Bıyl naýryz aıynda Petropavldyń ekinshi JEO ortalyǵynda úlken apat bolǵanynan búkil halyq habardar. Sodan beri qala turǵyndary aldaǵy jylý maýsymynyń jaıyna alańdaýly. Tútini býdaqtap turatyn úsh murjanyń biri isten shyqqany jylýdyń azaıýyna soqtyrmaı ma degen kúdik basym.
Dál Naýryz merekesiniń qarsańynda 60 jyl boıy turǵan bıiktigi 150 metr murja ortan belinen opyryla qulap, birneshe qazandyqtyń jumysy toqtady, qırandynyń astynda qalǵan jumysshy áıel kóz jumdy. JEO dırektory men bas ınjenerine qatysty qylmystyq is qozǵalyp, ekeýiniń de qaladan shyǵýy shekteldi.
Búginde buzylǵan murjanyń tómengi jaǵyn bólshekteý sharalary júrgizilip jatyr. JEO baǵynatyn «Sevkazenergo» AQ bas dırektory Oleg Perfılovtyń aıtýyna qaraǵanda, qazir 60 jyl buryn qalanǵan 12 metrdeı kirpish bólshektengen. Qoparylys quraldary qoldanylsa, basqa nysandarǵa zaqym keltirýi múmkin, sondyqtan mundaǵy jumys negizinen qolmen atqarylýda. 40 metrlik bıiktikke jetkende ǵana tehnıkalyq quraldar paıdalanylady. Buzylǵan murjany tolyqtaı bólshekteýdi aıaqtaý merzimi 20 qyrkúıekke belgilengen. Al qazan aıynan bastap onyń ornyna jańa murja salý bastalmaq. Aıta ketetin jaıt, ol burynǵydan 30 metrge bıik bolady.
Jańa jylytý maýsymynda qalǵan eki murjany qoldanyp, barlyq 12 qazandyqtyń 11-i qalypty jumys istep, qalany qystan shyǵarmaq. Qazir sol qazandyqtar da jóndeýden ótkizilýde.
«Sevkazenergo» AQ basshylyǵy jaǵdaıdyń turaqty ekenin aıtqanymen, byltyrǵy jylytý maýsymynda qazandyq agregattarynda 77 ret apatty jaǵdaı tirkelgeni turǵyndardy alańdatpaı qoımaıdy. Saqyldaǵan sary aıazda jylýsyz qalýdyń ózi ońaı emes. Osy apattardyń saldarynan ákimdikterge byltyr 500-den asa shaǵym túsken. Onyń ústine jýyrda bireýler áleýmettik jelilerde «Sevkazenergo» AQ medısınalyq mekemelerge qosymsha jylý beretin kózder izdeý keregi týraly usynys jasap, hat joldapty degen de habar taratty. Ázirge bul habardyń anyq-qanyǵy anyqtalǵan joq. Eger ol jalǵan bolsa, halyqty bosqa úrkitken adam arandatýshy retinde tıisti jazasyn alar degen úmittemiz, al shyn bolsa, jaǵdaı asa máz emes.
Jalpy, Petropavl qalasynda ortalyq jylýmen jabdyqtaý júıesine 4 500 ǵımarat qosylǵan. Jylý energııasymen turǵyn úı sektorynyń 71 myń abonenti jáne 2 301 zańdy tulǵa qamtylǵan. О́tken jylǵy jylytý maýsymynda naýryzdaǵy oqıǵadan keıin azdaǵan aýytqýshylyqtar bolǵanymen áleýmettik nysandarǵa jylý negizinen qalypty rejimde berildi.
Bıylǵy maýsymda sol talaptan tabylý úshin jan-jaqty daıyndyq jumystary júrgizilýde. Qalanyń jańadan taǵaıyndalǵan ákimi Rýslan Ańbaevtyń aıtýyna qaraǵanda, búginge deıin 84 bilim berý nysanynyń 79-y daıyndyq pasportyn alǵan. Osy jumystardy atqarýǵa jergilikti bıýdjetten 7 mln teńgeden asa qarajat bólingen. Kómirmen jylytylatyn №44 orta mektepti jylytý úshin 500 tonnaǵa jýyq kómir satyp alynǵan, oǵan bıýdjetten 6,5 mln teńge bólinipti. Osy mysaldan mektepti kómirmen jylytýdyń bıýdjetke qansha qosymsha salmaq túsiretinin kórýge bolady. Eger bul mektep qalalyq jylý júıesine qosylǵan bolsa, daıyndyq shyǵyny az bolar edi.
