Qazaq eli tarıhı sheshim qabyldady. Elimizde Prezıdent saılaýy ótip, halyq óz tańdaýyn jasady. Bıylǵy saıası dodanyń bási osyǵan deıingiden joǵary bolǵanyn aıta ketken jón. Birinshiden, tuńǵysh ret Memleket basshysy 7 jyldyq merzimge 1 ret qana saılanady. Ekinshiden, saılaý elimizde júrgizilip jatqan reformalardyń zańdy jalǵasy ispetti. Úshinshiden, birinshi ret bıýlletenge «bárine qarsymyn» baǵany engizildi.
Halyqtyń jaýapty kezeńde daýys berýge belsendi qatysqanyn mynadan-aq ańǵarýǵa bolady. Ortalyq saılaý komıssııasy taratqan aldyn ala qorytyndyǵa súıensek, elektorattyń 8,3 mıllıony óz tańdaýyn jasaǵan. Iаǵnı daýys bergender saılaýshylardyń 69,44 paıyzyn qurap otyr.
Osy oraıda, birneshe óńirdiń saıası dodaǵa belsene qatysqanyn atap ótken abzal. Máselen, Jetisý oblysynda elektorattyń 81,42 paıyzy daýys berse, Qyzylorda oblysynda qatysýshylar 81,07 paıyzǵa jetti. 80 paıyzdy baǵyndyrǵandar qatarynda Abaı jáne Túrkistan oblystary da bar.
Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirovtiń aıtýynsha, Qasym-Jomart Toqaevqa 6 mln 456 myń 392 saılaýshy nemese 81,31 paıyzy daýys bergen. «Bárine qarsymyn» baǵanyn 460 484 nemese 5,8 paıyz elektorat tańdaǵan. Jıgýlı Daırabaevqa – 271 myń 641 (3,42 paıyz), Qaraqat Ábdenge – 206 myń 206 (2,6 paıyz), Meıram Qajykenge – 200 myń 907 (2,53 paıyz), Nurlan Áýesbaevqa – 176 myń 116 (2,22 paıyz) jáne Saltanat Tursynbekovaǵa 168 myń 731 (2,12 paıyz) daýys berilgen.
Toǵyzynshy terrıtorııadaǵy taǵdyrsheshti kezeńdi táýelsiz baqylaýshylar da joǵary baǵalap otyr. Máselen Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń bas hatshysy Chjan Mın saılaýdyń joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, komıssııa músheleri de, baıqaýshylar da proseske aıryqsha jaýapkershilikpen qaraǵan. Sondaı-aq ShYU bas hatshysy birqatar azamattyń kishkentaı balalaryn kóterip kelgenin tilge tıek etip, turǵyndar balalaryn jaýapty azamat etip tərbıeleýge erekshe kóńil bóletinin, otbasymen birge kelýi Otanynyń bolashaǵyna degen senimin kórsetetinin atap ótti.
Jalpy, daýys berý kúni saılaý rásimderine prezıdentikke úmitkerlerdiń 11 myńnan astam senim bildirgen adamy, shet memleketterdiń, halyqaralyq uıymdardyń 641 baıqaýshysy, saıası partııalardan 15,5 myń baıqaýshy, qoǵamdyq birlestikterden 30 myńnan astam baıqaýshy qatysty. Kópshilik saılaýdyń ashyq ótkenin alǵa tartady.
Túrki memleketteri uıymy Bas hatshysynyń orynbasary О́mer Kodjaman Qazaqstandaǵy saılaý ashyq jáne básekeli bolǵanyn rastady. Onyń aıtýynsha, bıýlletender men nátıjelerin óńdeý saılaý týraly ulttyq zańnamaǵa saı ótken.
