Qazaqstan men Qyrǵyzstannyń prezıdentteri shaǵyn jáne keńeıtilgen quramdaǵy kelissózderden keıin buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi úshin brıfıng ótkizdi, dep habarlaıdy Egemen.kz Aqordanyń resmı saıtyna silteme jasap.
Memleket basshysy eki el de kópjaqty yqpaldastyqty jańa deńgeıge kóterýge múddeli ekenin aıtyp, búgingi sapardyń qarym-qatynasymyzdy nyǵaıta túsýge tyń serpin beretini sózsiz ekenine toqtaldy.
«Birqatar ýaǵdalastyqqa qol jetkizdik. Biz saýda-ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa basa mán berdik. Qazir álemdegi ahýal kúrdeli ekenin bilesizder. Osyndaı qıyn kezeńde kúsh jumyldyrý óte mańyzdy. Qazaqstan – Qyrǵyz eliniń negizgi saýda jáne ınvestısııa salasyndaǵy seriktesiniń biri. Byltyr ózara taýar aınalymy 1 mıllıard dollarǵa jetti. Qazaqstan sońǵy 15 jylda qyrǵyz eline 1 mıllıard dollardan astam tikeleı ınvestısııa quıdy. Onyń ishinde áleýmettik mańyzy zor jobalar da bar. Jalpy, ekonomıkalyq yqpaldastyqty odan ári órkendetýge áleýetimiz jetedi. Biz saýda kólemin jaqyn arada 2 mıllıard dollarǵa jetkizýge kelistik», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent búgin saýda-logıstıkalyq ındýstrııalyq keshenniń negizi qalanǵanyna toqtalyp, bul qadam óndiristik baılanystar men saýda-sattyqty jandandyrýǵa jol ashatynyn aıtty. Memleket basshysynyń aıtýynsha, ózara saýda aınalymyn qysqa merzimde edáýir ulǵaıtýǵa mol múmkindik bar. Qazaqstan Qyrǵyzstanǵa ımporttalatyn júzdegen taýar túrin qazirdiń ózinde usyna alady.
«Biz ónerkásip ónimderin jáne basqa da taýarlardy eksporttaýǵa daıynbyz. Buǵan «Kazexport» kompanııasy qoldaý kórsetedi. Qyrǵyz eliniń de Qazaqstanǵa shyǵaratyn ónimderi az emes. Osy oraıda, qolda bar múmkindikterdi barynsha paıdalanamyz dep ýaǵdalastyq. Sondaı-aq, azamattardyń shekaradan ótýin jeńildetýge basa nazar aýdardyq. Júk tasymaly rásimderin jetildirý jaıyn pysyqtadyq. Sońǵy jyldary bul baǵytta birqatar aýqymdy is-sharalar atqaryldy. Byltyr «Qordaı» beketi jańartylyp, jolaýshylarǵa sapaly qyzmet kórsetile bastady. Basqa da beketterdi jańǵyrtý týraly kelisimder bar. Basty maqsat – shekaradaǵy tekseristerdi azaıtyp, kólik keptelisin joıý», dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Atalǵan máselelerdi retteý úshin Memleket basshysy eki sıfrlyq tehnologııany engizýdiń mańyzdy ekenin atap ótti.
Prezıdent shetel ınvestorlarynyń múddesin qorǵaý isi jalǵasatynyn, bul jumys qazaq kompanııalarynyń Qyrǵyzstanǵa ınvestısııa salýyna oń yqpal etetinin jetkizdi. Sonymen qatar Qazaqstan kapıtalynyń qatysýymen Ystyqkól oblysynda kún energııasy stansııasyn salý josparlanyp otyr. Jobanyń quny – 300 mıllıon dollar. Qasym-Jomart Toqaev sý-energetıka salasyndaǵy qarym-qatynasty úılestirýdi kelesi mańyzdy baǵyt retinde atady.
«Biz transshekaralyq sý resýrstary ortaq baılyq ekenin taǵy bir márte atap kórsettik. Sý tapshylyǵy máselesi jyldan jylǵa kúrdelenip keledi. Bedeldi halyqaralyq ekologııalyq uıymdar osyndaı boljam jasap otyr. Sý keleshekte kóp bolmaıdy, tapshy bolady. Bul – anyq nárse. Sondyqtan Ortalyq Azııa memleketteri birlesken jumystardy qolǵa alýy qajet. Eki elge ortaq ózender árdaıym jurtty jaqyndastyra túsýge dáneker bolýy kerek. Qazaqstan barlyq mindettemelerin tolyq oryndaýǵa jáne mańyzdy jobalardy birlese iske asyrýǵa daıyn», dedi Memleket basshysy.
Eki el prezıdentteriniń kezdesýlerinde mádenı-gýmanıtarlyq baılanysty nyǵaıtýǵa da erekshe mán berildi. Sońǵy jyldary rýhanı baılanysty jandandyrý baǵytynda atqarylǵan kóptegen is-sharanyń qýanarlyq jaǵdaı ekeni atap ótildi.
«Byltyr Sadyr Nýrgojoulynyń Qazaqstanǵa sapary kezinde eki eldiń jastaryn jaqyndastyra túsetin birqatar ýaǵdalastyqqa qol jetkizgen edik. Sonyń nátıjesinde búgin Bishkekte Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń fılıaly ashylady. Budan bólek, biz jas ǵalymdar úshin túrli granttar taǵaıyndadyq. Olardyń ozyq ǵylymı ıdeıalaryna memleket tarapynan qoldaý kórsetiledi. Men mádenı-gýmanıtarlyq baılanysty nyǵaıtý úshin eki el zııalylarynyń forýmyn jyl saıyn ótkizýdi usyndym», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Brıfıngte belgili bolǵandaı búgingi kelissózder barysynda eki el basshysy jahandyq jáne óńirlik máseleler týraly pikir almasyp, halyqaralyq túıtkilder jónindegi ustanymdary ortaq ekenin atap ótken. Ásirese, Ortalyq Azııadaǵy yqpaldastyqty tereńdetý máselesine nazar aýdarylǵan. Osy oraıda, kóp uzamaı aımaq memleketteri basshylarynyń Konsýltatıvtik kezdesýin ótkizýge ýaǵdalasty.
Memleket basshysynyń aıtýynsha, ekijaqty jáne kópjaqty formattaǵy qarym-qatynastar jalǵasady. Qazaqstan tarapy Qyrǵyzstannyń Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵynyń tóraǵasy retinde atqaryp jatqan jumystaryn qoldaıdy.
«Qyrǵyz baýyrlarǵa Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńesi aıasyndaǵy Qazaqstannyń bastamalaryn qoldaǵany úshin rızashylyq bildiremiz. Búgingi sapar eki eldiń yntymaqtastyǵyn odan ári nyǵaıta túsetini anyq. Ýaǵdalastyqtar men kelisimder – sonyń aıqyn dáleli», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezıdent 5 maýsymda elimizde ótetin konstıtýsııamyzǵa ózgerister engizýge arnalǵan jalpyhalyqtyq referendýmdy óte mańyzdy ári tarıhı is-shara retinde baǵalap, qazaq halqy óz tarıhyndaǵy sheshýshi kezeńge kelgenin erekshe atap ótti.
«Jańa Qazaqstan, ıaǵnı ekinshi respýblıka – bul shyn mánindegi demokratııalyq qoǵam degen sóz. Prezıdenttik júıe saqtalǵanymen, Parlamenttiń róli jáne yqpaly edáýir kúsheıtiledi. Halqymyzdyń úni jáne pikiri anyq estiletin bolady. Men Prezıdent retinde osy quqyqtyq reformadan eshqandaı artyqshylyqqa ıa jeńildikke ıe bolmaımyn. Maqsatym – búkil qoǵamda oń ózgerister jasaý, halqymyzǵa jarqyn bolashaqtyń jolyn ashyp berý», dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev bul reformamen demokratııalandyrý úrdisi aıaqtalmaıtynyn, aldymyzda uzaq jol bar ekenin eske saldy. Prezıdenttiń aıtýynsha, jańa reformalar jalǵasa beredi, búkil qoǵamymyzdyń júıesi jańartylady.
Aıana Toǵanbek