Bank basqarýshylarynyń basqosýy

Azııa damý banki Basqarýshy keńesiniń bıylǵy 47-shi májilisi Qazaqstanda ótedi. Jıyn aldaǵy mamyr aıynyń 2-5 aralyǵyna josparlanyp otyr. Mundaı jıyn ótken jyly dál osy ýaqytta Úndistan astanasy Delıde ótken bolatyn. Onda Azııa men Tynyq muhıty óńiriniń ekonomıkasyn damytý, sondaı-aq Azııa ekonomıkasynyń tepe-teńdigin saqtaý máseleleri talqylandy. Sol májiliste Úndistan resmı túrde 2014 jylǵy Azııa damý banki Basqarýshylar keńesindegi Tóraǵalyq etýshi el dárejesin Qazaqstanǵa usyndy. Bul usynys biraýyzdan qabyldandy. Bizdiń elde ótetin 47-shi májilistiń negizgi taqyryby «Jańa Jibek joly: Azııany ózgeristegi álemmen ushtastyrý» degen taqyrypta bolmaq. Osy rette atalǵan alqaly jıynnyń uıymdastyrýshysy bolyp otyrǵan Azııa damý banki degenimiz qandaı uıym, onyń bizdiń elmen qandaı baılanysy bar, májilisti bizdiń elde ótki­zý­diń mańyzy nede degen saýaldar týyn­daıtyny ras. Osyǵan oraı, biz bul uıym tóńireginde tanym­dyq izdenis tanytyp kórdik. Negizinen alǵanda, Azııa damý banki kópjaqty qarjylyq damý ınstıtýty bolyp tabylady. Bank 1966 jyly jeltoqsanda qurylǵan. Al qyzmetin 1968 jyly bastaǵan. Búginde 67 el banktiń aksıoneri bolsa, onyń 48-i sol aımaqtyń ózinde ornalasqan. Onyń músheleri bolyp Azııadaǵy damýshy eldermen qatar, Japonııa, Avstralııa elderi de kiredi. Shtab-páteri Fılıppınniń astanasy – Manıla qalasynda ornalasqan. Búkil álem boıynsha Azııa damý bankiniń 26 keńsesi jumys isteıdi. Banktiń prezıdenti – 2013 jyldyń 28 sáýirinen beri japondyq Takehıko Nakao. Banktiń negizgi saıasatyn aıqyndaıtyn joǵary organy – Basqarýshylar keńesi. Banktiń negizgi qyzmeti aýqymdy ekonomıkalyq ósim, ekologııalyq turaqty ósim, aımaqtyq ıntegrasııa arqyly Azııa-Tynyq muhıty aımaǵynda kedeıshiliktiń deńgeıin qysqartýǵa arnalǵan. Azııa damý bankiniń ǵalamdyq maqsaty kedeıshilikti tómendetý bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty ADB damýshy múshe elderge halyqtyń kedeı toptarynyń múddesi úshin turaqty ekonomıkalyq ósýge, jan-jaqty áleýmettik damýǵa jáne tıimdi basqarýǵa qol jetkizý úshin kómek kórsetedi. Azııa damý banki 2001–2015 jyldarǵa arnalǵan uzaq merzimdi strategııalyq baǵ­dar­lamasyn basshylyqqa ala oty­ryp, ózara baılanysty úsh baǵyt­ta jumys isteıdi. Olar – jeke sektordy damytý, aımaqtyq ynty­maq­tastyqty keńeıtý jáne ekolo­gııalyq turaqtylyqqa qol jetkizý. Azııa damý bankine Qazaqstan 1994 jyly múshesi boldy. 2004 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq banki jáne Azııa damý banki arasynda 2004 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy №3 О́zara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Osy memorandým Azııa damý bankiniń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq bankine «Qarjy sektoryn basqarý» tehnıkalyq kómek kórsetý týraly kelisimdi bildiredi. 2006 jylǵy 8 aqpanda Azııa damý banki Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti jáne Ulttyq banki arasynda «Qarjy sektoryn basqarý» tehnıkalyq kómek kórsetý týraly kelisim hatqa qol qoıyldy. Qazaqstan ekonomıkasyn jań­ǵyrtýda Azııa damý banki erek­she mańyzdy rólge ıe. Ol elimiz­diń ınfraqurylymy men shıki­zattyq emes sektorlaryna ınves­tısııa baǵyttaýda. Azııa damý banki Qazaqstan naryǵyna kirgen ýaqyttan bastap bizdiń ekonomıkamyzǵa 2,5 mlrd. dollardan astam qarjy quıǵan. Bul rette seriktestigimizdiń aıasynda qurylǵan «Batys Eýropa – Batys Qytaı» iri aýqymdy jobany atap ótýge bolady. Atalmysh halyqaralyq tranzıt dálizi Ortalyq Azııa óńirindegi júk tasymalynyń negizgi baǵytyna aınalmaq. 