Kúreń beret kıgender sheberligi

Áskerı qyzmetshiler arasyndaǵy qaısarlyq pen ójettilikti, shydam­dylyq pen tózimdilikti synǵa salar aıtýly sharaǵa elimizdegi arnaıy bólimshelerdiń, kúsh qurylym­darynyń, memlekettik organdardyń ókilderi shaqyrylǵan bolatyn.

Jyl saıyn «Búrkit» arnaıy maq­sattaǵy bólimshesi áskerı qyzmet­shi­leriniń arasynda bólimshe jaýyngeri úshin asa mártebeli de qurmetti sanalatyn kúreń beret quqyǵyn ıelenýge arnalǵan saıys synaǵy uıym­dastyrylady. Kil myqtylar synǵa túsetin bul sharalar ár jyly ár mezgilde, sondaı-aq jer bederiniń túrli aımaǵynda uıymdastyrylyp keledi. Synaqtardyń basty talaby – Otan úshin oqqa keýde tosý atal­­­ǵan bólimshe qyzmetkerleriniń jaýyngerlik daıarlyǵyn barynsha shyńdaý. Mindettelgen tapsyrmalardy atqarýǵa qajetti arnaıy bilim men ádis-tásilderdi pysyqtaý. 

Dástúrli sharaǵa aınalǵan atalǵan biliktilik  synaǵy bıyl 21-márte ótkizilip otyr. Bıyl dodaǵa qatysýǵa júzge jýyq áskerı qyzmetshi ynta bildirgen. Olar synaqqa qatysý úshin teorııalyq bilimnen test tapsyryp, dene shynyqtyrý daıarlyqtary men arnaıy jattyǵýlardy, baılanys jáne medısına quraldaryn meńgerý biliktiligi pysyqtaldy.

Máselen, synaqqa túsken áskerı qyzmetshiler bas-aıaǵy 35 shaqyrymdy 6 saǵat kóleminde júgirip ótip, normatıvter oryndady. Bıyl 600 úmitker qatysýǵa nıet bildirdi, olardyń arasynan 60 úmitker qorytyndy synaqqa jiberildi. Qorytyndy synaqty 22 úmitker sátti tapsyrdy.

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulttyq ulandy sapalyq deńgeıde odan ári jetil­dirý boıynsha tapsyrmasyn júzege asyrý maqsatynda jáne Ishki ister mınıstri, polısııa general-leıtenanty M.Ahmetjanovtyń nusqaýymen Ulttyq ulandaǵy arnaıy maqsat­taǵy bólimshelerdiń sany kóbeıtildi. Jańadan bólimsheler ashyldy.

Ulttyq ulanda jaýyngerlik daıar­lyq pen kásibılikke úlken mán beriledi. Keń-baıtaq elimizdiń barlyq óńirinde kúrdeli barlaý-jaýyngerlik operasııalardy oryndaýǵa mindettelgen arnaıy maqsattaǵy «Búrkit» jasaqtary qurylǵan. Olar – Ulttyq ulannyń aldyńǵy shepte júrer aldaspan ja­saǵy, ásker elıtasy. Bul kúnde atalǵan qurylymdyq bólimsheler ózderine júktelgen mindetterdi tabysty oryndap, el senimin abyroıly aqtap keledi.

Kúreń beret kııý mártebesine arnalǵan biliktilik synaǵynan ótý – jaýyngerlik rýhtyń belgisi. Bul shara jastardy Otanǵa degen adaldyq pen rııasyz mahabbatqa tárbıeleýge baǵyttalady. Búgingi kúreń beret ıeger­lerine zor densaýlyq, qajymas qaırat, óshpes rýh, Otanymyz táýelsiz Qazaqstandy qorǵaý jolynda tolaıym tabystar tileımin», dedi Ulttyq ulan Bas qolbasshysy, general-maıor Erkin Botaqanov.

Aıta keterligi, Ulttyq ulannyń arnaıy maqsattaǵy «Búrkit» bólimshesi­niń basty maqsaty –  ekstremızm jáne lańkestikke qarsy kúresý,  memleket múddesine jáne adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna tónetin qaýip-qater­ler­ge qarsy jedel áreket etý.

IIM Ishki áskerine qarasty «Búrkit» arnaıy jasaǵy 2000 jyldyń sáýir aıynda quryldy. Sol kezdegi mınıstr, general Qaıyrbek Súleımenov ishki ásker, búgingi Ulttyq ulannyń quramynan osyndaı jasaq qurý ıdeıasyn usynǵan bolatyn. Keıin barlyq oblys ortalyqtarynda onyń aımaqtyq toptary quryldy. Buǵan deıin tórt júzge jýyq saıypqyran ǵana osy marapatty ıelendi. Qazirgi tańda elimizde áskerı qyzmette júzden asa «kúreń beret» ıegeri bar.

Jalpy, kúreń beret alý ońaı sharýa emes. Muny ıelený bylaı tursyn, «Búrkittiń» sapyna ótý de ekiniń biriniń qolynan kelmeıdi. О́tinish bildirgen úmitker sarbazdardy komandırler iriktep, synaqtyń birinshi kezeńine jiberedi. Alǵashqy synaqta jaýyngerler áskerı daıarlyǵyn kórsetýge tıis. Máselen, radıostansııa arqyly baılanys ornatý, brondy tehnıkany júrgize bilý sekildi túrli qabiletke ıe bolýǵa tıis. Budan keıin sarbazdar­dyń biliktiligi synalady. Úmitkerler jaýyngerlik jáne arnaıy daıarlyq boıynsha uzyn sany 25 normatıv tapsyrady.

Sodan keıin jaýyngerler qoıan-qoltyq tóbeleske shyǵyp, kim myqtyny anyqtaıdy. Toǵyz mınýtqa sozylatyn jekpe-jekte bar kúshin salady. Osy ýaqyt aralyǵynda úmitkerler bir sátke tynys almaıdy. Toqtaýsyz qarsylastarymen judyryqtasady. Osyndaı synaqtardan múdirmeı ót­ke­ni ǵana kúreń berettiń ıegeri atanady.

Áskerılerdiń bul belgisi negizi eshqandaı materıldyq artyqshy­lyq bermeıdi. Eldiń qorǵany bolatyn, «ereýil atqa er salmaı, egeýli naıza qolǵa almaı» dep jyrlaǵan Mahambettiń jolyn jalǵaıtyn naǵyz maıtalman sanalady. Sondyqtan shy­ǵar, kúreń beret ıegeri ataný – jaýyngerler arasynda zor abyroı.

Saıypqyran sarbazǵa kúreń beret berý keńes odaǵy kezinde bastalǵan. Alǵash ret KSRO Ishki ister mınıstrligi ishki áskerdiń negizgi bas kıimi sanaldy. Keıinirek 1978 jyly Djerzınskıı dıvızııasyna qarasty arnaıy maqsat­taǵy 9 rotanyń menshigine berildi. Osylaısha, birtindep elıtaly áskerge beriletin aıryqsha belgige aınaldy. Al 1993 jyly Reseıde kúreń beretti óte qıyn synaqtan ótkenderge beriletin erekshe belgi retinde qarastyratyn ereje qabyldandy. Keıinirek TMD-nyń basqa memleketteri de kúreń beretti túrli synaqtan súrinbeı ótken jaýyngerlerge tabystaı bastady.