Qyzylsha ósirýge qarjylyq qoldaý

Mınıstr óńirdegi bir­qa­tar eginshilikpen jáne mal ósirý­men aınalysatyn sharýa­shy­lyqtardyń jumysymen tanysyp, Kóksý qant zaýytynda boldy. Odan ári Balpyq bı kentindegi Mádenıet úıinde ótken kezdesýde Úkimet pen mınıstrlik qa­byldaǵan agroónerkásiptik ke­shendi damytýdyń birqatar jú­ıeli jáne daǵdarysqa qarsy jedel sharalary týraly baıandady.

«Memleket basshysy men Úki­met­tiń qoldaýymen qazirgi ýa­qytta respýblıkalyq bıýdjetti naq­tylaý kezinde bıýdjet qara­ja­tynyń qosymsha bólinýin eskere otyryp, sýbsıdııalaýdyń jalpy kólemi 451 mlrd teńgeden asady. Bul 2021 jylǵy deńgeıden 20 paıyzǵa artyq. Budan bólek, 2021 jylǵy qurǵaqshylyq qaı­ta­lanǵan jaǵdaıda mal men qus basynyń saqtalýyn qamtamasyz etetin 279 myń tonna kóleminde astyq-jem qoryn qalyptastyrý úshin forvardtyq satyp alýǵa 20,0 mlrd teńge bólindi», dedi E.Qarashókeev.

Sonymen qatar mınıstr bıyl Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha agroónerkásiptik keshendi memlekettik qoldaý qol­da­nystaǵy sýbsıdııalaý qaǵı­da­lary boıynsha júzege asyrylatynyn atap ótti. Al sýb­sı­dııalaýdyń jańa tetigin engizý merzimi 2023 jylǵy 1 qańtarǵa aýystyrylǵan. Qazirgi ýa­qytta onyń jańa qaǵı­da­la­ry­nyń jobasy ázirlenip, jumys toby aıasynda talqylanyp jatyr.

Jetisý oblysy ákimi baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, búginde «Keń dala» baǵdarlamasy sheń­be­rinde, sondaı-aq «Agrar­lyq nesıelik korporasııasy» óz qara­ja­ty esebinen 115,9 mlrd teńge somasyna 3 916 aýyl shar­ýa­shylyǵy taýar óndirý­shi­le­rin qarjylandyrǵan, sonyń ishinde Jetisý jáne Almaty oblystary boıynsha 1,4 mlrd teńge somasyna 100 sharýashylyq qar­jylandyryldy. Bıyl eli­miz boıynsha egis shyǵymy jaq­sy, aldaǵy bir aptada egis jınaý naýqany aıaqtalady dep kú­ti­lýde. Osy jyly kúzgi-dala jumystaryn júrgizýge shamamen 423,4 myń tonna dızel otyny bólindi, onyń baǵasy naryqtaǵydan 15-20 paıyzǵa arzan, onyń ishinde Jetisý oblysyna shamamen 6,8 myń tonna berildi.

Kezdesý barysynda sharýa­lar ózderin tolǵandyryp júr­gen birqatar máseleni kóterdi. Máselen, Kóksý aýdanyndaǵy «Keń Dala» sharýashylyǵynyń jetekshisi Qalıbek Alpys­baev: «Kelesi jyly qant qyzyl­sha­synyń egistik kólemin ulǵaı­ta­myz dep otyrmyz. Egistik kóle­mi­men birge ónimdilikti de kóte­rýimiz kerek. Ol úshin biz kelesi jylǵy egiske bıyldan bastap daıyndalýǵa tıispiz. Ammofos týraly aıtsaq, ol jer jyrtardyń aldynda ár gektarǵa 300-500 kı­lo­ǵa deıingi kólemde qajet. Qa­zir ammofostyń 1 tonnasynyń baǵasy – 204 myń teńge. Al bizdegi sharýashylyqtardyń kóbi – usaq sharýa qojalyqtary. Búgin soıasyn shaýyp, sonyń tabysymen qant qyzylshasyn jınap jatyr. Ol qant qyzylshasynyń aqshasyn zaýyttan alyp bolǵansha erteń toń túsip ketedi. «QazAzot» kom­panııasynyń osydan eki-úsh jyl buryn azotty 50 paıyzyn sýbsıdııalaý jeńildigimen beretin tájirıbesi bolǵan. Sol sııaqty «Qazfosfat» ta osy tájirıbeni paıdalanyp, jeńildik jasasa jaqsy bolar edi», dedi fermer.

