Ult ustazy Ahmet Baıtursynulynyń tamasha bir sózi bar: «Balam degen jurt bolmasa – jurtym deıtin bala qaıdan shyqsyn». Dana halqymyz bala tárbıesine, aqyl-oıynyń jetilýine, bolmys-bitimi men adamı minez-qulyqtarynyń qalyptasýyna erekshe kóńil bólgen. Kúni erteń elim, jerim deıtin jas urpaqtyń bolýyn qalasaq, balalarǵa jasynan jol kórsetip, baǵyt-baǵdar berýge umtylǵanymyz jón. Ejelgi grek fılosofy Platon «Bala tárbıesi – memlekettiń mańyzdy mindeti» dese, Abaı da «Adamnyń bir qyzyǵy bala degen» dep aıtyp ketken. Demek balanyń patrıot azamat bolyp tárbıelenýine memlekettiń qosar úlesi qashanda zor. Qoǵam aldyndaǵy jaýapty mindet te osy.
Árbir balanyń óz armany bar. Balalardyń armany – bizdiń armanymyz. Uly dala urpaǵynyń máńgi jasaýy úshin aldyna qoıǵan maqsattaryna qoldaý kórsetý qajet ekenin bárimiz bilemiz. Sol sebepten olardyń arman-tilekterin oryndaý elimizdiń ár azamatyna paryz bolyp qala bermek. Babalar salǵan izdi, salt-dástúrdi, tálim-tárbıeni qaıtadan túletip, dara jol salyp berý de mindet. Jańa Qazaqstan tarıhyndaǵy jańa dáýir urpaqtaryn adamı qasıetter men rýhanı qundylyqqa tárbıeleý, arman-tilekterine jetýlerine árkez sebimizdi de tıgizgenimiz jón.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2022 jyldy «Balalar jyly» dep jarııalaǵany beker emes. «Men Memleket basshysy retinde óskeleń urpaqtyń bolashaǵyna basa mán beremin. Jastarǵa zor úmit artamyn. Jastarymyz atqarylyp jatqan aýqymdy jumystyń, reformalardyń ıgiligin mindetti túrde kóredi. Olardyń arasynda kózi ashyq, kókiregi oıaý, oıy ushqyr azamatar az emes. Biz óskeleń urpaqqa jol ashý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaýymyz kerek», – degen bolatyn Prezıdent.
Dál osy «Balalar jyly» aıasynda «Qazaqconcert» ujymy kóptegen jobany qolǵa aldy. 1 maýsym – Halyqaralyq Balalardy qorǵaý kúnine oraı bastaý alǵan «Jazǵy kıno» jobasy 2 aıdan astam ýaqyt boıy ótkizilip turdy. Bul jobada kópbalaly, áleýmettik turǵydan az qamtylǵan otbasylardan shyqqan, erekshe kómekke muqtaj balalar men jasóspirimderge Balalar úıindegi tárbıelenýshiler shaqyrylyp, otandyq kınotýyndylar men qazaqsha mýltfılmder tegin kórsetildi. «Jazǵy kıno» jobasynyń «Qazaqfılm» AQ, «Ulttyq kınony qoldaý memlekettik ortalyǵy» KeAQ jáne Astana qalasy ákimdigimen birlesip júzege asyrylǵanyn aıta ketý kerek. Kóptegen ustazdar men ata-analardyń ótinishteri boıynsha joba «Jas kınoman» retinde óz jalǵasyn tapty.
Ár fılmniń kórsetilimi aldynda balalarǵa arnalǵan merekelik shoý-baǵdarlama, akterlik qurammen kezdesýler men músinshi gıperrealıst Aıdos Esmaǵambetov, sýretshi Gúlmıra Telǵozıeva jáne kostıýmer-dızaıner Sandýǵash Tolymbektiń tanymdyq sheberlik saǵattary, ekskýrsııalar men jeke kórmeleri jıi uıymdastyrylyp turdy. Atap aıtqanda, Sýretshiler odaǵynyń múshesi Shymyrbek Meıirimniń «Ǵajap álem» jáne sýretshi Seısenbi Aıbardyń «Big dream books» baspa ortalyǵynyń kórmeleri kórermender nazaryna usynyldy. Sonymen qatar balalar kıno kórip qana qoımaı «Astana sazy» folklorlyq ansambliniń ónerpazdary, «Astana musical» memlekettik teatrynyń akterleri jáne «Qazaqkonsert» ártisteri usynǵan túrli konserttik is-sharalardy tamashalady.
