Almatydaǵy Memlekettik ortalyq mýzeıdiń arnaıy alańynda «Dinı mazmundy qoljazbalar men basylymdar (QR MOM materıaldary negizinde)» atty kórme uıymdastyryldy. Qazaq halqynyń rýhanı mádenıetiniń asyl muralarynyń qatarynda sırek kezdesetin kóne dinı mazmundy qoljazbalar men basylymdardyń alatyn orny aıryqsha. Memlekettik ortalyq mýzeıdiń qorynda 220 birlikten asa deni qazaq, arab, parsy, shaǵataı, túrik, tatar tilderindegi jazba jádigerler caqtaýly.
Kórme tórinen oryn alatyn osy jádigerlerdi mazmundyq erekshelikterine qaraı qazaqtildi (qadym jáne tóte jazý) qoljazbalar, Quran men tápsirler, Muhammadııa jáne Muhtasar kitaptar, grammatıkalyq oqýlyqtar men sózdikter jáne ártúrli dinı mazmundy lıtografııalyq baspa ónimderi dep birneshe topqa bólýge bolady.
Memlekettik ortalyq mýzeıdiń qoljazba qoryndaǵy qoljazbalar men basylymdardyń úlken bóligi dinı mazmundy. Hronologııalyq turǵydan alǵanda mýzeı qorynda saqtaýly eń eski qoljazba retinde Qurannyń 1054 h. /1643 jyldary jazylǵan nusqasyn erekshe ataý lázim (KP 3121). Sondaı-aq aqyn, jazýshy, pýblısıst, qazaq jýrnalıstıkasynyń serkesi Muhamedjan Seralınniń áıgili týyndysy «Qojalar shejiresiniń (KP 18270.)» qoljazbasy da osy kórmege arnaıy qoıylyp otyr.
Mýzeı qorynda jınaqtalǵan 30-dan asa qoljazba jáne baspa Qurandardyń basym kópshiligi Qazan qalasynyń baspahanalarynda jaryq kórgen. Sonymen qatar Túrkııa, Mysyr, Úndistanda basylyp shyqqandary da kezdesedi. Quran kitaptardyń barlyǵy derlik jeke tulǵalardan satyp alynǵan.
Sonymen qatar XIX ǵasyrdyń sońy XX ǵasyrdyń bas kezindegi dinı mazmundy basylymdardyń, atap aıtqanda, Quran tápsirleri, Muhammedııa, Muhtasar, grammatıkalyq oqýlyqtar, alýan túrli dinı mazmundy kitaptardyń birsypyrasy – Qazan baspahanalarynyń týyndylary. Keıbir Quran, dinı mazmundy kitaptar Peterbor, Omby, Orynbor, Tashkent, Samarqan, Ystanbul baspahanalarynda basylyp shyqqan. Bul Qurandar men basylymdar áýelde atalǵan qalalardyń memleket qaraýyndaǵy ýnıversıtetteri men qazynalyq baspahanalarda, sondaı-aq jeke tulǵalardyń (M.V.Chırkov, B.L.Dombrovskıı, aǵaıyndy Muhamedjan men Sháripjan Karımovter jáne t.b.) baspahanalarynda dinı saýatty, dáýletti, baı kisilerdiń qarajatyna basylyp, qazaq dalasyna tarap otyrǵan.
Qorda jınaqtalǵan bul dinı mazmundy qoljazbalar men basylymdardyń kópshiligi atadan muraǵa qalǵan jádigerler bolyp sanalady. Olardyń qataryna Máshhúr Júsip Kópeev, Abrambaı Baıjanov, Nurǵalı Aqsholaqov, Ramazan Qalybaev, Manat Shahaeva, Jarpynbaı Baıtýrazov, Aıdolla Joldasov, Jaılaýbaı Qutpanov syndy tulǵalardyń urpaqtaryna mura etip qaldyrǵan dinı qoljazbalary men basylymdaryn jatqyzýǵa bolady.
Sonymen qatar kórmede onyń taqyryptyq mazmunyn asha túsetin qosymsha materıaldar, arab qusnıhat óneriniń alýan túrli úlgilerimen bezendirilgen ıllıýstrasııalar da usynyldy.
ALMATY