzylmaýyna, otandyq eko­nomıkanyń jańa tehnologııa­larmen qarqyndy órkendeýine qyzmet etedi. Ultaralyq tatýlyqty nyǵaıtýǵa Qazaqstandy meken etken ázerbaıjandardyń da qosyp otyrǵan úlesi zor. Men Atyraýdaǵy ázerbaıjandardyń basyn qosqan «Novýrz» etnomádenı birlestiginiń belsendi múshesimin, ári tóraǵanyń orynbasary retinde ultaralyq dostyqty nyǵaıtýǵa belsendi úlesimdi qo­syp kelemin. Etnomádenı bir­les­tikke múshe bolǵannan keıin óz ul­­tymnyń ókilderimen de, ózge­ de bir­­lestikterge birikken koreı,­ nemis, cheshen, ıngýsh, orys, grý­­zın, bolgar jáne basqa ult­tar­­­dyń ókilderimen jıi kez­de­se­­­min. Sonda olar «Qazaq­stan – ­dos­­­tyq pen tatýlyqtyń shy­na­ıy­ mekeni» degendi únemi aıtyp jatady. Elbasymyz Nur­sul­tan Nazarbaevtyń ózi de Qa­zaq­standaǵy turaqtylyqty saq­taý­dyń alǵysharty retinde aldymen ekonomıkany órkendetýdiń qa­jet­tiligin alǵa tartyp keledi. Sondyqtan «...aldymen – ekonomıka» qaǵıdasyn ustanýyn oryndy sanaımyn. Al ekonomıkanyń ár salasynda belsendi eńbek etip júrgen ár ulttyń basyn qosyp, Qazaqstan halqy Assambleıasyn qurýy ózge elderge úlgi-ónege bolatyndaı qadam edi. Qazir Qazaqstan halqy Assambleıasynyń el ishindegi bedeli tek etnosaralyq dostyqty nyǵaıtýmen ǵana shektelmeıdi. Assambleıa músheleri ár etnostyń mádenıeti men tilin, dástúri men dinin saqtaýmen birge, qoǵamdaǵy turaqtylyqty nyǵaıtý baǵytyndaǵy barlyq is-sharaǵa belsene aralasady. Parlament Májilisine de Assambleıadan arnaıy depýtattar tobynyń saılanýy osynaý qurylymnyń bedelin kótere túsýge septigin tıgizdi. О́zge etnostar arasynda qazaq tilin jete meńgergender de bar. О́zim de qazaqsha táp-táýir sóıleımin. Elbasynyń toleranttylyq ustanymyna sáıkes keletindikten, qazaq jerin meken etken ózge etnostar jergilikti halyqtyń tarıhyn, mádenıetin ǵana jetik bilip qoımaı, memlekettik tildi meńgerýge degen talpynysy udaıy qoldaý taýyp keledi. О́ıtkeni, qazaq halqynyń darhan kóńili, dosy túgil qasyna da qastyq jasamaıtyn keńpeıildigi barsha ulysty bir shańyraqtyń astyna uıystyrýǵa sebep bolyp otyr. Ras, qoǵamdyq damýdyń udaıy ózgerip otyratyn ózindik zańdylyqtary bar. Degenmen de, naryqtyń qıyndyǵynan aman ótip kelemiz. Elimiz jahanǵa turaqtylyqtyń, ekonomıkalyq órkendeýdiń mekeni retinde tanyldy. Bizdiń elimizde ultaralyq tatýlyqtyń, dostyqtyń, sony­men birge, konfessııaaralyq keli­sim­niń de berik negizi qalandy. Bul kúnderi, táýbe dep aıtalyq, aǵa býynnyń ókilderi urpaǵynyń ke­leshegine esh alańdamaıtyn boldy. Ár etnostyń óskeleń urpaǵy qutty mekenine balaıtyn táýelsiz Qazaqstannyń tarıhyn, mádenıetin bilýmen birge, óz ultynyń qun­dy­lyqtaryn da erkin meńgerip óse­di. Mundaı múmkindik álemniń qaı elinde jasalyp otyr? Al bul – Qa­zaqstandy óz Otanym dep sanaı­tyn ár azamatyna, ár etnostyń ókiline úlken jaýapkershilik. Sol sebepten bizdiń basty maqsaty­myz – ishki turaqtylyqty saq­tap, ekonomıkalyq órkendeýdi da­­myta berý, sonymen birge, táýelsiz Otanymyz – Qazaqstannyń órkendeı berýine adal qyzmet etetin sanaly urpaq tárbıeleý. Barsha qazaqstandyqtar úshin eń basty qundylyq – ultaralyq tatýlyq! Shırazı ALIEV, Atyraýdaǵy «Novýrz» ázerbaıjan etnomádenı birlestigi tóraǵasynyń orynbasary. Atyraý oblysy.

Birligimiz – baǵa jetpes baılyǵymyz

Álemniń eshbir memleketinde Qazaqstan halqy Assambleıasy (QHA) syndy qoǵamdyq ınstıtýt joq. El tarıhyndaǵy róli erekshe QHA búgingi kúni qoǵamdaǵy turaqtylyq pen kelisimdi saq­taıtyn jáne qamtamasyz etetin organǵa aınalǵan. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jumys tájirıbesin Reseı, Qytaı, AQSh, Fransııa sııaqty kóptegen shetel memleketteri zertteýde. Elimiz álem memleketterimen óziniń ulttyq saıasattyń strategııasymen, saıası turaqtylyqty, qoǵamdyq birlik pen kelisimdi nyǵaıtýdaǵy tájirıbelerimen bólisýde. Memleketimizdiń saıa­saty halyqtyń rýhanı-adam­ger­shilik qundylyǵyn saqtaý men baıytýǵa baǵyttalǵan. Osynaý biregeı uıym Qazaqstanda ómir súrip jatqan etnostardyń tili men mádenıetin saqtaýyna, etno-mádenı birlestikterdiń jumys isteýine baǵyt-baǵdar berip, basshylyq jasap keledi. Búginde oblys ortalyǵyndaǵy Dostyq úıinde 22 etnomádenı birlestik bar. Olardyń arasynda bizdiń “Radzima” belarýs mádenıeti ortalyǵy” qoǵamdyq birlestigi de óńirimizdegi 10 myńǵa jýyq belarýstardyń basyn qosyp, ana tilimizdiń, mádenı salt-dástúrimiz ben ádet-ǵurpymyzdy nasıhattaýdy, ulttyq sana-sezimimizdi nyǵaıtýdy, etnosaralyq birlikti, beıbitshilikti, dostyqty saqtaýdy basty maqsat tutady. Oblystyq assambleıa ótkizetin sharalarǵa belsene qatysady. Merekeler­de, kezdesýlerde, konsertterde belarýstardyń tarıhy men mádenıeti, qymbat qundylyqtar úlgi etiledi. Ulttyq jańǵyrtý mektebinde belarýs tilinde arnaıy synyp jumys isteıdi. Ta­rıhı otanymyzben tyǵyz baılanys ornatylǵan. Ortalyqtyń Mınskiden alatyn “Golas Radzimy” gazeti oqyrmandaryn Belarýs Respýblıkasynda bolyp jatqan jańalyqtarmen, oqıǵalarmen tanystyrady. Atalmysh gazet shetelde tura­tyn otandastar úshin arnaıy shyǵarylady. Qazaqstan men Belarýs Respýblıkasy arasyndaǵy qa­shyqtyq 3 myń shaqyrymdaı bolsa da, Keden odaǵy Birtutas ekonomıkalyq keńistik bir-birimizdi tipti jaqyndata tústi. Respýblıkamyzdy meken etetin 100 myńdaı qan­das­tarymyzdyń kópshiligi soltústik óńirlerde turady. Olardyń qaı-qaısysy bolsyn Qazaqstandy Otanym, týǵan jerim dep erek­she qadirleıdi. «Bes saýsaq jumylsa – ju­dyryq» degen na­qyl sóz bar. Ortaq ekonomıka men mádenıetti qura otyryp, biz – elimizdiń barlyq etnos­tary ortaq bolashaǵymyzǵa umtylǵan Qazaqstannyń bir­tutas halqymyz. Biz Elbasy, Prezıdentimiz Nur­sultan Nazar­baevtyń bas­shy­lyǵymen Qazaq­standy gúldendire, qýattandyra beretin bolamyz. Qazir shyǵystyń jańa jy­ly, áz Naýryzǵa tyńǵylyqty ázirlikter jasaýdamyz. Elimizdiń basty merekesinde qazaq, belarýs tilderinde ánder shyrqap, bıler bılep, belsene atsalysatyn bolamyz. Biz úshin kez kelgen meıram dostyq, birlik týy bolyp tabylady. Raısa SOLOPOVA, Petropavldaǵy «Radzima» belarýs mádenı birlestiginiń tóraıymy. Soltústik Qazaqstan oblysy.