Joba aıasynda usynylǵan otandyq týyndylardyń shyǵarmashylyq ujymy qonaq retinde kelip, kórermendermen kezdesýler ótkizip otyrdy. Atap aıtsaq, 1 maýsym kúni balalar nazaryna usynylǵan «Meniń atym Qoja» kórkem fılminiń kórsetilimine Qojanyń rólin somdaǵan Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, akter, ssenarıst, kınodramatýrg Nurlan Sanjar, Janardyń rólin somdaǵan Gúlnar Qurabaeva, «Meniń atym Qoja» povesin jazǵan áıgili jazýshy Berdibek Soqpaqbaevtyń qyzy Samal Soqpaqbaeva jáne fılm rejısseri Abdolla Qarsaqbaevtyń uly, rejısser Toqtar Qarsaqbaev óz otbasymen, «Ertóstik», «Muzbalaq» anımasııalyq fılmderiniń kórsetilimine osy týyndylardyń rejısseri Qasıet Saqıolla, «Kenje qyz» anımasııalyq fılminiń ılıýstratory Kamıla Jakııanova balalarmen kezdesip, óz tájirıbelerimen bólisti. «Nartaı» fılminde basty rólderdi somdaǵan akter Sharıpbek Zakırov jáne aktrısa Anna Starchenko keldi. Memlekettik akademııalyq Koreı mýzykalyq komedııa teatrynyń mýzykalyq jetekshisi, fılm kompozıtory Ten Rodıon Vıacheslavovıch «Nartaı» fılminiń saýndtregin kishkentaı kórermenderimizge oryndap berdi. «Uly Dala Tańy» fılminde jas Qasym hannyń rólin somdaǵan teatr jáne kıno akteri Danııar Ýrazaev pen Altynbıke rólin somdaǵan jas aktrısa Dılnaz Ertaeva da balalarmen júzdesti.
Sondaı-aq «Paralımpıes» fılmi de kishkentaı kórermenderimiz úshin birneshe ret kórsetildi. Rejısser Aldııar Baırakımov jáne ssenarıst Venera Qaıyrjanova, basty róldi somdaǵan akter Asqar Ilıasov, ekinshi plandaǵy akter Jalǵas Janǵazın, qoıýshy rejısser Azamat Janabekov jáne fılm kompozıtorlary Ádiljan Tolyqpaev pen Shyryn Bazarkulova da balalarmen kezdesip, fılm jaıynda óz oılarymen bólisti. Kórsetilim aldynda konserttik zaldyń foıesinde «Saz and Soul» toby óz repertýarlaryndaǵy ánderdi jáne fılm saýndtregin oryndap berdi. Osy kıno týraly bir oqıǵany aıtqym kelip otyr. «Paralımpıes» fılmi aıaqtalǵan soń, múgedek arbasynda otyrǵan jas kórermen «Men endi eshqashan myna arbada otyrmaımyn» dep, ornynan turyp, zaldan shyǵyp kete bardy. Barlyq jurt álgi balaǵa tańqalyp, uzaq qarap turdy. Kórdińizder me? Osyndaı maǵynaly kınotýyndylar adamdarǵa motıvasııa beredi.
«Jazǵy kıno» kórsetiliminiń kórermenderi retinde elordamyzdyń mektepterinde uıymdastyrylǵan «Jazǵy lager» balalary, Balalar úıiniń tárbıelenýshileri, «Mura» aksıonerlik qoǵamynyń jáne Astana qalasy ákimdiginiń «Nurly júrek» áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵynyń ınklıýzıvti balalary, «Altyn dombyra» óner mektebi, «Jańa beles» mektebi men «Has saq» sport ortalyǵynyń balalary, elordamyzdyń qonaqtary jáne ata-analary óz balalarymen keldi. Atalǵan joba boıynsha maýsym aıynan beri 25 myńnan astam balaǵa otandyq kınotýyndylar men mýltfılmder tegin kórsetildi. Atalmysh joba qyrkúıek aıynda bastalyp, jyl saıyn jalǵasyn taba bermek.