2010 jyly Azııa damý banki shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa óz tarıhyndaǵy eń qomaqty nesıeni usyndy. Ol halyqaralyq qarjy ınstıtýtynyń ulttyq valıýtada bergen alǵashqy zaımy bolyp tabylady. Qazaqstan men Azııa damý banki arasyndaǵy tyǵyz yntymaq­tas­tyq­tyń taǵy bir jemisi retinde 2012 jyly qabyldanǵan 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan eldik serik­testiktiń strategııasyn ataýǵa bolar edi. Bul strategııa ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyryp, ony ártaraptandyryp, óz kezeginde ekonomıkanyń ósimin qamtamasyz etip, jańa jumys oryndaryn ashýǵa baǵyttalǵan. Strategııa Azııa damý bankimen seriktestikti damytýdyń bola­shaq­taǵy negizgi qaǵıdattaryn aıqyn­dady. Bul yntymaqtastyq Qazaqstannyń joǵary tabysqa ıe el bolýdaǵy negizgi maqsattaryna jol ashyp otyr. Bastysy, strategııa Qazaqstannyń ekonomıkalyq jáne áleýmettik progresin jáne sonymen qatar, el damýynyń basymdyqtaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan. Azııa damý bankiniń Qazaq­stan­daǵy Basqarý ofısi retinde, Strategııanyń basym baǵyttaryn qurylymdaýǵa, onyń qoldaý formalaryn aıqyndap, mehanızmderin júzege asyrýǵa Qazaqstan barynsha yqpal etýde. Seriktestik ekonomıkadaǵy óndiristi jandandyrý jáne ártaraptandyrýdy damytý maqsatynda ınfraqurylymǵa ınvestısııa tartýdyń qajettiligine nazar aýdarady. Ýaqyt óte jeke sektordyń ósimdi qamtamasyz etetin negizgi kúshke aınalý qajettiligi de strategııada kórsetilgen. Sonymen qatar, jeke sektordyń damýy úshin bıznes ortany qoldaý sharalaryna basymdyq berilgen, sebebi, munda jeke sektordyń rólin qoldaý úshin sonymen jumys isteýdegi negizgi baǵyttar aıqyndalǵan. Azııa damý banki men Qazaqstan arasyndaǵy jańa seriktestikte bilim almasý da úlken rólge ıe. Bilimge qurylǵan qyzmet kórsetý túrleri men ónimderi – reformalar men ınstıtýttyq damýdyń negizi bolmaq. О́sim men ártaraptandyrýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan qarjy sektoryn kúsheıtý – seriktestik qatynastarynyń negizgi bóligin quraıdy. Orta jáne shaǵyn bıznes kásiporyndaryn qarjylandyrýǵa qol jetkizýdi meılinshe keńeıtý – kásipkerlerdi qoldap, jańa jumys oryndaryn quryp, ekonomıkalyq múmkindikterdi arttyrýǵa kúsh salynýda. Buǵan qosa, seriktestik Qazaq­stanǵa aımaqtyq yntymaqtastyq arqyly kólik, energetıka, saýdaǵa yqpaldasý boıynsha óziniń stra­tegııalyq Eýrazııalyq aýmaqta orna­lasý artyqshylyǵyn paıdalanýyna kómektesedi. ADB tarapynan qoldaý Ortalyqazııalyq Aımaq­tyq Ekonomıkalyq Yntymaq­tastyq aıasyndaǵy kóliktik dáliz­diń avtomobıl joldaryn moder­nızasııalaýǵa, aımaqtyq saýda men kóliktik qatynastardyń kúsheıýine baǵyttalǵan. Árıne, «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq tranzıttik dálizdi qaıta qurý» – ADB-nyń iri jobalarynyń biri. Bul joba tranzıttik dálizdiń qazaqstandyq bóligi jaǵynan qozǵalystyń qarqyndylyǵyn aıtarlyqtaı arttyrady jáne sáıkesinshe tranzıttik júkterdiń aınalymy ulǵaıady, bul Qazaqstan Respýblıkasynyń barlyq deńgeıdegi bıýdjetiniń kiris bóligin birshama ósirýge múmkindik beredi. Endeshe, bıylǵy 47-shi májilistiń bizdiń elde ótkeli otyrǵany jáne onyń taqyrbynyń «Jańa Jibek joly: Azııany ózgeristegi álemmen ushtastyrý» dep atalýynyń ózinde de erekshe mán bar dep bilemiz. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».