Aıyrylmastaı dosyńa qaıyrylmastaı sóz aıtpa

Dostyqtyń qadirin bir bilse, bizdiń dúngen halqy jaqsy biledi. Sonaý jyldary qýǵyn-súrgin kórip, taý asyp, tas basyp, aryp-ashyp kelgen ata-babalarymyzdy qazaq halqy bótensimeı, baýyryna basty. Mine, sodan beri bizdiń birneshe urpaq ósip-ónip, búginde jemisi jaıqalǵan máýeli daraqqa aınalyp otyr. Olar oblysymyzdyń  Qordaı, Jambyl sııaqty irgeli aýdandarynda beıbit te beımaral ómir súrip jatyr. Bul úshin biz, eń aldymen, qıyn-qystaý zamanda basymyzdy súıegen qazaq halqyna qaryzdarmyz. Qazir de arqa tutar asqar taýymyz sııaqty kóremiz. Áleýmettik jaǵdaıymyz qazaq memleketi táýelsizdik alǵaly beri burynǵydan da jaqsara tústi. Búginde dúngen halqynyń ókilderi oblystyń aýyl sharýashylyǵy jumystaryna, medısına salasyna, mádenıeti men ónerine jáne sportyna hal-qaderinshe atsalysýda. Men turyp jatqan burynǵy Dýnganovka, búgingi Jalpaqtóbe aýyly oblysqa ǵana emes, respýblıkamyzǵa tanymal aýyl. Munda kezinde ataqty kompozıtor Shámshi Qaldaıaqovtyń ózi turyp, belgili «Dúngen qyzy» ánin dúnıege ákelgen. Men Shámshi aǵanyń basqa emes, týra bizdiń úıde turǵanyn osy kúni maqtanyshpen aıtyp júrmin. Ol kisini bizdiń otbasyna jaqyndastyrǵan da uly dostyq. Bizdiń úıdiń qasynan ózine jeke úı salamyn dep irgetasyn qalaǵan kezde Osman degen inim uly sazgerdiń qasynan tabylyp, kómek qolyn sozdy. Shámshini anam da balasyndaı jaqsy kórip, «bul senderdiń aǵalaryń bolady» dep otyrýshy edi, jaryqtyq. Aıtaıyn degenim, bizder dún­gender búginde qazaq halqymen tóskeıde maly, tósekte basy qosylǵan myńjyldyq quda, dos-jaran bolyp kettik. Dilimiz ǵana emes, tilegimiz de bir. Ol tilek – táýelsiz Qazaqstannyń ǵasyrlardan ǵasyrlarǵa gúlde­nip, kórkeıe berýi. Dúnıe júziniń eń órkenıetti, eń damyǵan ozyq elderiniń qatarynan kórinýi jáne soǵan dúngender tarapynan úlken úles qosý. Árıne, men búginde zeınettegi ofısermin. Biraq, tilegim el ústindegi beıbitshilik pen bereke ekeninde sóz joq. Balalarym men nemerelerime de osyny aıtyp, Qazaqstannyń beıbit saıasatyn udaıy nasıhattap otyramyn. Qazaqta «Aıyrylmastaı do­syńa qaıyrylmastaı sóz aıtpa» degen tamasha maqal bar. Qa­zaqstandy Otanym dep túsinetin elimizdegi júzden astam ulttar men ulystardyń ókilderine aıtarym, bir-birimizdi syılap, bir-birimizdi qurmetteýdi eshqashan umytpaıyq. Kúni erteń toılaǵaly otyrǵan Naýryz merekesiniń tilegi de dostyq, birlik, bereke emes pe. Endeshe, elde tek qana tynyshtyq bolsyn! Áýmın! Ilıa GAShIZOV, Tarazdaǵy «Vynhýa» dúngen mádenı birlestigi assosıasııasynyń múshesi. Jambyl oblysy, Jambyl aýdany, Jalpaqtóbe aýyly.