Shyǵys Qazaqstanda egis alqaptary byltyrǵymen salystyrǵanda 24 myń gektarǵa artyp, ortasha túsim jyldaǵy deńgeıden tómen bolmaıdy dep boljanýda. Iá, «balapandy kúzde sanaıdy» degendeı, oraq maýsymy ábden aıaqtalǵan soń naqty sıfrlar belgili bolady.
О́ńirdegi egistik alqaptarynda oraq naýqany tamyzdyń orta sheninde bastalǵan. Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń aqparaty boıynsha, qazirgi ýaqytta kúrishti qospaǵanda dándi jáne burshaqty daqyldardy jınaý jumystary qarqyndy jalǵasyp keledi.
– Resmı statıstıkalyq derekterge sáıkes, byltyr dándi-daqyldar 615,6 myń gektar alqapqa otyrǵyzylsa, bıyl bul kórsetkish 639,6 myń gektardy qurady. Osylaısha, dándi-daqyldar otyrǵyzylatyn egis alqaptarynyń alańy 24 myń gektarǵa artty, – deıdi oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Ramıl Saǵandyqov.
Onyń aıtýynsha, bıyl egic alqaptarynyń jaı-kúıi jaman emes. Jaz maýsymy bastapqyda jaýyn-shashynsyz bastalyp, sharýalardy alańdatqany ras. Degenmen, daqyl kóktegen ýaqytta ylǵal kóp túsip, dıqandardyń kóńili jaılandy. Osynyń nátıjesinde qazir Ertistiń bal bonıteti joǵary oń jaǵalaýy men qunary az sol jaǵalaýyndaǵy egis alqaptarynan dándi-daqyldardyń túsetin ortasha túsimi gektaryna 18 sentnerdi quraıdy dep boljanyp otyr.
Aıta ketsek, bıyl oraq naýqanyn Ulan, Shemonaıha aýdandarynyń aýyl sharýashylyǵy qurylymdary birinshi bolyp bastaǵan.
– Oblys boıynsha taıaýda dándi-daqyldar 100 paıyz kólemde
jınalady dep boljanǵan. Atap óter bolsaq, kúzdik jáne jazdyq bıdaı, qara bıdaı, arpa, suly, tary, qaraqumyq, masaqtylar qospasy, qara bıdaı býdany, keptirilgen burshaqty kókónisteri jınaldy. Jınalǵan astyqty keptirý jáne saqtaýda da másele joq dep oılaımyn. О́ıtkeni oblysta bar elevatorlar, astyq qabyldaý pýnktteri jáne aýyl sharýashylyǵy quralymdarynyń menshikti qoımalary shamamen 1 mln tonna astyqty saqtaýǵa múmkindik beredi, – deıdi R.Saǵandyqov.
Jańa ónimdi óńdeý úshin oblys aýmaǵyndaǵy sharýashylyqtarda ártúrli qýattylyqtaǵy 209 mehanıkalandyrylǵan tok bar, olar astyqty bastapqy óńdeýdi qamtamasyz etedi. Budan basqa oblysta aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń ónimin saqtaýmen qýattylyǵy 327,9 myń tonna bolatyn lısenzııalanǵan bes elevator aınalysady.
Oraq maýsymy bastalǵan saıyn qaıta aınalyp soǵatyn problemalardyń biri – janar-jaǵarmaı tapshylyǵy ekeni beseneden belgili. Bıyl da elimizde bul másele boı kóterdi. Jer-jerlerde dızel tapshylyǵy men qunynyń sharyqtaýy sııaqty aqparattar tarady. Deıturǵanmen, basqarma qazirgi ýaqytta óńirlerdegi janar-jaǵarmaı tapshylyǵynyń ortasha deńgeıde turǵanyn atap ótti. Opaq naýqanyn oıdaǵydaı ótkizý úshin qajetti janar-jaǵarmaıdy jetkizýge mindetti operatorlar belgilengen. Atap aıtsaq, búginde oblys boıynsha osyndaı 20 operator jumys isteıdi.
– 2022 jyly kúzgi dala jumystaryn júrgizý úshin elimizdiń Energetıka mınıstrligi Shyǵys Qazaqstan oblysynyń aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryna Pavlodar munaı-hımııa zaýytynan 17,8 myń tonna dızel otynyn bóldi. Atalǵan dızel otynynyń kólemi tamyz aıyna 7,4 myń tonna, qyrkúıekte 7,6 myń tonna jáne qazan aıyna 2,8 myń tonna bólindi. Operatorlardyń tamyz jáne qyrkúıek aılaryndaǵy bosatý baǵasy lıtrine 204-ten 212 teńgege deıin boldy. Dızel otynyn bólýde sýbsıdııalaý sharalary qarastyrylmaǵan, – dedi R.Saǵandyqov.
Budan bólek, oblystaǵy sharýashylyqtardyń tehnıkalyq qamtamasyz etilýi de jaman emes kórinedi. Atap aıtsaq, bıyl egis alqaptaryna 2 074 astyq jınaıtyn kombaın shyqsa, onyń 355-i ónimdiligi joǵary zamanaýı kombaındar bolyp keledi. Kombaınǵa ortasha maýsymdyq júkteme 350 gektardan aspaıdy, ıaǵnı bir kombaınnyń maýsymdyq júktemesi 300 moto/saǵat nemese 600 gektarǵa deıin. Mamandardyń málimetine súıensek, bul jınaý maýsymyna arnalǵan normatıvtik júktemege sáıkes keledi.
Shyǵys Qazaqstan oblysy