Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen Úkimette halyqty taza aýyz sýmen qamtamasyz etýdiń kezeńdik jospary ázirlengen. Osy josparǵa sáıkes Soltústik Qazaqstanda áli sý jetkizilmegen 226 aýylǵa sý tartý kózdelgen. Oblystyq energetıka jáne turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasy bastyǵynyń mindetin atqarýshy Pavel Shılovtyń aıtýyna qaraǵanda, bul maqsat 2026 jylǵa deıin tolyq oryndalady. Ázirge aýyz sý tolyq jetpeı otyrǵan 18 aýylǵa sýmen qamtamasyz etý nysandary salynady, al 164 aýylǵa keshendi blok-modýlder ornatylady, taǵy 47 aýylda toptyq sý qubyry jańǵyrtylady.
«Bul jospar barlyq ákimdikke jetkizilgen. Negizgi jumystar 2024-2025 jyldarǵa belgilengen. Alaıda keıbir ákimder sýmen qamtamasyz etý nysandaryn turǵyzý men jańǵyrtýdyń jobalyq-smetalyq qujattaryn jasaýǵa asyqpaı otyr. Bul týraly oblys ákimi Q.Aqsaqalovtyń ózine jetkizdik», deıdi P.Shılov.
Halyqty taza aýyz sýmen qamtamasyz etýdiń áli de ushy-qıyrsyz jumysy bar. Búgingi tańda Soltústik Qazaqstan oblysynyń 409 aýyly taza aýyz sýmen qamtamasyz etilgen. 240,5 myń adam turatyn bul eldi mekender – barlyq aýyl sanynyń 64 paıyzy. Alaıda 45,8 myń adam turatyn 226 aýylǵa áli sý jetken joq.
2011 jyldan 2020 jylǵa deıin oblysta 2,4 myń shaqyrymdyq sý qubyry tartyldy. Bul iske oblystyq jáne respýblıkalyq bıýdjetten 46,6 mlrd teńge jumsaldy. Al 2021 jyly osy maqsatqa taǵy da 10,3 mlrd teńge bólindi. Bul qarajat 49 eldi mekendi qamtyǵan 174 shaqyrym jerge qubyr ótkizýge múmkindik berdi. Bularda turatyn halyqtyń sany 48 myńdaı adam. Atap aıtqanda, aýyz sý Mamlıýt aýdanynyń Pchelıno, Novodýbrovnoe, Jambyl aýdanynyń Uzynkól, Senjarka, Arhangelka, Áıimjan, Qyzyljar aýdanynyń Berezovka, Goncharovka aýyldaryna jetkizildi.
Bıyl aýyz sýdy jetkizý isine 12,3 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul 55 eldi mekenniń sý qubyrlaryn jańartýǵa, jóndeýge jáne jańadan 10 aýylǵa sý tartýǵa jumsalady dep josparlanǵan. Alaıda belgilengen jumystar áli tolyq aıaqtalǵan joq. Oblysta taǵy da 33 eldi mekenge sý jetkizilmeı otyr. Bul 200 shaqyrymdaı jerge sý qubyryn tartýdy qajet etedi. «Osy jumystardy 2023 jyly aıaqtaımyz dep otyrmyz», deıdi oblystyq energetıka jáne turǵyn-úı kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵynyń mindetin atqarýshy.
Oblysty sýmen qamtamasyz etetin «Esil sý» jáne «Qyzyljar sý» degen eki kásiporyn bar. Sonyń ishinde «Esil sý» RMK oblystyń 11 aýdanyn, sonymen birge Qostanaı oblysynyń 2 aýdanyndaǵy 192 myń adam turatyn 248 eldi mekendi sýmen qamtamasyz etip otyr. Kásiporynda 865 adam jumys isteıdi. 2022 jyly osy kásiporynǵa 5,1 mln tekshe metr sýmen qamtamasyz etýge tapsyrys berilgen. Jyldyń 9 aıyndaǵy málimetke sáıkes sonyń 4,7 mln tekshe metri jetkizildi. Jyl aıaǵyna deıin qalǵan kólemi de qamtamasyz etilmek.
«Esil sý» kásiporny ústimizdegi jyldyń 9 aıynda memleketten alǵan barlyq sýbsıdııanyń 3,6 mlrd teńgesin ıgergen. Bul 2021 jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 27 paıyzǵa artyq. «Esil sý» RMK Soltústik Qazaqstandaǵy fılıalynyń dırektory Qanat Asqarovtyń aıtýyna qaraǵanda, sonyń ishinde bıylǵa, kásiporynnyń Soltústik Qazaqstan fılıalyna 4,5 mln tekshe metr sý jetkizýge bólinýge tıisti 3,9 mlrd teńgeniń ázirge 2,8 mlrd teńgesi ǵana jetkizilgen. Sóıtip, 1 mlrd teńge sýbsıdııalyq defısıt bolyp otyr eken. Bul kásiporynnyń qarqyndy jumys isteýine qolbaılaý bolýda.
Al «Qyzyljar sý» – oblys ortalyǵyn aýyz sýmen qamtamasyz etetin ári sý shaıyndylaryn shyǵaratyn kvazımemlekettik kásiporyn. 2014 jyldan beri bul kásiporyn qalanyń 100,8 shaqyrym sý qubyryn jańalaǵan. Sondaı-aq 56,7 shaqyrym shaıyndy sýdyń qubyrlaryn jóndedi. Sol arqyly qazir aýyz sý qubyrlarynyń tozýy 74-ten 58 paıyzǵa, káriz júıeleriniń tozýy 64-ten 61 paıyzǵa tómendegen. Kásiporyn basshysy Jeńis Sultanovtyń aıtýyna qaraǵanda, sý jetkizetin magıstraldy júıelerdi úlken dıametrli qubyrlarmen aýystyrý úshin respýblıkalyq bıýdjetten qarajat bólinýi kerek. О́ıtkeni bul shyǵynǵa jergilikti bıýdjettiń qarymy jetpeıdi. Sonymen qatar shaıyndy sý aǵatyn «Bıoprýd» dambasyn da jańǵyrtýǵa úlken kólemdegi qarajat qajet. «Dambany úlkeıtip, múmkindiginshe tazalamasa, kúkirtti sýteginiń jaman ıisi qalaǵa jetip tur. Bul jumystardy múmkindiginshe óz kúshimizben de atqarýdamyz. «Sýdyń ǵylymı-tehnıkalyq ortalyǵy» seriktestigi men hlorella prepararatyn satyp alýǵa kelisimshart jasadyq. Alaıda bul máseleni tolyq sheshpeıdi», deıdi J.Sultanov.
Soltústik Qazaqstan oblysy