Elbasy kitaphanasynyń kórkemsýret galereıasynda talantty sýretshi Gúlmaral Tátibaevanyń «Oıtolǵaý» atty jeke kórmesi ashyldy. Mazmundy shara «Táýelsizdiktiń mádenı kody» jobasyn júzege asyrý aıasynda uıymdastyryldy.
Kórmege qylqalam sheberiniń 90-nan asa jumysy qoıyldy. Shyǵarmashylyq jolyn túpnusqa grafıka tehnıkasymen bastaǵan sýretshiniń týyndylary jyly sezimge bóleıtin ásemdigimen, kompozısııalyq úılesimdiligimen aıryqsha kóz tartady. Ásirese avtor tús pen faktýraǵa erekshe mańyz beredi.
Kórme ıesiniń tartymdy týyndylary arasynda «Uly kamzol» atty ınstallıasııasy kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzdy. Bul jumys ataqty brıtandyq sáýletshi Lord Norman Fosterdiń ıdeıasymen salynǵan astanadaǵy «Han Shatyr» saýda-oıyn-saýyq ortalyǵynyń ǵımaraty formasymen jasalǵan. Avtordyń aıtýynsha, bul týyndy úsh nusqadan turady. Bıiktigi úsh jarym metrge sozylǵan alǵashqy nusqasy – EKSPO-2017-de jurtshylyq nazaryna usynylsa, ekinshi nusqa − 2018 jyly Berlındegi sýretshiler kórmesinde qoıylǵan. Biz kórgen – úshinshi nusqa eken.
«Halqymyz qandaı aýyr kezeńderdi bastan ótkizse de, eldigi men birliginen ajyraǵan emes. Osy týyndydaǵy kóne shapandar arqyly qazaqtyń birligi men qonaqjaılylyǵyn, jalpy, barlyq asyl qasıetin kórsetýge tyrystym. Installıasııanyń ishki jaǵyna qoldanbaly óner zattary qoıylǵan. Budan ájelerimizdiń oıýlap jasaǵan syrmaq, alasha, basqurdy kórip, áserlenesiz», deıdi avtor.
Bir qaraǵanda, atalǵan jumysty kıiz úıge nemese sáýkelege uqsatýǵa bolady. Al sýretshi Ádilǵalı Baıandın daryndy áriptesiniń ınstallıasııasyn álemniń kóshirmesi retinde qabyldaımyn deıdi.
«Iá, meniń túsinigimde, bul – álemniń kóshirmesi. Álemniń kindigi – Qazaq jeri, onyń ishinde Altaı dep uǵynsaq, sol jerdi myńdaǵan jyldan beri mekendegen halyqtyń bolmysy, salt-dástúri, eń aqyry, kıgen shapany arqyly avtor tereń oı qozǵaıdy. Munda úlken maǵyna jatyr. Mysaly, ony jaı aq matamen jaýyp qoıýǵa da bolady. Biraq onyń áseri basqa. Osy jumysy arqyly sýretshi ata-babalarymyzdyń II-III ǵasyr buryn jasaǵan dúnıesin búgingi kúnmen úılestirip, názik jarasymyn tapqan. Gúlmaral osy ınstallıasııasyn Germanııaǵa alyp barǵanda, oǵan ózge jurt tańyrqap qarapty. Biz kóbinese týyndynyń syrtqy formasyn kóremiz de, onyń astaryna keńirek úńilmeımiz. Muny sózben jetkizý qıyn, avtor osy dúnıesimen jumyr basty pendeni oılantady», deıdi ol.
