Bolashaǵymyzdyń negizi qalanbaq

Elimizdegi sońǵy referendým 1995 jyldyń 30 tamyzynda ótip, Ata Zańymyzǵa ózgerister engizilgeni belgili. Sodan bergi ýaqyt aralyǵynda Ata Zańǵa 4 ret ózgeris en­gi­zilgenimen, onyń barlyǵy da Parlament qabyrǵasynda qabyldandy. Burynǵy saıası júıeni túbegeıli jańǵyrtýdy qolǵa alǵan Pre­zıdent Qasym-Jomart Toqaev jańa Kons­tıtýsııany Parla­ment­tiń qa­raýymen emes, ha­lyq­tyń tike­leı qatysýymen qabyl­daý­dy jón sanap otyr. Sebebi ha­lyqtyń seniminen, ha­lyqtyń tileginen artyq esh­teńe joq. Al halyqtyń se­ni­mi – shyn máninde qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi.

Osynaý saıası oqıǵaǵa aǵa býyn ókilderi de belsendi atsalysýda. Konstıtýsııalyq re­­for­manyń mańyzyn halyqqa ke­ńinen uǵyndyra otyryp, 5 maýsymda ótetin referendýmǵa el azamattarynyń uıymdasqan túrde daýys berýi úshin úgit-nasıhat jumystaryn júr­gi­zip keledi. Mamyr aıynda shardaralyq ardagerler Má­jilis depýtaty Qudaıbergen Erjan, Túrkistan oblysy ákimi apparatynyń basshysy Áýelhan Turǵymbekovpen kezdesýler ótkizdi. Jýyrda ǵana Nur-Sultan qalasynda Respýblıkalyq Ardagerler keńesiniń IH sezi onlaın rejimde uıymdastyryldy. Osy alqaly jıynǵa oblys­tyq Ardagerler uıymynyń tóraǵasy Jeńisbek Máýlen­qulov­pen birge qatystyq. Res­­pýb­lıkalyq Ardagerler uıy­mynyń tóraǵasy Baqty­qoja Izmuhambetov sezde sóı­legen sózinde Memleket bas­shysynyń júrgizip otyrǵan saıası reformasyna ardagerler qaýymy naqty isterimen qoldaý kórsetetinderin málim­dedi.

Osy oraıda Shardara aýdanynda referendýmdy qoldaý maqsatynda arnaıy shtab qu­ry­lyp, jumys istep kele jat­qa­nyn aıtyp ótkim keledi. Jumys toby qazirge deıin Q.Turysbekov, Qosseıit, Kóksý, Uzyn ata aýyldyq okrýgterinde bolyp, halyqqa túsindirý ju­mystaryn júr­giz­di. Eńbek ardagerleri, bi­lim jáne den­saýlyq sala­sy­nyń qyzmet­ker­leri, sharýa qojalyǵy tóra­ǵalary, fe­r­merler men kásip­ker­ler tar­tylǵan jıynda halyq úshin mańyzdy sanalatyn refe­ren­dýmnyń mán-mańyzy jan-jaqty talqylandy. Ata Zańy­myz­ǵa engiziletin ózge­ris­ter egjeı-tegjeı túsin­dirildi. Konstıtýsııalyq refor­manyń quqyqtyq negizin qalyp­tas­ty­ratyn sýper­pre­zıdent­tik basqarý úlgisinen alystaý, bir­qa­tar bılik ókilettigin qaı­ta bólý, Parlamenttiń rólin kú­sheı­tip, mártebesin arttyrý, eldi basqarý isine halyqtyń qatysý múmkindigin keńeıtý, azamattardyń quqyqtaryn qor­­­ǵaý tásilderin jetildirý sııaq­­­ty ózgerister – halyqtyń se­­niminen shyǵatyn prosester bolmaq. Eń bastysy – referendým jarqyn bolashaǵymyzdyń negizin qalaıtyn tańdaý bolaryna el kóz jetkizip otyr.

Búgingi tańda shardaralyq ardagerler qaýymy elde bolyp jatqan oqıǵalardy qalt jibermeı qadaǵalap, Memleket basshysynyń oń ózgeristerine qoldaý kórsetip keledi. Jeti myńǵa jýyq zeınet jasyndaǵy aǵa býynnan quralǵan ardagerler uıymy keıingilerge úlgi-ónege kórsete otyryp, aldaǵy referendýmǵa belsendi túrde qatysady dep senimmen aıta alamyn. Ata Zańǵa oń ózgeris engizý – aldaǵy Jańa Qazaqstandy qurýǵa negiz bolatyn jaýapty mindet. Bul mindetti ardagerler qaýymy zor jaýapkershilikpen júzege asyra bermek.

Toqsanbaı BERDIBEKOV,

Túrkistan oblysy Shardara aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy