Shved koroldik akademııasy bıyl ekonomıka salasy boıynsha Nobel syılyǵyn tórt birdeı ǵalymǵa tabystaýdy uıǵarǵan. Nobel komıtetiniń habarlaýynsha, mártebeli syılyqtyń ıegerleri – Ben Bernanke, Dýglas Daımond jáne Fılıp Dıbvıg. Úsh amerıkalyq ǵalymǵa bul syılyq qarjylyq daǵdarys pen bankterdi zerttegen eńbegi úshin berilip otyr.
Laýreattar óz zertteýlerinde ekonomıkadaǵy bank róline tereńirek úńiledi. Ásirese, qarjy daǵdarysy kezindegi bankter rólin zerdeleıdi. Olar óz zertteýlerin ótken ǵasyrdyń 80-jyldarynda bastaǵan. Onda bank sektorynyń «quldyraý» mehanızmin sıpattap, sektordyń álsiz tustaryn ataıdy, sonymen birge bank jáne olardyń klıentteri, sáıkesinshe ekonomıkaǵa tıer soqqyny jeńildetý úshin qandaı amaldar qajet ekenin taýyp, usynady.
Ben Bernanke – amerıkalyq ekonomıst. 2006-2014 jyldary AQSh Federaldy rezerv júıesiniń tóraǵasy boldy. FRJ basshylyǵynan ketkennen keıin ekonomıka salasynda zertteýlermen aınalysty.
Dýglas Daımond jáne Fılıp Dıbvıg – ótimdi emes aktıvter men ótimdi mindettemelerdiń úılesimi salymshylar arasynda dúrbeleń týǵyzýyn kórsetetin Daımond-Dıbvıg modeliniń avtorlary. D.Daımond uzaq jyldar boıy AQSh ekonomıkalyq zertteýler ulttyq bıýrosynda ǵylymı qyzmetker bolyp jumys istegen. F.Dıbvıg Vashıngton ýnıversıteti janyndaǵy bıznes-mekteptiń professory.
Ben Bernanke AQSh-taǵy 1930 jyldardaǵy Uly depressııany taldap, bank sektoryndaǵy dúrbeleń men salymdardyń jappaı keri qaıtarylýynyń daǵdarysty tym tereńdetip jibergenin kórsetken. Qarjy ınstıtýttary ydyraǵannan keıin qaryz alýshylar týraly qundy aqparat uzaq ýaqytqa joǵalyp ketti, qoǵamnyń jınaqtardy ónimdi ınvestısııalarǵa baǵyttaý múmkindigi tómendedi.
Daımond pen Dıbvıg óz jumystarynda banktiń quldyraýy jaıly aqparattyń taraýy qarjy ınstıtýttaryn álsiz ete túsedi, óıtkeni ondaı sybys taraǵan kezde salymshylar jappaı bankter óz aqshalaryn alyp kete bastaıdy deıdi. Ekonomısterdiń pikirine qaraǵanda, eger úkimet depozıtterdi saqtandyryp, bankter úshin sońǵy ınstansııadaǵy kredıtor rólin atqara alsa, ondaı dúrbeleńniń aldyn alýǵa bolady.