Senat Spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen Palata otyrysy ótti. Jıynda senatorlar kún tártibindegi zań jobalaryn qarap, depýtattyq saýaldaryn joldady.
Otyrys barysynda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasy men Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki arasyndaǵy Qaryz týraly kelisimdi (Jekeshe sektorǵa jáne ekonomıkany neǵurlym ornyqty qalpyna keltirýge negizdelgen damý saıasatyn qarjylandyrýǵa arnalǵan qaryz) ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qabyldady. Bul qujat memlekettiń odan ári áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna baǵyttalǵan sharalar keshenin qoldaýǵa arnalǵan.
Zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaevtyń aıtýynsha, qaryz bıýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrýǵa baǵyttalady.
«Bıylǵy 2 shildede Qazaqstan Prezıdentiniń Jarlyǵyna sáıkes 345,7 mln eýro somasyndaǵy Qaryz týraly kelisimge 24 tamyzda qol qoıyldy. Qaryz tolyǵymen bıýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrýǵa baǵyttalatyn bolady. Qarajat respýblıkalyq bıýdjette kózdelgen áleýmettik jáne basqa da maqsattarǵa arnalǵan bıýdjet shyǵystaryn jabýǵa múmkindik beredi.
Dúnıejúzilik banktiń qaryzy Qazaqstan Respýblıkasyna 11,5 jylǵa beriledi. Onyń ishinde 2,5 jylǵa jeńildik kózdelgen. Syıaqy stavkasy Eýrıbor jáne ózgermeli spredten turady. Birjolǵy komıssııa da ıgerilmegen qaryz qaldyǵyna eseptelgen rezervtik komıssııa da 0,25 paıyzdy quraıdy. Qaryzǵa qyzmet kórsetý jáne ony óteý kelisimde belgilengen qarjylyq sharttarǵa sáıkes júzege asyrylady», dedi E.Jamaýbaev.
Sonymen qatar Senat otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Shveısarııa Federaldyq Keńesi arasyndaǵy dıplomatııalyq ókildikter, halyqaralyq uıymdar janyndaǵy turaqty ókildikter jáne konsýldyq mekemeler qyzmetkerleriniń otbasy músheleriniń aqyly eńbek qyzmeti týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań qabyldandy. Atalǵan kelisim eki memlekettiń aýmaǵynda dıplomatııalyq mıssııalar qyzmetkerleriniń otbasy músheleriniń aqyly jumys isteýine baılanysty máselelerdi retteýdi kózdeıdi.
Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenkonyń aıtýynsha, kelisimdi ratıfıkasııalaý Qazaqstanǵa jáne Shveısarııaǵa óz dıplomatııalyq ókildikteriniń, halyqaralyq uıymdar janyndaǵy turaqty ókildikteriniń, sondaı-aq konsýldyq mekemeleri qyzmetkerleriniń otbasy múshelerine eki memlekettiń aýmaqtarynda aqyly eńbek qyzmetin júzege asyrýyna baılanysty máselelerdi ózara negizde sheshýge múmkindik beredi.
«Qazirgi ýaqytta Shveısarııa Qazaqstannyń Eýropadaǵy negizgi saıası, saýda-ekonomıkalyq seriktesteriniń biri. Osy Kelisimdi ratıfıkasııalaý elder arasyndaǵy dostyq qarym-qatynastardy odan ári damytýǵa oń áserin tıgizedi. Sondaı-aq óz elderiniń dıplomatııalyq qyzmetinde jumys atqarý úshin shetelge joldanatyn Qazaqstan men Shveısarııanyń dıplomatııalyq qyzmetteri personalynyń otbasy múshelerine qolaıly jaǵdaı jasaıdy.
Qazaqstan Shveısarııadan basqa tek AQSh-pen osyndaı halyqaralyq shart jasasty. Alaıda AQSh-pen atalǵan másele toqsan altynshy jylda notalar almasý túrinde bolǵan. Mundaı kelisimderdi jasaý álemdik tájirıbede keń taraǵan, ásirese eýropalyq elder arasynda. Qazirgi ýaqytta qazaqstandyq tarap osyndaı kelisim jobalaryn Fransııa, Ispanııa, Germanııa, Portýgalııa, Belgııa jáne Nıderlandpen kelisý prosesin júrgizip jatyr», dedi R.Vasılenko.