Osy saýalǵa baılanysty mınıstr «Qazfosfattyń» mundaı jumys tásilin ázirge qolaıly kórmeı otyrǵanyna toqtaldy.

«Jýyrda tyńaıtqysh zaýyt­ta­rynyń basshylaryn jınap, sóı­lesýdi josparlap otyrmyz­. Sonymen qatar Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine usynys daıyn­da­dyq. Qazaqstanda óndirilgen tyńaıtqyshtarǵa kvota qoıý kerek, ıaǵnı kem degende óniminiń 50%-y eldiń ishki naryǵynda qalsyn degen usynys bildirdik. Sol sııaqty tyńaıtqyshtyń baǵasyn retteý máselesi de qarastyrylýda», dedi E.Qarashókeev.

Kerbulaq aýdanyndaǵy «Qy­zyl­shoqy» sharýashy­ly­ǵy­nyń basshysy Aldan Bekıev qant qyzylshasyn ósirýshilerge tehnıka jetispeıtinin, soǵan qajetti tehnıkanyń 50 paıyzyn memleket arqyly sýbsıdııalap berse degen tilegin jetkizdi. Bul rette mınıstr kombaın satyp alýǵa 50 paıyz sýbsıdııa tólenetinin, oǵan bıyl botvorez ben qyzylsha sepkishti qosý qarastyrylyp jatqanyn aıtty. Mınıstr basqa aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary 25 paıyz sýbsıdııalanatynyn aıtty.

Jıynda sharýalar sonymen birge Kóksý qant zaýytynyń qyzylsha tógetin alańyn áli de keńeıtý, ırrıgasııalyq júıelerdi jańǵyrtý, azot ty­ńaıtqyshtaryn qoldaný nor­matıvterin ulǵaıtý, mal dári­gerleriniń jalaqysyn kóterý sııaqty kóptegen usynys-tilek­terin bildirdi. Saýaldardyń barlyǵyna tolyq jaýap berildi.

Jıyndy qorytyndylaǵan oblys ákimi Beıbit Isabaev buǵan deıin Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasarlary óńirge birneshe ret kelip, ózekti máselelerdiń jaı-jap­sa­rymen tanysyp, problemalardy birge talqylaǵandaryna toqtaldy. «Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi osyǵan deıin bizdiń qant qyzylshasynyń sýbsıdııasyn ósirý týraly usynystarymyzdy zerdelep, qarap, osy ótinishimizdiń iske asyrylýyna zor qoldaý kórsetti. Qazir qyzylshanyń ár tonnasyna beriletin sýbsıdııa zaýyttyń tólemimen qosa alǵanda 40 myń teńgege kóteriletin bolady. Búginde orta, shaǵyn sharýa­shylyqtar úshin sýbsıdııany qoljetimdi etý mehanızmderi qarastyrylyp jatyr. Rasynda, Úkimetten tıisti kómek-qoldaýlar arta túsetin bolsa, jetisýlyq shar­ýashylyqtar ónimdi eńbek etetinine, jaqsy nátıje kórse­te­tinine senimdimin. Búgingi kezdesý ashyq, erkin formatta ótti. Árbir sharýanyń únin estidik, tilegin tyńdadyq. Munyń bári tıisti deńgeıde qarastyrylyp, tıimdi qorytyndy jasalady dep oılaımyn», dedi B.Isabaev.

Aıta keteıik, oblysta 2026 jylǵa deıin 28 mlrd teń­ge­den astam somaǵa 51 ınves­tı­­sııa­lyq jobany iske asyrý jos­par­lanǵan. Bıyl oblys­tyń aýyl shar­ýashylyǵy taýar óndi­rý­shi­le­rin qoldaý maq­sa­tyn­da 25 mlrd teńge bólinip otyr, sonyń 92 pa­ıyzy – qaıtarymsyz sýbsı­dııalar.

Jetisý oblysy