Búginde biz elimizdiń shekarasy tolyq shegendeýli dep arqany keńge salyp, toqmeıilsıtinimiz bar. Biraq munyń mánin mádenı-rýhanı shekaramyzdyń ashyq-shashyq jatqany joıyp jiberetinin eskere bermeıtindeımiz...
Qazaqstandy syrt elderdiń ekonomıkalyq, rýhanı-mádenı ekspansııasyna ushyrap, sheteldik jaǵymsyz yqpaldarǵa sharasyzdyq tanytyp, ulttyq ımmýnıtetin kótere almaı otyrǵan el retinde qarastyratyndar kóp. Joǵarydaǵy aıtylǵan kózqarastaǵy azamattardyń elimizdiń sheteldikterdiń ekonomıkalyq jáne rýhanı-mádenı agressııasyna laıyqty qarsylyq tanyta almaı otyrǵanyn meńzeıtin pikirlerin BAQ-ta, áleýmettik jelilerde kóptep kezdestirýge bolady. Árıne, sondaı pikirlerdiń barlyǵyna birdeı bas shulǵyp kelise berýge bolmas, biraq arasynda shyndyqqa janasatyndary barshylyq.
Internet jelileri arqyly enteleı, esh kedergisiz ómirimizge enip jatqan, ulttyq qundylyqtarymyzǵa múlde qarama-qaıshy túrli kórsetilimder, ózegine jymysqy kózqarasyn búkken jarııalanymdar, jan túrshiktirer aqparattar aǵynyna shekteý qoıý armanǵa aınaldy. Olarǵa baqylaý jasap, toqtam salý múmkindigi óte tómen jaǵdaıda. Bul máselede sharasyzdyǵymyz júrekti janshıdy.
Internet álemi – usynatyn óniminiń ishinde jaqsysy da, jamany da, jaquty da, jasyǵy da kezdesetin úlken alań. Mine, sol alańnan ózimizge keregin, jaqsysy men jaqutyn ekshep, talǵap alýǵa úndeıtin, soǵan zań júzinde májbúrleıtin bir tetik kerek-aq bolyp tur. Biraq bul qol jetpes arman sekildi. Desek te, eń quryǵanda jas balalarymyzdyń sanasyn ýlaıtyn, janyn jadaǵaılandyratyn, tarıhı tamyrynan, ulttyq tanymynan adastyratyn ónimderge shekteý, baqylaý qoıýǵa bolady ǵoı. Bulaı deýimizge baqylaýǵa alýǵa múmkindik beretin, ádepsiz, júgensiz shyǵarylymdar men jarııalanymdardy usynýyna toqtam salýǵa bolatyn otandyq telearnalardyń keıbir jónsiz is-qımyldary kózge uryp turatyny sebep bolyp otyr. Bul qalaı?
Jaqynda «Bazz Laıter» atty mýltfılmniń elimizde prokatqa shyǵýyna tyıym salyndy. Bul birjynysty juptyq ómirdi kórsetetin mýltfılmge qoǵam óre túregele qarsy shyǵyp, aqyrynda Mádenıet jáne sport mınıstri aralasyp baryp qana onyń prokatqa shyǵýyna tyıym salyndy. Bul kózge kórinip qalǵany ǵana. Al qoǵam nazaryn aýdara qoımaǵan, biraq keıbir tustarynda asa zııandy, birneshe sekýndqa ǵana sozylsa da ádepsiz, jat qylyǵymen betińdi dýyldatatyn kórinisteri jıi qaıtalanatyn anımasııalyq fılmder otandyq telearnalarda qaptap júr.
Álemge dańqy jaıylǵan, anımasııalyq fılmderimen adamzattyń aqyl-oıyna barynsha áser etip, óz ónimderimen jahandaǵy jas urpaqty ashsa alaqanynda, jumsa judyryǵynda ustap otyrǵan, ulttyq qundylyqtarǵa oısyrata soqqy berip, jańa dáýirdiń ózin ózi aqtaı qoıýy qıyn jańasha tárbıesine úıirip áketip bara jatqan kompanııalardyń barshaǵa máshhúr týyndylaryn qazaqshaǵa aýdaryp berý úrdisin qansha jerden aqtap, maqtap, jaqtasaq ta sol ónimderdiń birqatarynyń halqymyzdyń ulttyq bolmysyna qaıshy, tanym-túsinigine keraǵar, keıbir tustary anaıy keletinin qaperge alar emespiz. Joǵaryda aıtqan rýhanı shekaramyzdyń bir osal tusy, ıaǵnı «Ahıllestiń ókshesi» osy jerde ekenin aıtqymyz keledi.
Aýdarma anımasııalyq fılmderdiń keıbirine qarap otyryp jas urpaqty «belden tómen» ǵana oılaýǵa baýlýdyń zamanaýı qıturqy ádisine jem bolyp jatqanymyzǵa kózimiz jete túsetindeı. Keıde maǵan otandyq keıbir BAQ-tar «qoı terisin jamylǵan qasqyr» sekildi kórinip ketedi. Osyǵan oraı bir mysal keltire keteıin. Jaqynda balalarym bir arnadan «Saraı korgıleri» degen mýltfılmniń bir bóligin kórip otyr eken. Qosylyp turǵan soń senimdi túrde men de qarap otyrdym. Kenet masqara bastaldy da ketti. Balalarym tómen qaraı qaldy. Men kirerge tesik tappaı qysyldym. Kórinisti baıandap ýaqyt almaıyn. Onyń ústine aıtýǵa uıat.
Balalarmen birge otyryp teledıdarǵa qaraý múmkin emes myna zamanda senimge de selkeý túse bastady. Qalaı desek te syrttan aǵylyp kelip jatqan, ulttyq bolmysymyzǵa kereǵar jarııalanymdarǵa tosqaýyl qoıa almasaq, onda ózimizdiń otandyq «ıbaly» ónimderdi olarmen básekelestirip, sonyń nátıjesinde syrtqy kúshti álsiretýge ıek artýymyz kerek. Olaı bolmasa, shekaramyz shegendeýli berekeli elmiz dep maqtanýdyń eshqandaı da máni joq.