Tátibaevanyń týyndylarynda halqymyzdyń bar asylyn jarqyratyp kórsetetin ulttyq qundylyqtar aıshyqty bederlengen. Ásirese, sýretshi keńes zamanynda qazaqtyń basynan ótken zulmat kezeńderge jańasha kózqaraspen úńilip, sony shyǵarmasymen astarlap jetkizedi. Negizinen, kórme «grafıkalyq jáne aralas tehnıka» atty eki bólimnen quralǵan. Osy jumystarǵa ol bes jyldan artyq ýaqytyn jumsapty. Onyń arasynda qapshyqqa, qaıyń qabyǵyna beınelengen týyndylar kóbirek kezdesedi.
– О́zim aralas tehnıkamen jumys istegendi jaqsy kóremin. Atam bala kúnimde balshyqtan músin jasaǵanymdy kórip, músinshi bolady dep oılaıtyn. Biraq men beıneleý ónerin qaladym. Týyndylarymnyń kóbi abstraksııalyq jáne kompozısııalyq baǵytta salynǵan. Aralas tehnıka bolǵanymen, kóbinese kádimgi qapshyqty paıdalanam, ony elimizdiń ár túkpirinen alamyn. Bireý úshin ol jaı qapshyq bolýy múmkin, biraq men odan kóp aqparat jınaımyn. Meniń eki ájem boldy, bireýi –Qyzylorda oblysynda soǵys jyldary kúrish egip, ony qappen jınasa, ekinshisi – sol jyldary Baıanaýylda qappen tuz tasypty. Osynda bir baılanys bar. Jumystaryma múmkindiginshe ulttyq naqysh berýge tyrysamyn. Osy is-sharany ótkizýdegi maqsatym da ata-babamyzdyń aıtqan ósıetin tereń uǵa bilsek degen oı, −deıdi kórme ıesi.
Máselen, onyń «Perde» degen kartınasynda adam ómiriniń bir kezeńderin qamtyǵan sátin áserli órnektegen. Jalpy, avtordyń kompozısııalyq sheshimderiniń batyldyǵymen erekshelenetin týyndylary belgili bir fılosofııalyq mazmunmen tutasyp ketken.
«Gúlmaraldyń jumystary men kórmeniń úılesimdiligi meni erekshe tánti etti. Mysaly, avtordyń abstraksııalyq týyndylarynan men kádimgi quraq kórpe men qoldan basqan kıizdi kórdim. Ájelerimiz quraq kórpe men kıizdi qolymen jasasa, ony sýretshi zamanaýı ádis-tásilder arqyly boıaýmen túrlendirip, kórkemdegen. Muny qanmen daryǵan «ulttyq kod» deýge bolady. Osydan-aq onyń kim ekenin bilmesek te, qazaq sýretshisi ekendigin qoltańbasynan tanımyz. Qapshyq pen qaıyńnyń qabyǵy arqyly óner týyndysyn jasaý ońaı emes, bıik talǵamdy talap etedi. Avtor osy eńbegi arqyly qoǵamǵa oı aıtyp, kózqarasyn bildiredi. Qysqasy, Gúlmaraldyń sýretshilik deńgeıi álemniń «men» degen sheberlerinen esh kem emes», deıdi Ádilǵalı Baıandın.
Búginde Gúlmaral Tátibaevanyń qorjynynda 500-den asa tanymal týyndysy bar. Onyń esimin elimizde ǵana emes, shet memleketterdegi beıneleý ónerin pir tutatyndar da jaqsy biledi. Ol Temirbek Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń túlegi, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń, Eýrazııa dızaınerler odaǵynyń jáne Eýrazııa shyǵarmashylyq gıldııasynyń múshesi. О́ner akademııasynda oqyp júrgende bilikti ustazdardan dáris alyp, aralas tehnıkamen jumys isteýdiń qyr-syryn úırengen.
Qazir qarymdy qylqalam sheberiniń eńbekteri Qazaqstanda ǵana emes, Túrkııa, Nıderland, Koreıa, Latvııa, Reseı, Iordanııa, Ulybrıtanııa, Qytaı jáne taǵy basqa elderdiń mýzeıleri men jeke kolleksııalarynda saqtaýly tur.