Petropavl qalasynda 16 densaýlyq saqtaý nysany bolsa, sonyń 12-si daıyndyq pasportyn alǵan. Qalǵan tórteýindegi daıyndyq endi bastalyp jatyr.
Daıyndyq pasporttaryn alýda sylbyrlyq tanytatyn – kóppáterli turǵyn úıler. Olardyń keıbiri menshik ıeleri ózderi ekenin, sondyqtan jylytý maýsymyna daıyndyq máselesin ózderi sheshýi keregin áli de túsingisi kelmeıdi. Kooperatıv tóraǵalary da máseleni uzyn arqan, keń tusaýǵa salyp, jylytý maýsymy bastalǵanda turǵyndardyń daý-damaıyn týdyryp júrgeni. Qazir barlyq 1 115 kóppáterli turǵyn úıdiń 430-y daıyndyq pasportyn alǵan. Bul – barlyq úıdiń 38 paıyzy. Biraq sonyń ózi – byltyrǵy sáıkes merzimmen salystyrǵanda joǵary kórsetkish. Dál osy kúnderi byltyr 361 úı ǵana jylýdy qabyldaýǵa daıyn bolǵan edi.
Petropavldyń 1914 jyl men 1960 jyldar arasynda salynǵan 39 ekiqabatty úıi bar. Qala basshylaryn kóbinese osy úılerge jylý jetkizý máseleleri alańdatady. Bularǵa sońǵy 2-3 jylda eshqandaı gıdravlıkalyq synaq jáne jylý júıesin tazalaý jumystary júrgizilmegen. Qalalyq turǵyn úı ınspeksııasy bóliminiń mamandary osy úılerdiń turǵyndarymen kezdesýler ótkizip, jylytý maýsymyna ýaqtyly jáne sapaly daıyndyq qajettigi týraly túsindirme jumystaryn júrgizýde.
Qazir qala boıynsha «Petropavl jylý jelileri» JShS 6,3 shaqyrymdyq jylý qubyrlaryn aýystyryp jatyr. Jylý jelileriniń beriktigi men tyǵyzdyǵyna jyl saıynǵy gıdravlıkalyq synaqtardan basqa qyrkúıekte gıdravlıkalyq ysyraptarǵa arnalǵan synaqtar júrgiziledi. Osy sharalardy iske asyrý tutynýshylardy jylýmen senimdi qamtamasyz etýge, qaıta jańǵyrtylatyn ýchaskelerdegi ysyraptar men tozýdyń barlyq túrin azaıtýǵa, tehnologııalyq buzýshylyqtar sanyn qysqartýǵa, sondaı-aq jylý jelileriniń júktemesin qaıta bólýge múmkindik beredi.
Petropavlda 15 myńǵa jýyq jekemenshik úıler bar. Bulardyń negizgi bóligi úılerin kómirmen jylytady. Kómirge degen qajettilik 70 myń tonnany quraıdy. Búgingi tańda qalanyń temir jol tuıyqtarynda 1 myń tonnadaı kómir bar, onyń ishinde 700 tonnasy – «Shubarkól» jáne 300 tonnasy – «Ekibastuz» kómiri. Buǵan qosymsha jaqyn kúnderde 3 700 tonna kómir jetkizilmek. Jylý berý maýsymyna deıin bul jumys jandana túser degen úmittemiz, áıtpese, byltyrǵydaı kómir tapshylyǵy bolýy múmkin.
Árıne, jylytý maýsymynyń bastalýyna áli eki aıdaı ýaqyt bar, degenmen ýaqyt kútpeıdi, kóńil kúpti. Sondyqtan daıyndyq jiti júrgizilýi kerek.
PETROPAVL