«Álemdik ólshemmen alǵanda Qazaqstan kınematografııasynyń áleýeti qandaı?» degen kórermen kókeıinde júretin ózekti saýal kınogerlerdiń ózi úshin de mańyzdy. Bul suraqtyń astarynda, álbette, aıtylmasa da, «eksportqa» shyǵatyn fılmderdiń eldi tanystyratyndaı syr-sıpaty bolsa» degen tilek qosa jasyrýly turady.
Kınematografııadaǵy dástúrli baılanystyń tutastyǵy buzylǵan soń dimkastyń kúıin keship qalǵan salaǵa ǵalamdaný jaǵdaıyna beıimdelý ońaıǵa soqqan joq. Búgingi kúni ónerdiń eń bıigi sanalatyn kınematografııa qaı elde bolsa da óziniń ulttyq biregeılik beınesin saqtaı otyryp, álemdik keńistiktegi betburys kóshinen syrt qalmaýǵa tyrysyp baǵýda. On-on bes jyl buryn otandyq kartınalardyń halyqaralyq festıvalderde júlde alyp, oljaly oralýy sırek oqıǵa bolatyn bolsa, qazir bizdiń kartınalarymyz ár kınofestıvalde keminde bir qazylar alqasynyń marapatyn ıelenip, sondaǵy kórermenniń yqylasyna bólenip, nazaryn aýdartty dep súıinshilenip jatady.
Sondyqtan bıylǵy jyly shetelderdegi Qazaqstan kınosy kúnderin uıymdastyrýshylar aldyna iskerlik baılanystardy damytý jáne otandyq fılmderdi halyqaralyq sheńberde ilgeriletý mindeti belgilendi. О́tken jyldyń ózinde Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵynyń qoldaýymen túsirilgen fılmder birqatar tanymal kınofestıvaldiń júldesine ıe boldy. Dárejan О́mirbaevtyń «Aqyn» týyndysy Tokıo halyqaralyq festıvalinde úzdik rejıssýra úshin júldeli boldy, al Farhat Sháripovtiń «Shemasy» Berlın halyqaralyq kınofestıvaliniń Generation seksııasynda Gran-prı ıelendi. Pýsan halyqaralyq kınofestıvalinde tusaýkeseri ótken Aıjan Qasymbektiń «Ot» debıýttik fılmi birneshe marapatqa ıe boldy. Bulardyń ishinde Los-Andjeles, Sochı jáne Sıngapýrda ıelengen úsh júlde basty róldi somdaǵan Tólepbergen Baısaqalovqa tıesili, budan bólek Mınskide «Ot» fılmine úzdik rejıssýra men úzdik mýzyka úshin taǵy eki júlde berilgen. Sonymen qatar, «Ot» kartınasy Trıssýradaǵy (Úndistan) HKF-ta FIPRESSI syılyǵyn jeńip alyp, shveısarııalyq Black movie kınofestıvaliniń shymyldyǵyn ashty.
Sarapshylar Qazaqstannyń qysqametrajdy fılmderin de joǵary baǵalaıdy. Mysaly, «Mergen» kartınasy Shenchjendegi (Qytaı) halyqaralyq kınofestıvalde «Úzdik trıller» nomınasııasynda, sondaı-aq Túrkııadaǵy Golden Wheat Awards kınofestıvalinde «Úzdik rejısser» jáne «Úzdik operatorlyq jumys» nomınasııalarynda júlde aldy. «Granata» jáne «Kóshe aqyny» kartınalary úzdik ssenarıı jáne úzdik montaj úshin VI Baiqonyr International Short Film Festival júldelerin ıelendi.
Árıne, bul jetistikterdiń bári de kóńil toǵaıtady. Degenmen, Kınoortalyq festıvalder men baıqaýlardyń tek avtorlyq kınoǵa qatysty uıymdastyrylatynyn jaqsy bilýi kerek. Kınematograftyń shyǵarmashylyq zerthanasy retindegi bul fılmderdiń mańyzy zor, biraq ol úlken kınoındýstrııanyń bir bóligi ǵana. Al Qazaqstanda birinshi kezekte keń aýqymdy prokatqa jáne kópshilik kórermenge arnalǵan sapaly fılmder túsirilýi kerek.
Sondyqtan UKQMO birqatar jaqyn jáne alys shetelde Qazaqstan kınosy kúnderin ótkizý týraly bastama kóterdi. Bıyl otandyq kınematografısterdiń týyndylaryn AQSh, Kanada, Fransııa, Shveısarııa, Germanııa, Ispanııa, Chehııa, Koreıa, Úndistan, Pákistan, Túrkııa, BAÁ, Grýzııa, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, Tájikstan jáne О́zbekstan kórermenderine kórsetý josparlanýda.
Mádenıet jáne sport mınıstrligimen kelisilgen jospar boıynsha bıyl 15 qazaqstandyq fılmniń kórsetilimi kózdelgen, onyń ishinde Aldııar Baırakımov pen Venera Qaıyrjanovanyń «Paralımpıadashy» debıýttik jobasy, Serikbol О́tepbergenniń «Patrıottar ýaqyty», Dáýren Qamshybaevtyń «Zere» dramasy, sondaı-aq Rústem Ábdirashtyń «Qazaq handyǵy» men Aqan Sataevtyń «Uly dala tańy» aýqymdy jobalary bar. Sheteldik aýdıtorııaǵa arnalǵan ár kartınany onyń avtorlary – rejısserler, prodıýserler nemese basty rólderdi oryndaıtyn ártister tanystyrady.
Otandyq fılmderdi Qazaqstan kınosy kúnderi sheńberinde ilgeriletý jáne tanystyrý elimizdiń mádenı dástúrleri týraly qolaıly qoǵamdyq pikirdi nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan jarnamalyq naýqan men pıar-aksııanyń bir túri bolýy da múmkin. Uıymdastyrýshylar is-sharaǵa tek synshylar men kınotanýshylar ǵana emes, sonymen qatar kórermender men BAQ ókilderi de qyzyǵýshylyq tanytady degen pikirde.
Otandyq kınodesanttyń kómegimen qol jetkizý kózdelip otyrǵan taǵy bir maqsat – birlesken jobalar jasaý úshin jańa seriktester men ınvestorlardy tartý, bul da elimizdiń álemdik kınoındýstrııamen sapaly ıntegrasııalanýy baǵytyndaǵy qadam bolýǵa tıis.
ALMATY