Kelisimniń erejeleri sheteldik ókildikterimizdiń dıplomatııalyq qyzmetkerlerine ǵana emes, sondaı-aq ákimshilik jáne tehnıkalyq personalǵa da qatysty. Budan bólek R.Vasılenko Shveısarııadaǵy qazaqstandyq dıplomatııalyq ókildikter qyzmetkerleriniń sany týraly da baıandap berdi. Máselen, Qazaqstannyń Berndegi elshiliginde 7 qyzmetker, Jenevadaǵy Birikken Ulttar Uıymy keńsesi janyndaǵy turaqty ókildiginde 19 qyzmetker bar. Sondaı-aq Qazaqstannyń Dúnıejúzilik saýda uıymy janynan ashylatyn turaqty ókildiginde 7 qyzmetker jumys istemek.
«Astanadaǵy Shveısarııanyń Elshiliginde jáne Almatydaǵy Bas konsýldyǵynda sáıkesinshe úsh jáne eki qyzmetker jumys isteıdi. Salyq salý máselelerine kelsek, aqyly eńbek qyzmetin júzege asyratyn otbasy múshesine qabyldaýshy memlekettiń zańnamasy qoldanylady.
Sonymen qatar toqsan toǵyzynshy jylǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Shveısarııa Federaldyq Keńesi arasyndaǵy Tabys pen kapıtalǵa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý týraly konvensııaǵa sáıkes, aqyly jumystan túsken tabysqa tek qabyldaýshy memlekette salyq salynady», dedi R.Vasılenko.
Sondaı-aq otyrys kezinde senatorlar Premer-Mınıstr atyna depýtattyq saýaldaryn joldady. Baqytjan Baıahmetov qarjylandyrý máselesiniń sheshilmeýine baılanysty Semeı qalasynda Buqtyrma sý qoımasy men Ertis ózeni arqyly salynatyn kópirdiń qurylys merzimi ózgerýine alańdaýshylyq bildirdi.
Senator kópir qurylysyn qarjylandyrý qarqynyna kóńili tolmaıtynyn jetkizdi. Senator óziniń depýtattyq saýalynda olardyń qurylysyn buzý jáne paıdalanýǵa berý qaýpi týraly aıtty. Onyń aıtýynsha, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi sý qoımasyna kópir salýdy jalǵastyrý úshin kelesi jylǵa 20 mlrd teńge suraǵan. Alaıda respýblıkalyq bıýdjette 2 mlrd teńge ǵana eskerildi.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyn ýaqtyly ári sapaly oryndaý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 2023 jyly 20 mlrd teńge somasynda, al 2024 jyly Buqtyrma sý qoımasy arqyly ótetin kópir ótkelin salýǵa 21,8 mlrd teńge somasynda qarajat bóliný qajet», dedi B.Baıahmetov.
Semeı qalasyndaǵy Ertis ózeni arqyly ótetin jáne quny 32 mlrd teńgeni quraıtyn kópirdi qarjylandyrý josparynda da osyndaı jaǵdaı qalyptasty. Senator keltirgen málimetterge súıensek, 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjette obektini qarjylandyrý aıasynda 2023 jyly 500 mln teńge jáne 2024 jyly 1,5 mlrd teńge kóleminde qarajat bóliný kózdelgen.
«Bul jaǵdaı Memleket basshysy tapsyrmasynyń der kezinde oryndalmaýyna jáne sáıkesinshe jobanyń qymbattaýyna ákeledi. Iske asyrý merzimi boıynsha joba 2025 jylǵa deıin aıaqtalýǵa tıis. Joǵaryda aıtylǵandarǵa sáıkes, Sizden respýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý sheńberinde atalǵan jobany 2023 jyly 15 mlrd teńge, sondaı-aq 2024 jyly 17 mlrd teńge kóleminde qarjylandyrý boıynsha yqpal etýińizdi suraımyz», dedi senator B.Baıahmetov.