Sonymen qatar «Qazaqkonsert» balalardy ónerge baýlyp, olardyń mádenı talǵamyn qalyptastyrý maqsatynda «Balalar fılarmonııasy» atty jańa jobany bastady. Joba aıasynda búldirshinder úshin 2022 jyldyń ár senbi kúni «Qazaqkonserttiń» aıtýly óner ujymdary men tanymal ártisteri dáris-konsertter, sheberlik sabaqtar, ekskýrsııalar ótkizip, kásibı sheberlikteriniń syrymen bólisýde.
Dál osy úrdisti jalǵastyra otyryp, «Qazaqkonsert» ujymy «Astana Muzical» memlekettik mıýzıkl teatry balalarǵa arnalǵan «Aldar kóse» mıýzıklin jeltoqsan aıynda kishkentaı kórermender nazaryna usynǵaly otyr.
Balalar jyly aıasynda múmkindigi shekteýli balalardy qoldaý maqsatynda jaqynda «Qazaqconcert» memlekettik konserttik uıymy «Arman asýlary» festıvaliniń gala-konsertin de ótkizdi. Elimizdiń bolashaǵy balalardyń arman-tilekterin oryndaý úshin osyndaı bir jobany qolǵa alǵan jaıymyz bar. Festıval barysynda Qazaqstannyń barlyq aımaqtarynan erekshe qajettilikteri bar daryndy balalardy jınap, bir arnada, bir baǵytta ónerlerin kórsetýleri úshin jaǵdaılaryn jasaýǵa tyrystyq. Jobaǵa qatysýshy ónerpazdardyń «Bı óneri», «Vokaldyq óner», «Aspapta oryndaý», «Ándi ym-ısharamen oryndaý» jáne «Ulttyq kıim dızaıny» janrlary boıynsha kórsetken ónerlerine tánti boldyq. Osy is-sharany ótkizgennen keıin de kóptegen balalar men ata-analardan jáne ustazdardan jaqsy pikirler aldyq. Ár jyl saıyn ótkizip turý ótinishterin de aıtty. Gala-konsertte daryndy balalar Roza Rymbaeva, Aıjan Nurmaǵambetova, Qurmash Mahan, Azamat Jyltyrkózov, Saltanat Meńdiǵalıeva, Álibek Álmádıev, Rýhııa Baıdúkenova, Dıdar Ábdihalyq, «Astana sazy» memlekettik folklorlyq ansambli, «TURAN» folklorly-etnografııalyq ansambli, «Melomen» toby, «Forte Trio», «Saz&Soul», Ádilhan Makın, Gúldana Akımova (fleıta) syndy «Qazaqkonserttiń» solısteri, tanymal óner juldyzdary men shyǵarmashylyq toptarymen birge sahnaǵa shyqty. Orta Azııadaǵy eń alǵashqy «Qanattylar» ınklıýzıvti teatrynyń ártisteri de óz ónerlerin ortaǵa saldy. Sondaı-aq «Qazaqstan» Ortalyq konsert zalynda jas ónerpazdardyń beıneleý jáne sándik-qoldanbaly óner týyndylary qoıyldy.
Festıvalge elimizdiń ár óńirlerinen kóptegen jas ónerpazdar keldi. Atap aıtatyn bolsaq, Túrkistan, Shymkent qalalarynan, Shyǵys Qazaqstan, Abaı, Qaraǵandy, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan oblystarynan, Astana qalasyndaǵy BINOM mektebi men «Nurly júrek» mektep-ınternatynan 150-ge jýyq daryndy balalar qatysty. Sonymen qatar gala-konsertte XVII «BI Juldyzaı» festıvaliniń laýreaty Rýzahmet Valıevtiń oryndaýynda «Meıirim kerek» atty jańa beınebaıannyń tusaýkeseri ótti.
Qaı zamanda bolsyn, qandaı qoǵamda bolsyn bala tárbıesi ózekti de mańyzdy. Eń alǵash shyr etip dúnıege kelgennen bastap, óz tilin, dinin, salt-dástúrin, rýhanııatyn, tarıhyn bala sanasynda ornyqtyrýǵa tyrysýymyz kerek. Ulttyq tárbıe, urpaq mádenıeti, mine, osydan bastalady.
Aqtoty RAIYMQULOVA,
«Roza Baǵlanova atyndaǵy «Qazaqkonsert» dırektory,
kompozıtor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri