Men Uly Otan soǵysy bastalǵanda nebári tórt jasta ǵana ekenmin. Sondaǵy aýyl kórinisi emis-emis qana esimde qalypty. Mal baqqan aýyl Syrdarııanyń Tartoǵaı jaıylymynda, al kolhoz ortalyǵy eski Saýran men Mirtóbeniń Qarataý jaq betkeıinde edi deıdi úlkender. Eresekter abyrjýly, jylap-syqtap júr. Sálden soń ertteýli eki atqa ákem men Aryn kókem minip, aýyldan uzaı berdi. Atalarymyz ben analarymyz óksikterin basa almaı, beımaza kúı keshýde. Keıin maǵan anamnyń túsindirýinshe attanǵan ekeý áskerı komıssarıattyń shaqyrýymen aýdan ortalyǵy Frýnze selosyn (qazirgi Shornaq) betke alǵan eken.
Munda qalǵan eldiń de jaǵdaıy máz bolmady. Kúndiz-túni jumys boldy. Ol kezde kolhozda bıdaı, júgeri, maqta daqyldaryn egetin. Mektepke sál keshteý barǵandyqtan, onyń aldynda bizder Jumahan, Myrzahmet, Áljan, Jáleke, О́mirhan syndy ózge de birqatar aýyl balalary analarymyzben birge masaq jınap, maqta terdik. Sondaı-aq, qarttarǵa da qolǵabys jasaıtynbyz. Áli esimde, qyrmanshy Mombek ata eki balany ógizge mingizip, bıdaı bastyratyn. Eńbekaqymyzǵa qos ýys bıdaı berip qýantatyn-dy.
Eńbekke etene aralasyp júrip, mektep tabaldyryǵyn da attadyq. Sol jyldardaǵy alǵashqy ustazym, aıaýly aǵam Dálen Isabekov edi. Mektepke qara sýyqqa dombyǵyp, tońyp-jaýrap jetkende ustazymyz ot jaǵyp qoıady. Meni kelgen bette-aq aldyna alyp, muzdap qalǵan aıaǵymdy jyly alaqanymen ýqalap, oshaq otyna jylytatyn. Ne degen meıirim deseńshi!
Oqý jylyn aıaqtap, azdap saýat ashyp qalǵan kúnderdiń birinde ustazym Dálen aǵaı basymnan sıpap turyp: «Kókeńdi saǵyndyń ba?» demesi barma. Bul sóz onsyz da saǵynyshtan syzdap, tyǵylyp júrgen kóńilimdi qatty bosatyp jibergeni sonshalyq, aǵaıdyń ózi meni zorǵa toqtatty. Jubatyp bolǵan soń, aǵaı: «Saǵynsań hat jaza ǵoı, salyp jiberemin kókeńe», dedi. Sonda men jańaǵy jylaǵanymdy áp-sátte umytyp, qaǵaz betine eki sózdi shımaılap paraq tolǵansha qaıtalap jaza berippin, jaza berippin. Sondaǵy jazǵanym: «Qashan kelesiń?» degen sóz bolypty.
Kópten kútken Jeńis kúni de kelip, ákem elge esen-saý oraldy. Meniń qýanyshymda shek bolmady. Hatyńdy aldym dep ákem meni baýyryna aldy. О́kinishtisi sol, maıdanǵa ákemmen birge attanǵan Sáýlen men Aıdardyń ákesi Aryn kókem sol ketkennen oralmady.
Búgingi beıbit ómirdiń qadirin sezinip, baǵalaı bileıik áleýmet. Keler urpaq soǵys ataýlyny bilmeı ósse eken degen tilegimdi aıtýdan men áste jalyqpaımyn.
Keńesbaı Qýandyqov,
tyl ardageri.
TÚRKISTAN.
.