Jýyrda óńirdegi ekonomıkalyq ósim rezervteri boıynsha qalalar men aýdandardyń ákimderi esep berdi. Esepti tyńdaý barysynda oblys ekonomıkasy ósiminiń ónerkásip, agroónerkásiptik keshen, shaǵyn jáne orta kásipkerlik, týrızm syndy negizgi qorlaryna nazar aýdaryldy.
Júrgizilgen saraptamaǵa sáıkes, sońǵy ýaqytta negizgi ónerkásip ónimderine baǵa men suranystyń tómendeý qaýpi paıda boldy. Máselen, londondyq bırjada eksportqa shyǵarylatyn metall quny orta eseppen 13 paıyzǵa deıin tómendedi. Qolaısyz boljamdarǵa súıensek, ónerkásiptik kásiporyndardaǵy óndiris kólemi 72 mıllıard teńgege deıin, salyq kólemi 5 mıllıard teńgege deıin qysqarýy múmkin. Odan ózge 13 myńnan astam adam jumystan bosaýy kádik. Tyǵyryqtan shyǵar jol izdegen oblys ákimdigi ekonomıkalyq ósim qorlaryn qamtamasyz etý tetikterin qarastyryp otyr.
О́nerkásip ósimin arttyrý iri ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýmen tikeleı baılanysty bolýda. «Azııa Avto» AQ avtobólshekter óndirisi tehnoparki jáne jylyna 120 myń mashına shyǵarý qýatyna ıe avtozaýyty, Aqtoǵaı taý-ken baıytý kombınaty, «Qaznıkel» JShS, kobalt-nıkel ken óńdeý jáne baıytý qurylystary atalǵan iri ınvestısııalar sanatyna jatady.
Ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýdiń taǵy bir shynaıy tarmaǵy – óndiristi ártaraptandyrý. Indýstrııalandyrýdyń ekinshi besjyldyq kezeńinde oblysta osyǵan deıin bastalyp ketken jáne jańadan qolǵa alynǵan jobalardy júzege asyrý jalǵasyn tabady. Aıtalyq, 2014 jyly 17,5 mıllıard teńge kóleminde 13 ınvestısııalyq joba josparlanyp otyr.
Aýyl sharýashylyǵyn damytý salasynda jańa jáne sýdy únemdeý tehnologııasyn qoldanýǵa, paıdalanylmaı jatqan shabyndyqtardy ıgerýge tapsyrma berildi. Bul rette sýarmaly jerlerdi 9 myń gektarǵa arttyrý josparlanyp otyr. Múıizdi iri qara etin eksporttaý áleýetin damytý, «Sybaǵa», «Jaılaý» baǵdarlamalary jalǵasa bermek. О́ńiraralyq jáne salalyq kooperasııalardyń esebinen, sondaı-aq qazaqstandyq úlestiń ósimi arqyly is barysyndaǵy kásiporyndardyń júgin arttyrý josparlandy.
Taý-ken óndirý salasynyń áleýetin kóterý úshin qosymsha jeke ınvestısııalar tarta otyryp, geologııalyq barlaý jumystaryn júrgizý qajet. Bul – ónerkásip ónimderiniń kólemin jylyna 5-10 paıyzǵa ulǵaıtýǵa múmkindik beredi.
Ishki qordyń taǵy bir túri retinde iri kásiporyndardyń mańaıyndaǵy shaǵyn jáne orta kásipkerlikti aıtýǵa bolady. Oblysta memleketaralyq jáne óńiraralyq ıntegrasııa sheńberinde ótkizilgen is-sharalar óńir ekonomıkasy úshin ǵana emes, elimiz boıynsha da jańa kókjıekter ashty. Almaty, Qaraǵandy, Pavlodar oblystarymen jáne Reseı Federasııasynyń Altaı aımaǵymen ekijaqty qarym-qatynastar nyǵaıyp keledi. Shyǵys Qazaqstan oblysynyń tıimdi ornalasýy kóliktik-logıstıkalyq júıe qurýǵa múmkindik beredi.
Tyńdaý barysynda monoqalalar men tirek aýyldardy odan ári damytý qajettiligi aıtyldy. Monoqalalar baǵdarlamasyn júzege asyrýdy bastaǵan óńir retinde qalalardyń damýyn tómendetýge bolmaıdy.
Aýdandar óńirdiń týrıstik áleýetin damytý mindettemesin aldy. О́ńir basshysynyń aıtýynsha, týrızm bıýdjet kirisiniń negizgi kózi bolýy kerek. Ásirese, ekologııalyq, medısınalyq jáne aýyldyq týrızmge nazar aýdarylýy tıis. Bul – týrıster sanyn 3 esege kóbeıtýge, qyzmet kóleminiń 2,5 esege artýyna múmkindik beredi.
Jalpy alǵanda, kútilgen nátıjeler ishinde aımaqtyq jalpy ónimniń ósimin 7,9 paıyzǵa, ónerkásiptik óndiris ónimin 433,9 mıllıard teńgege ósirý, sondaı-aq 35 myńnan astam jańa jumys ornyn qurý kózdelgen.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan».
О́SKEMEN.