Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy bilim jáne ǵylym salasyndaǵy yntymaqtastyq máselesi jaqynda QHR-da talqylanyp, ekijaqty kelissóz nátıjesinde elimizde Qytaıdyń «Lý Ban sheberhanasy» ashylatyn boldy.
Syrtqy ister mınıstrliginiń málimdeýinshe, Qazaqstannyń Qytaıdaǵy elshisi Shahrat Nuryshev Tıanszın qalalyq partııa turaqty komıtetiniń múshesi, Bilim isteri komıtetiniń hatshysy Van Sıýımen kelissózder júrgizgen. Kezdesý barysynda bilim jáne ǵylym salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń ózekti máseleleri qaralyp, osy jyldyń 14 qyrkúıeginde Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev pen QHR Tóraǵasy Sı Szınpın arasynda qol jetkizilgen birqatar máseleni iske asyrý joldary talqylandy. Atap aıtqanda, Sh.Nuryshev qazaqstandyq taraptyń QHR Tóraǵasynyń elimizde kásiptik bilim berý salasyndaǵy halyqaralyq jobasy – «Lý Ban sheberhanasyn» iske asyrý týraly bastamasyn qoldap otyrǵanyn jetkizdi.
Bul rette Qazaqstan el aýmaǵynda túrli álemdik tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynyń fılıaldaryn ashý týraly bastamalardy biriktirip, olardy iske asyrý joldaryn ázirleýdi usyndy. Osy maqsatta Qazaqstan elshisi jaqyn arada eki eldiń múddeli memlekettik organdary men ýnıversıtetteri arasyndaǵy kelissózderdi uıymdastyrýǵa bastamashy boldy.
О́z kezeginde Van Sıýı ǵylym men bilim salasy Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń serpindi baǵyttarynyń biri ekenin atap ótip, Qytaı tarapynyń ony odan ári keńeıtýge daıyn ekenin aıtty. Ol «Lý Ban sheberhanasy» halyqaralyq jobasymen tanystyryp, Tıanszın kásiptik ýnıversıtetiniń Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarymen praktıkalyq yntymaqtastyqqa daıyndyǵyn atap ótti. Endi eki tarap qol jetkizilgen kelisimderdi iske asyrýǵa kirispek.
«Lý Ban sheberhanasy» – Qytaıdyń kásiptik bilim berý salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyq jobasy. Osydan 2,5 myń jyl buryn ómir súrgen Qytaıdyń uly sheberi jáne ónertapqyshy Lý Bannyń esimimen atalatyn jobanyń maqsaty – kásiptik-tehnıkalyq bilim berý ortalyqtaryn birlesip qurý arqyly sheteldik tehnıkalyq oqý oryndaryna bilikti kadrlar daıarlaýǵa kómek kórsetý. Búgingi tańda álemniń 19 elinde 20 «Lý Ban sheberhanasy» jumys isteıdi.
Qazaqstan-Qytaı qatynastarynyń jańa kezeńi eki eldiń ǵylymı-mádenı keńistigine jol ashty. Qazir eki eldiń 40-tan asa ýnıversıteti arasynda tyǵyz baılanys ornaǵan. Sondaı-aq QHR qazaq jastaryn shákirtaqymen qamtyp otyr. Qazirgi ýaqytta Qytaıda 18 myńǵa jýyq qazaqstandyq bilim alýda, al Qazaqstan boıynsha bes Konfýsıı ınstıtýty jáne Qytaı mádenıeti men tilin nasıhattaıtyn oqý oryndary jumys isteıdi.
Konfýsıı ınstıtýttary, eń aldymen, túrli baıqaý men is-shara arqyly Qytaıdyń tili men mádenıetin nasıhattaýǵa arnalǵan. Olardyń negizi-nde arnaıy kýrstar uıymdastyrylady, qytaı tilinen (HSK) biliktilik testileri, Qytaıǵa arnalǵan ǵylymı konferensııalar ótkiziledi. Sondaı-aq qytaı tili boıynsha oqý ádebıetterin ázirlep, Qytaıda stýdenttik jáne oqytýshylyq taǵylymdamalar, oqytý boıynsha konsýltasııalar uıymdastyrady. Qazaqstanda Astana, Almaty, Aqtóbe jáne Qaraǵandy qalalarynda Konfýsıı ınstıtýty jumys isteıdi. Astanada ınstıtýt L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti bazasynda qurylsa, Almatyda 1999 jyly QazUÝ-dyń qytaı tili ortalyǵy bazasynda Lanchjoý ýnıversıtetimen birlesip ashylǵan. Konfýsıı ınstıtýty 2010 jyly Aqtóbe memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń bazasynda, 2011 jyly Qaraǵandyda tehnıkalyq ýnıversıtet bazasynda quryldy. Konfýsıı ınstıtýttarynyń júıesi – mádenıetti keńeıtip, tildi tanymal etýdiń tıimdi mehanızmi. Konfýsıı ınstıtýttarynyń qyzmeti jáne Qytaı memleketiniń tili men mádenıetin tanymal etýdegi belsendiligi qazirgi ýaqytta qytaı tiliniń 40-tan astam eldiń ulttyq bilim berý júıesine enýine ákeldi.
Al 2015-2017 jyldar aralyǵynda Shanhaı, Beıjiń, Dalıan jáne Sıan ýnıversıtetterinde tórt «Qazaqstan ortalyǵy» ashylyp, jumys istep keledi. Ortalyqtar qazaq tilin, qazaq mádenıeti men ónerin úırenýge kómek kórsetip, stýdentter men oqytýshylardy Qazaqstannyń tarıhy men qazirgi ómiri týraly habardar etedi.