Memleket basshysy Q.Toqaevtyń «Jańa Qazaqstan: Jańarý men jańǵyrý joly» atty halyqqa arnaǵan Joldaýyndaǵy Ulytaý oblysyn qurý jónindegi usynysyn júzege asyrý boıynsha jumystar jalǵasyn tapty. Taıaýda Qaraǵandy oblystyq máslıhatynyń kezekten tys XII sessııasynda óńirdiń jańa ákimshilik-aýmaqtyq bólinisi talqyǵa tústi. Anyǵynda, depýtattar jańa Ulytaý oblysyna qandaı qalalar men aýdandar kiretinin anyqtaǵan edi.
Sessııa barysynda Ulytaý oblysynyń quramyna Jezqazǵan, Qarajal, Sátbaev qalalary men Jańaarqa, Ulytaý aýdandaryn qosý usynyldy. Bul óńirdi meken etken halyq sany 227 200 adam bolady eken.
Al Qaraǵandy, Balqash, Saran, Temirtaý, Shahtınsk jáne Prıozersk qalalary, sondaı-aq Abaı, Aqtoǵaı, Buqar jyraý, Qarqaraly, Nura, Osakarov jáne Shet syndy jeti aýdan burynǵysha Qaraǵandy oblysynyń quramynda qala beredi. Mundaǵy turatyn halyqtyń sany 1 145 000 adamdy quraıdy.
Sessııada oblystyq ekonomıka basqarmasynyń basshysy Azamat Muqanov Ulytaý oblysyn qurý boıynsha ákimshilik-aýmaqtyq qurylys máselelerin sheshý algorıtmi ázirlengenin habarlady.
– Jezqazǵan, Qarajal, Sátbaev qalalarynda, Jańaarqa jáne Ulytaý aýdandarynda 12-13 sáýirde joǵaryda atalǵan óńirlerde qurylatyn Ulytaý oblysynyń quramyna engizý máselesi boıynsha máslıhattardyń qalalyq jáne aýdandyq sessııalary ótkizildi. Sessııa qorytyndysy boıynsha tıisti birlesken aktiler alyndy, dep habarlady A.Muqanov.
Jalpy, óńirdi bólýdiń oıǵa qonymdylyǵy týraly ǵylymı saraptama E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıversıtetinde jasalǵan eken. Bul rette júzege asyrylyp jatqan qaıta qurýlar boıynsha tıisti ekonomıkalyq esepteýler egjeı-tegjeıli júrgizilipti. Sessııa jumysyna qatysqan oblys ákimi Jeńis Qasymbek Qaraǵandy oblysynyń shekarasyn ózgertý jónindegi shemalyq karta jobalary ázirlenip, ol týraly usynystardyń Úkimetke jiberiletinin málimdedi.
– Sheshim tekserildi. Aımaqtyń bólinýi barlyq jaǵynan qarastyrylǵan. Turǵyndardyń pikirleri eskerildi, – dep atap ótti ol.
Aıta ketý kerek, oblystyq máslıhat depýtattary qabyldaǵan sheshim Jezqazǵan óńirinde turatyn keıbir azamattardyń kóńilinen shyqpaǵanǵa uqsaıdy. Máselen, jergilikti «Saryarqa» gazetiniń quryltaıshysy – bas redaktory, kezinde Ulytaý aýdany men Sátbaev qalasynyń ákimi bolǵan Ánýar Omarov óziniń bul turǵydaǵy oı-pikirin bylaısha jetkizdi.
«Osylaı bolady dep mejelengen Qaraǵandy oblysy men Ulytaý oblysy týraly sheshimniń jobasyn tarazynyń eki basyna salyp kóreıikshi. Bir basynda 6 qala, 7 aýdan, al ekinshi basynda 3 qala, 2 aýdan. Bul qandaı ádildik? Qandaı nıet? Prezıdentke osylaı bolsyn dep usynǵanda ne dep dáleldemek? Qandaı sózdermen jetkizbek? Qalaı ılandyramyz dep oılap otyr? Túsiniksiz. Qoıyndaryna tyqqan kózirleri «Halyqtyń qalaýy osyndaı» deý shyǵar dáý de bolsa. Al osy halyqqa máseleniń mán-jaıyn túsindirip, qıyndyq týdyrady dep oılap otyrǵan suraqtardyń ońtaıly sheshimderi bar ekenin jetkizip otyrǵan kim bar? Nege jetkizbeıdi? Jol qashyqtyǵyn kóldeneń tartý syltaý izdeý ǵana. Mysaly, Balqash qalasynda qarapaıym halyqtyń kúndelikti tynys-tirshiligine qyzmet etetin mekemeler qazir de bar. Eger áldebir qyzmet túri joq bolsa, ony ashyp berý ábden múmkin nárse. Sonda oblys ortalyǵyna barýdyń túk qajettigi bolmaıdy. Balqashtyń mańaıyndaǵy eldi mekenderge de mobıldi, jyljymaly qyzmet kórsetýge bolady. Ol qazir de tájirıbede bar nárse. Qazirgideı jınalys pen basqa da sharalardyń 90 paıyzy onlaın ótkizilip jatqan shaqta aýdan, qala deńgeıindegi jaýapty qyzmetkerler múmkin ara-tura oblys ortalyǵyna barar. Sonda at tóbelindeı laýazym ıelerine qıyn bolady-aý dep Prezıdenttiń tarıhı sheshimin tálkekke salý kerek pe?», dep qynjylys bildirdi Ánýar Omarov.
Al Amanat partııasynyń Qaraǵandy oblystyq fılıalynyń atqarýshy hatshysy, oblystyq máslıhattyń depýtaty Bekzat Altynbekov bolsa, áriptesteriniń joǵarydaǵy sheshimine optımıstik kózqaraspen qaraıdy. «Men Jezqazǵan qalasynyń turǵynymyn, sol aımaqtan saılanǵan oblystyq máslıhattyń depýtatymyn, – dedi ol. – Jol júrgenniń qıyndyǵyn bir adamdaı bilemin. Aqtoǵaı, Shet, Balqash turǵyndarynyń ótinish-tilegin túsinemin. Bári tamasha, sıfrly, mobıldi degenmen, memlekette sheshilmegen máseleler kóp. Al jerlesterimniń ókpe-nazy túsinikti. Ol «Shaǵyn oblystyń bolashaǵy qandaı bolady?» degen máselege kelip tireledi ǵoı. Ulytaý oblysy Jaratqannyń nury tógilgen jer. Sátin salsa, ulytaýlyq bolamyz deıtin azamattardyń qatary kóp bolary anyq. Memleket tarapynan úlken qoldaý, qomaqty qarajat bólinedi. Qanshama jumys orny, mekemeler qurylady. Jańa múmkindikterge jol ashylady. Elde jeke kásipti damytýymyz qajet. Halyq tutynatyn taýarlardy shyǵaratyn óndiristerdi ashýymyz kerek. Ulytaý oblysynyń taǵdyryn jalǵyz «Qazaqmysqa» baılap qoıýǵa bolmaıdy. Eldegi bar múmkindikti utymdy paıdalaný kerek. Ulytaý – Jezqazǵan – tabıǵattyń tórt mezgili ádemi úılesim tabatyn óńir. Ulytaý keremet múmkindikter aımaǵy. Onyń óndiristik qýatyn, logıstıkalyq múmkindigin utymdy paıdalaný kerek. Bir sózben aıtqanda, biz Ulytaý aımaǵynyń damýyna jol ashamyz. «Azǵa – qanaǵat, joqqa – salaýat» aıtqan qazaqtyń balasymyz. Bir qalamen memleket bolyp turǵan el de bar. Ulytaýdyń álem tanyǵan aımaq bolatynyna kúmánim joq».
Iá, Bekzat Altynbekovtiń sózinde jan bar. Mysaly, Prezıdent Q.Toqaevtyń ózi halyqqa Joldaýynda jergilikti turǵyndardyń jańadan ashylatyn oblys ortalyqtaryna qatynaýdyń ońtaıly bolýyna erekshe mán bergen edi. «Jurttyń oblys ortalyǵyna barys-kelisin ońaılatady. Ishki kóshi-qon máselesin retteýge septigin tıgizedi», degen bolatyn Memleket basshysy.
Álbette, kesimdi sózdi Úkimettik komıssııanyń aıtatyny belgili. Jáne ol kóptiń kókeıinen shyǵatyn, ónbes daýǵa núkte qoıyp, ósip-ónýge jol ashatyn ádiletti sheshim bolýǵa tıis degen oıdamyz. Al Qaraǵandy oblystyq máslıhatynyń depýtattary qabyldaǵan sheshimdi óńir turǵyndarynyń basym kópshiligi bildirgen ótinish-tilekpen úndestik tapqan dep senimdi túrde aıtýǵa bolady.
Osy oraıda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýda aıtqan myna bir sózin eske sala ketýge bolady. «Keń-baıtaq qazaq jeriniń dál júreginde ornalasqan Ulytaýdyń tól tarıhymyzdaǵy orny erekshe, – degen bolatyn Memleket basshysy. – El taǵdyry sheshilgen uly jıyndar osynda ótken. Saryarqanyń tórinde ornalasqan bul aımaqtyń týrıstik áleýeti óte zor. Onyń óndiristik qýatyn, logıstıkalyq múmkindigin utymdy paıdalaný kerek. Bir sózben aıtqanda, biz Ulytaý aımaǵynyń damýyna jol ashamyz».
Al jańadan ashylatyn Ulytaý oblysynyń damýy qala, aýdan jáne halyq sanyna baılanyp qala ma, bolmasa azamattardyń ynta-jigeri men týǵan jerge degen perzenttik súıispenshiligimen ólshene me, ol endi ýaqyttyń enshisindegi sharýa.
Qaraǵandy oblysy