Elimizdiń Ishki ister mınıstri Marat Ahmetjanov О́skemendegi «Ertis konsert» ortalyq mádenıet úıinde óńir jurtshylyǵymen kezdesip, salada qolǵa alynǵan aýqymdy reformalardy túsindirip, turǵyndardyń saýaldaryna jaýap berdi. Kezdesý tikeleı áleýmettik jeliler arqyly da taratyldy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev el polıseılerine «Halyq senimine ıe bolyńdar» degen mindet qoıyp otyr. Salanyń jumysy qurǵaq sıfrlarmen emes, turǵyndardyń oı-pikirimen ólshenýge tıis. Jurtqa barynsha jaqyn bolý úshin mınıstr barlyq qurylymdyq bólim basshylarymen óńirlerdi aralaýǵa kirisken. Oblys-aýdan deńgeıindegi polısııa basshylary da jer-jerde elmen kezdesýler uıymdastyratyn bolady.
Sala basshysy óz sózin konstıtýsııalyq reformanyń mańyzyn túsindirýden bastady. Jazda ótken búkilhalyqtyq referendýmda halyqtyń basym bóligi Ata Zańǵa engizilgen ózgeristerdi jaqtap daýys berdi. Túzetýler Konstıtýsııanyń úshten birin qamtydy. Munyń bári eldegi saıası júıeni túbegeıli ózgertýge, bılik tarmaqtarynyń ókilettigin qaıta bólýge, jalpy qoǵamdy odan ári demokratııalandyrýǵa berik negiz bolmaq.
– Konstıtýsııalyq reformanyń nátıjesinde biz sýperprezıdenttik basqarý formasynan tolyq bas tartyp, yqpaldy Parlamenti men esep beretin Úkimeti bar prezıdenttik júıege oıystyq. Konstıtýsııalyq sot organynyń róli kúsheıdi, endi oǵan kez kelgen azamat júgine alady. Adam quqyǵy jónindegi ókiletti tulǵa ınstıtýty engiziledi. Sonymen qatar sot sheshimimen azamatty májbúrli eńbekke tartý múmkindigi paıda boldy. Iаǵnı endi quqyq buzǵan adamdardy zań aıasynda qoǵamdyq jumystarǵa tartýǵa bolady, – dedi mınıstr.
Jıynda Marat Ahmetjanov eldegi qylmys jaǵdaıyna keńinen toqtaldy. Jalpy, sońǵy otyz jyldyń ishinde qylmystar sany birneshe ese qysqaryp otyr. Aıtalyq, 90-jyldardyń basynda jylyna 2600-den astam qylmys tirkelse, qazir bir jylda shamamen 700-800 qylmys jasalady. Árıne, polısııa basshylyǵy mundaı kórsetkishterge toqmeıilsýge bolmaıtynyn aıtady.
– Qazirgi kezde qoǵamdy esirtki bıznesi, ınternet alaıaqtyq, otbasy-turmystyq janjal, shetten ákelingen kólikterdi esepke alý syndy máseleler kóbirek tolǵandyryp otyr. Biz osy qylmys túrlerimen aıaýsyz kúres júrgizip kelemiz, – dedi Marat Muratuly.
Elimizde tirkeletin qylmystardyń 5,6 paıyzy Shyǵys Qazaqstannyń úlesine tıesili. Sońǵy jyldary qylmys deńgeıi 26 paıyzǵa tómendegen. Desek te qylmys sanyn adam basyna shaǵar bolsaq, óńir kósh basynda keledi. Mınıstr bul másele egjeı-tegjeı zerdelenip, ony sheshýdiń joldary qarastyrylatynyn jetkizdi.
– Buryn urlyq, qyz zorlaý qylmystary aýyr dep sanalmaıtyn. Sonyń kesirinen urylar ustalǵan jaǵdaıda jábirlenýshige shyǵynyn ótep, keshirimin alyp, jaýapkershilikten qutylyp ketetin. Jazadan jaltarǵandar resıdıv jasap, odan da aýyr qylmystarǵa baratyn. Mal urlyǵy tipti kásiptiń bir túrine aınalyp ketti deýge de bolady. Zańdy qatańdatyp, atalǵan qylmystar jábirlenýshiler tarapynan keshirilmeıtin bolǵan soń, urlyq 2,5 ese, zorlaý 3 esege azaıdy, – dedi Ishki ister mınıstri.
Polısııanyń aldynda qaǵazbastylyqtan arylý, jumys barysyn sıfrlandyrý, avtomattandyrý jáne ońtaılandyrý mindetteri tur. Qazaqstan polısııasy birtindep batystyq úlgige kóshedi. Polıseıler azamattarmen iltıpatty qarym-qatynas jasaýǵa úırenýge tıis. Al mınıstrlik óz kezeginde sala qyzmetkerleriniń áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa kúsh salmaq.
Jıynnyń ekinshi bóliginde mınıstr jınalǵandardyń suraqtaryna jaýap berdi. Saýaldardyń bir bóligi polıseıler tarapynan jasalǵan zań buzýshylyqtarǵa qatysty boldy. Olar boıynsha júgingen azamattardy sala basshysy jeke qabyldaýǵa shaqyrdy. Keıbir óskemendikter sońǵy kezderi elimizge Reseıden kelýshilerdiń kóbeıgenin aıtyp, bul jaıtqa alańdaýshylyǵyn bildirdi.
– Elimizge jyl saıyn shetten 6 mıllıonǵa jýyq adam keledi. Biz olardyń bárin tıisti tekserýden ótkizemiz. Alańdaýǵa esh negiz joq. Jaǵdaı baqylaýda. Eger shetel azamattary zań buzsa, tıisti jazaǵa tartylady. Reseılik áriptesterimizben baılanysymyz jaqsy, birlese jumys isteımiz, – dedi osy rette Marat Ahmetjanov.
Shyǵys Qazaqstan oblysy