Ǵalıasqar Sarybaev sportty damytý máselesin kóterip, balalardy erte jastan sportqa jumyldyrý qajetine jáne elimizde jumys isteıtin sport federasııalaryn baqylaý deńgeıi tómen ekenine nazar aýdardy. Sport federasııalary óz betinshe ashylady jáne respýblıkalyq birlestikterden oqshaý ómir súredi. Al olardyń bapkerleri jas balalardy jattyǵýǵa tartyp, jetkinshekterdiń densaýlyǵyna zııan tıgizýi múmkin.
Senator qazirgi ýaqytta elimizdegi jattyqtyrýshylardyń balalardy jas, ıaǵnı olardyń denesi fızıkalyq jáne psıhologııalyq turǵydan aýyr júktemelerge áli daıyn emes kezinen bastap sportpen shuǵyldanýǵa tartýy úrdiske aınalyp ketkenin atap ótti. Mundaı jaǵdaı ásirese jekpe-jek ónerinde keń taralǵan. Ol jas urpaqtyń densaýlyǵyna teris áser etedi.
«Taǵy bir eskeretin jaǵdaı, buryn balalar men jasóspirimderdiń jylyna qansha jarysqa qatysýyna bolatyndyǵyn retteıtin normalar bolǵan. Qazirgi ýaqytta bizdiń elimizde mundaı normalar qabyldanbaǵan. Osyndaı jaǵdaılar federasııalardyń óz betimen ashylyp, jumys istep jatqanynyń da áseri. Elimizde bir ǵana karateden biz biletin 22, taekvondodan 6, aralas jekpe-jekten (MMA) 4 respýblıkalyq federasııa bar», dedi Ǵ.Sarybaev.
Depýtat osyǵan baılanysty balalar aǵzasynyń erekshelikterin eskere otyryp, tárbıe-jattyǵý ádistemelerin daıyndaýdy usyndy. Senator sonymen qatar mektepterde, kolledjderde jáne joǵary oqý oryndaryndaǵy sport federasııalarynyń rólin kúsheıtýdi, sondaı-aq kásibı sport klýbtaryn, barlyq sport túrleriniń sportshylaryn, sport túrleri federasııalaryndaǵy jattyqtyrýshylar men tóreshilerdi tirkeý kerektigin jáne olardyń qyzmetin lısenzııalaýdy qamtamasyz etýdiń mańyzyn atap ótti.
Ǵumar Dúısembaev Atyraý men Aqtaýdaǵy arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardyń jumys tıimdiligin qalaı arttyrý kerektigine toqtalyp, kásipkerler kóterip júrgen problemalardy sheshýge arnalǵan naqty usynystaryn aıtty. Senattyń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń depýtattary AEA-ǵa qatysýshylardyń aldynda turǵan problemalardy zerdeleý úshin 28 jáne 29 qazanda osy óńirlerge baryp, kásipkerlermen kezdesken bolatyn.
Atyraý qalasyndaǵy «Ulttyq ındýstrııalyq munaı-hımııa tehnoparki» AEA-ǵa qatysýshylar aımaqtardy tıisti ınfraqurylymmen qamtamasyz etýdi, onyń ishinde aýmaqqa gaz ákelýdi, gaz taratý stansasyn salýdy jáne Atyraý – Dossor avtomobıl jolynyń ýchaskesin keńeıtýdi suraǵan edi.
«Aqtaý teńiz porty» AEA boıynsha AEA-da jumys istep turǵan jáne bolashaq qatysýshylar úshin aımaqtyń jumys isteý merzimin uzartý, onyń aýmaǵynda toqyma salasyn damytý máselesin sheshý, sondaı-aq AEA aýmaǵyn keńeıtý jáne gaz-sýmen qamtamasyz etý máselelerin sheshý qajet», dedi Ǵ.Dúısembaev.
Depýtat osyǵan baılanysty Mınıstrler Kabınetiniń basshysyna AEA-daǵy problemalardy sheshý, sondaı-aq depýtattar aıtqan usynystardy eskerý týraly ótinish aıtty.
Qanatbek Safınov tıisti boljamdarsyz jáne zańǵa táýeldi aktilersiz Parlamentke engiziletin keıbir zań jobalarynyń sapasyna narazylyq bildirdi. Ol zańnamalyq jáne zań shyǵarý qyzmetine degen kózqarasty ózgertýge qatysty birqatar usynystaryn da jetkizdi.