Dertti jeńý úshin jiger kerek

Almaty kópsalalyq klı­nı­kalyq aýrýhanasy Biryń­ǵaı ulttyq densaýlyq saqtaý júıesi boıynsha azamattarǵa shuǵyl jáne jos­parly medısınalyq kómek kórsetedi. Bizde jalpy hırýrgııa, tamyrly hırýrgııa, bet-jaq hırýrgııasy, neırohırýrgııa, travmatologııa, gınekologııa, ýrologııa, nevrologııa jáne kardıologııa bólimsheleri jumys isteıdi. Sońǵy jyldary qabyl­danǵan «Salamatty Qazaq­stan» baǵdarlamasy otandas­tary­myzdyń jeke densaýlyq kórsetkishteri men jalpy qoǵamdyq densaýlyqty sapaly túrde oń ilgeriletýdi maqsat etedi. Memlekettik baǵ­darlamany iske asyrý den­saýlyq saqtaý másele­lerinde búkil qoǵam­dyq kelisimge qol jetkizý jolymen halyqtyń ómir súrý uz­aqtyǵyn arttyra oty­ryp, jal­py jáne ana men bala ólim-jitimin, sondaı-aq, áleýmettik máni bar aý­rýlardy tómendete otyryp, den­saý­lyq saqtaý sala­sy­nyń básekege qabiletti júıesin qalyptasty­rýǵa yqpal etetin bolady. Bul baǵdarlama otandyq medısınany damytýdaǵy jańa qadam, ol bizge otandastarymyzdyń densaýlyǵyn jaqsartý máse­lelerin keshendi túrde sheshýge yqpal etedi. Qazirgi kezde qan aınaly­my júıesiniń aýrýlary qoǵam úshin ózekti bolyp otyr. Al ony emdeýge ba­symdyq mán berilgeni de belgili. Respýblıka hal­qyna kardıologııalyq, kar­dıo­hırýrgııalyq kómek kórsetý baǵdarlamasyna sáıkes bizdiń kópsalaly klınıkamyzda da 2012 jyly angıohırýrgııalyq ádispen dıagnostıkalaý jáne emdeý bólimshesi ashylǵan bolatyn. Onda júrektiń ıshemııa­lyq syrqatymen, jedel ko­ro­narlyq sındrommen, jiti mıokard ınfarktimen aýy­ratyn syrqattarǵa emdeý men dıagnostıkalaýdyń ıntervensııalyq ádisi qolda­nylady. Emdeýdiń bul túri 2013 jyly tek qana Almaty oblysynda emes, búkil elimiz boıynsha qan aınalymy júıesi aýrýlarynan bolatyn ólim-jitim men múgedektikke ushyratýdy birneshe ese tómendetti. Júrektiń ıshemııalyq aýrýy qaýipti aýrýlardyń qataryna jatqyzylady. Ol asqynǵan jaǵdaıda mıokard ınfarktine jol ashyp, onyń sońy múgedektik pen ólim-jitimge ákeledi. Aýrý júrekke qan aıdaıtyn táj (koronarlyq) tamyrynyń zaqymdanýynan, qan qura­mynda holesterınniń joǵa­ry­laýynan paıda bolady. Bul óz kezeginde aǵza­lar­dyń ottegimen jáne qan­men qamtamasyz etilýiniń buzylýyna, ıaǵnı júrektiń tunshyǵýyna ákeledi, ary qaraı mıokard ınfarktiniń damýyna alyp keledi. Biraq, dál osy aýrýdyń saldarynan kenetten bolatyn ólim-jitimniń aldyn alý múmkin ekenin aıtqymyz keledi. Elimizdiń kez kelgen aza­ma­ty júrek arterııasynda zaqymdanýdyń alǵashqy belgileri baıqalǵanda kardıolog dárigerge barýy qajet. Elektrokardıogramma jasatyp, qandaǵy holesterın deńgeıin bilýi kerek. Bul aýrýdyń alǵashqy belgisi júrektiń ustamaly túrde qysylýy. Medısına tilinde ony «Grýdnaıa jaba» dep ataıdy. Keıbir ustamaly stenokardııa aýrýy (grýdnaıa jaba) kóbinese keýdeniń sol jaǵyna, júrektiń tusyna beriledi, keıde aýrý jutqynshaqta, asqazan tusynda paıda bolady. Mine, osyndaı belgiler paıda bolǵan kezde koronaroangıografııa jasatý usynylady. Bul júrek arterııasynyń ereksheligin, olardyń ornalasýy men tarylýyn dál anyqtap beretin dıagnostıkalyq ádis. Eger arterııanyń 55 paıyzy taryl­ǵan bolsa, ottegi jetis­peýshiligi týyndap, onyń sońy ustamaly stenokardııa aýrýyna soqtyrady. Mine, osynyń aldyn alý úshin dıagnostıkalaýdan keıin dáriger hırýrg arterııanyń tarylǵan jerine arnaıy stent ornatady. Budan keıin arterııadaǵy qan aınalymy rettelip, naýqastyń ómir sapasy jaq­sarady, eń bastysy, bul ádis mıokard ınfarktiniń aldyn alady. Árıne, kez kelgen adam deni saý, sapaly ómir súrgisi keledi. Sondyqtan maman retinde shylym shegý, alkogoldi ishimdik ishý, deneniń artyq salmaǵy, kúndelikti ómirde az qı­myl­daý faktorlary qan aı­nalymynyń aýrýlaryn týyndatatynyn aıtqym keledi. Sondaı-aq, kez kel­gen adam aýrýdyń aldyn alý úshin dúrkin-dúrkin qan qu­ramyndaǵy holesterın men qantty teksertip, qan qysy­myn ólshetip turýdy da ádetke aınaldyrsa artyqtyq etpeıdi. Qýatjan TURYSBEKOV, Almaty kópsalalyq klınıkalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri.