Menıngıtti emdeý múmkin be?

Menıngıt – mı men julyn membranalarynyń qabynýy. Ásirese jumsaq qabyqtardyń qabynýy jıi kezdesedi. Onyń qoz­dyrǵyshtary belgili bir pato­gendik mıkroaǵzalar bolýy múmkin. Mysaly, bakterııalar, vırýstar, sańyraýqulaqtar áser etedi. Naýqastanǵan adamda qatty bas aýrýy, gıperestezııa, qusý, moıynnyń qataıýy, tósekten tura almaýy, teridegi gemorragııalyq bórtpeler arqy­ly baıqalady. Menıngıt dıagnozyn rastaý jáne onyń etıologııasyn anyqtaý úshin beldik pýnksııa jáne lıkerdi zertteý júrgiziledi.

Jalpy, menıngıt ınfek­sııa­nyń órshýine birneshe faktor áser etedi. Baılanys joly menıngıtke burynnan bar irińdi ınfeksııa ákeledi. Sınýsogendi menıngıttiń taralýyna paranazaldy sınýstyń irińdi ınfeksııasy (sınýsıt) áser etedi. Oǵan qosa, mastoıdty prosess nemese ortańǵy qulaq (otıt), tis patologııasy da jol ashady. Infeksııalyq aǵzalardyń mı qabyǵyna enýi lımfogendik, gematogendik, plasentarly, perınevraldy joldarmen júzege asady. Sondaı-aq bas súıek-mı ja­raqaty nemese julyn jara­qa­ty, bas súıek negiziniń jarylýy nemese synýy kezinde de juqtyrýy yqtımal.

Infeksııanyń qozdyr­ǵysh­ta­ry aǵzaǵa óńesh, asqazan-ishek joldary, muryn-jutqynshaq arqyly enip, mı qabyqtary men irgeles mı tinderiniń qabynýyn týdyrady. Olardyń isinýi mı tamyrlary men qabyqtarynda mıkrosırkýlıasııanyń buzy­lýyna, serebrospınaldy su­ıyq­tyqtyń rezorbsııasynyń baıaý­laýyna jáne onyń gıper­sekresııasyna ákeledi. Bul jaǵ­daı­da ıntrakranıaldy qy­sym joǵarylaıdy, mıdyń tam­shysy damıdy. Qabyný pro­sesiniń mı zatyna, bas súıek jáne julyn júıkesiniń tamyrlaryna odan ári taralýy múmkin.

Menıngıt asa qaýipti dert sanalǵanymen, ony emdeýdiń birneshe tásili bar. Eń birinshi naýqasty erte anyqtaǵan abzal. Kúdik týyndaǵan jaǵdaıda naý­qasty aýrýhanaǵa jatqyzý min­detti. Aýrýhanaǵa deıingi ke­zeń­niń aýyr kezeńinde (sananyń tejelýi, qyzba) naýqasqa prednızon men benzılpenısıllın salynady.

Irińdi menıngıtti emdeý ke­­zin­de sýlfanılamıdterdi (eta­zol, norsýlfazol) nemese antı­­bıotıkterdi (penısıllın) taǵaıyndaý qaras­ty­ry­lady. О́te aýyr jaǵdaıda benzıl­penı­sıllındi ıntralýmbaldy engizý qajet. Eger alǵashqy úsh kúnde emdeý tıimsiz bolsa, monomısınmen, gentamısınmen, nıtrofýrandarmen birge jartylaı sıntetıkalyq antıbıotıktermen (ampısıllın men oksasıllın, karbenısıllın) terapııany jalǵastyrý kerek. Patogendik organızm oqshaýlanǵanǵa deıin jáne onyń antıbıotıkterge sezimtaldyǵyn anyqtaǵanǵa deıin antıbıotıkterdiń bul kom­­bı­nasııasynyń tıimdiligi dá­leldengen. Mundaı kombı­na­sııalyq terapııany eki apta ǵana qoldaný kerek. Sodan ke­ıin monoterapııaǵa kóshken jón. Dene temperatýrasynyń tó­men­de­ýi, sıtozdyń qalypqa kelýi, serebraldy jáne menıngealdy belgilerdiń regressııasy da naýqastyń beti beri qaraǵanyn kórsetedi.

Týberkýlezdi menıngıtti keshendi emdeýde negizi eki-úsh antıbıotıktiń (mysaly, ızonıazıd jáne streptomısın) bakterıostatıkalyq dozalaryn úzdiksiz salý kerek. Janama áserler paıda bolǵan kezde ony toqtatý qajet emes. Tek antı­bıotıkterdiń dozasyn azaıtyp, desensıbılızasııalaıtyn preparattardy, sondaı-aq týberkýlezge qarsy basqa preparattar qoldanylady. Naýqastyń qulan-taza aıyqqanyn týberkýlezdi menıngıt belgileriniń bolmaýy, serebrospınaldy suıyqtyqty sanıtarlyq tazartýy jáne naý­qastyń jalpy jaǵdaıynyń jaq­sarýynan baıqaı alamyz.

Vırýstyq menıngıtti emdeý kezinde shekteýli túrde sım­p­tomatıkalyq jáne jalpy kú­sheı­tetin quraldardy (glıýkoza, natrıı metamızoly, vıtamınder, metılýrasıl) qoldanylady. Aýyr jaǵdaılarda kortıkosteroıdtar men dıýretıkter taǵa­ıyn­dalady. Bakterııalyq ınfeksııa qosylsa, antıbıotıkter beriledi.

Qazaqstanda menıngıt juq­tyrý álemdik deńgeıden tómen. Degenmen bul saqtanbaý kerek degendi bildirmeıdi. Qaýipti dert kez kelgen sátte órship, taralyp ketýi yqtımal. Sondyqtan menıngıtten saqtanǵan jón.

Indıra BEGIMBEVA,

Qazaly aýdandyq emhanasynyń fıltr meıirbıkesi

Qyzylorda oblysy