Sıfrlandyrý: Shyǵyn nege kóp?

Jaqynda Finprom sarapshy­lary qyzyq derek jarııa­la­dy. Olar­dyń aıtýynsha, 2019-2021 jyl­dar aralyǵynda aq­pa­rattyq-kommý­nıkasııalyq teh­nologııalarǵa (AKT) jumsal­ǵan shyǵyn kólemi 443,1 mlrd teń­geni quraǵan. Biraq ishki jalpy ónimdegi AKT úlesin qarar bolsaq, bul tym tómen. AKT-nyń IJО́-degi úlesi óskendi bylaı qoıyp, jyl sanap qysqaryp kele jatyr eken. 2016 jyldan beri IJО́-degi AKT úlesi 0,6 paıyzdan áreń asqan.

Sonymen qatar elimizdegi AKT shy­ǵyndarynyń eń úlken úlesi aqparattyq tehnologııalarǵa qatys­ty bógde uıymdar men mamandardyń (aýtsorsıng) qyz­metteri úshin tó­lenedi: 2021 jyly jalpy shyǵyn­daǵy mundaı qyz­metter úshin tó­len­gen shyǵyn úlesi 43 paıyzdy qura­ǵan. 

«AKT salasyn damytý boıyn­sha problema jetip artylady. Jaqynda «Zerde» ulttyq aqpa­rattyq kommý­nıkasııalyq holdıngi jabyldy. Onyń óz qyz­metin durys atqara almaǵany aıtyldy. Biraq elimizde AKT damýyna basty jaýapty – Sıfr­­lyq damý, ınnovasııa jáne aero­ǵarysh ónerkásibi mınıstrligi ekenin umytpaý kerek. Sońǵy jyldary sıfrlandyrýdy damytý 2018-2022 jyldarǵa josparlanǵan «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda júrgizildi. Onyń barysynda 12 maqsatty ındıkatorǵa jáne bes baǵyt bo­ıyn­sha 26 kórsetkish nátıjesine qol jetkizý úshin 125 is-sharany júzege asyrý qarastyrylǵan. 2018-2021 jyldary memlekettik baǵ­darlamany júzege asyrý úshin 207,8 mlrd teńge jumsaldy. Onyń ishinde 82,7 mlrd teńge respýb­lıkalyq bıýdjetten bólinse, 29,9 mlrd teńge – jergilikti bıýdjetten, 95,2 mlrd teńge basqa kóz­derden alyndy. Mysaly, 23 aq­parattyq júıeni ázirleý boıyn­sha 14 ortalyq memlekettik organdarda kózdelgen sıfrlandyrý jónindegi mindet sheńberinde aq­parattyq júıelerdi qurýǵa jáne damytýǵa arnalǵan shyǵyndar 15,5 mlrd teńgeni qurady. Sonyń ishinde ázirleýine 971,2 mln teńge jumsalǵan 8 aq­pa­rattyq júıe (Qar­jy mınıstr­ligi – 2 aqparattyq júıe, Máde­nıet jáne sport mınıstr­ligi, Qorǵanys mınıstrligi, Eko­logııa mınıstrligi, Sıfrlyq damý mınıstrligi, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Ádilet mınıstrligi) ýaqytynda aıaqtalmady jáne bas­­­­qa baǵdarlamalyq qujatqa aýys­­­tyryldy. Bul óz kezeginde bıýd­jet qarajatynyń qosymsha shy­ǵystaryna jáne is-sharalardy iske asyrý merzimderiniń sozylýyna ákeledi. 4 aqparattyq júıeni (IIM – 2 AJ, BǴM, SDIAО́M – «UAT» AQ arqyly) ázirleý onyń odan ári qajetsizdigine baılanysty toq­tatyldy», delingen sarapshylar sholýynda.

Osylaısha, aqparattyq júıe­­lerdi qurý jónindegi is-sha­ra­lar­dyń oryndalmaýy nemese ýaq­tyly jú­zege aspaýy al­dyn ala taldaý, josparlaý jáne múd­deli taraptarmen kelisý keze­ńin­de olardy pysyqtaýdyń jet­ki­liksiz deńgeıin kórsetedi. Taǵy bir málimet, aqpa­rattyq júıeni taratýǵa jumsalǵan shyǵyndar ony ázirleýge ketken shyǵynnan da asyp túsken. Stra­tegııalyq jos­parlaý jáne reformalaý agent­tiginiń málimetinshe, 2013-2021 jyldary aqparattyq júıe­lerdi ázirleýge ketken jalpy shyǵyn – 1 556,6 mln teńge bolǵan. Bul rette atalǵan aqparattyq júıe­­lerdi taratý, ákimshilendirý shy­ǵyny 8 318,6 mln teńgeni quraǵan.

Finprom-nyń habarlaýynsha, mınıstrlik pen «UAT» AQ-nyń tıimsiz menedjmenti saldarynan Smart Contract, «E-Zań kómegi» biryńǵaı aqparattyq zań­gerlik kómek júıesi, «Biryńǵaı kontakt-ortalyq» sııaqty shala-jansar jobalar ómirge keldi. Osy jobalar úshin 987,9 mln teńge bólingen.

«Memlekettik tapsyrma sheń­be­rindegi esep aıyrysýlardyń shamadan tys artýyna baılanysty 216,5 mln teńge somasyna bıýdjet qarajaty negizsiz jospar­lan­dy jáne paıdalanyldy, bul bıýdjet zańnamasynyń buzy­lýyna ákep soqty. Elimizde AKT-ny damytýdyń barlyq keze­ńinde belgili bir dárejede tehno­logııalyq sıpattaǵy qurylǵan star­taptardyń kórsetkishterine jáne adamı resýrstardyń áleýe­tin damytýǵa áser etetin aqparat­tyq tehnologııalardyń, sapaly ınstıtýttardyń progressıvti ınfra­qurylymyn qurý múmkin bolmady. Bıznes-ortany qolaı­ly damytý, bilim berý sapasyn arttyrý jáne aqparattyq-kom­mýnıkasııalyq tehnologııalar sala­synda ınnovasııalardy en­gizý úshin jaǵdaılar jetkilikti pysyq­talmaǵan», dep málimdedi Finprom.