«Bizdiń mıssııa ókilderi jalpy sany 16 saılaý ýchaskesine bardy. Eshqandaı zańsyzdyq nemese ákimshilik jáne quqyq qorǵaý organdarynyń saılaý ýchaskeleriniń qyzmetine kıligýin baıqaǵanymyz joq. Saılaý kúninde adamdardyń óz erkin bildirýine qajetti búkil ákimshilik sharalar qabyldandy. Saılaý týraly zańǵa sáıkes, ulttyq jáne halyqaralyq baıqaýshylardyń saılaýdy beıtarap baqylaýyna jaǵdaı jasaldy. Mıssııa ulttyq jáne halyqaralyq uıymdardyń qatysqanyn jáne saılaýdyń legıtımdiligin, ashyqtyǵyn qoldaıtynyn kórdi», dedi О́.Kodjaman.
Ulybrıtanııa parlamenti Qaýymdar palatasynyń joǵary saıası keńesshisi Reza Tabrızı el turǵyndaryn ashyq əri ədil saılaýmen quttyqtap, Qazaqstan úshin tarıhı kún bolǵanyna toqtaldy.
«Saılaý kúni Astanadaǵy birneshe ýchaskege bardym. Saılaýshylardyń belsendiligi jaqsy. Uıymdastyrý jumystary da oıdaǵydaı júrgizilgen. Məselen saılaý ýchaskelerinde múmkindigi shekteýli adamdarǵa jaqsy jaǵdaı jasalǵany qýantty. Əıtpese, mynadaı sýyq pen qarda olardyń júrip-turýy qıyn ǵoı. Osynyń bəri eskerilgen eken», deıdi Tumandy Albıonnan kelgen baıqaýshy.
Túrli jaǵdaıǵa baılanysty elimizden tysqary jerde júrgen qazaqstandyqtar da saıası básekege belsene aralasty. Shetelderde jalpy sany 68 ýchaskelik saılaý komıssııasy ashyldy. Syrtqy ister mınıstrliginiń keltirgen derekterine saı, 111 360 adam óz tańdaýyn jasaǵan. Eń birinshi bolyp Tokıoda jáne Seýlde saılaý ýchaskeleri ashyldy. Osylaısha, Japonııa astanasynda qazaqstandyq kásipker Syrymbek Taý alǵash bolyp daýys berdi. Seýlde Iýrıı Soı esimdi qazaqstandyq óz tańdaýyn jasaǵan.
Budan keıin ýaqyt beldeýlerine sáıkes Beıjiń, Shanhaı, Gonkong, Sıngapýr, Kýala-Lýmpýr, Ulan-Batyr qalalarynda daýys berý ýchaskeleri óz jumysyn bastady. Eń sońǵy bolyp San-Fransıskoda sheteldegi sońǵy saılaý ýchaskesi ashyldy. Syrtqy ister mınıstrliginiń habarlaýynsha, AQSh-tyń batys jaǵalaýyndaǵy qaladaǵy elektorattyń 100 paıyzy daýys bergen.
Túrli jarysqa qatysýǵa shetelge attanǵan sportshylarymyz da óz tańdaýyn jasaǵanyn aıta ketken jón. Máselen Anadolyda jattyǵyp júrgen jeńil atletıkadan Qazaqstan quramasy Antalııada daýys berdi. Fýtboldan Ulttyq qurama komandasy músheleri Abý-Dabıdegi saılaý ýchaskesine bardy. Majarstanǵa Eýropa áıelder hokkeı lıgasyna qatysýǵa attanǵan almatylyq «Aısulý» klýby Býdapesht qalasynda tańdaýyn jasady. Konkımen júgirýden Qazaqstan ulttyq quramasynyń sportshylary Nıderlandta daýys berdi.
Daýys berý kúni elimizde de túrli qyzyqty oqıǵa boldy. Nekesin qıdyrǵan birneshe jas jubaı birden daýys bergen. Mysaly, Atyraý oblysynda jas jubaılar nekesin qıǵannan keıin saılaý ýchaskesine at basyn tiregen. Beıbarys Tólegenov pen Arý Nysanbekqyzy Isataı aýdanyndaǵy Aqqystaý aýylynda turady. Olar 20 qarashada otbasyn quryp, nekesin qıdyrǵan. Al Túrkistan oblysynda Saryaǵash aýdany Qaplanbek aýyldyq okrýgine qarasty Qanaǵat eldi mekeninde jańadan shańyraq kótergen jas jubaılar saılaý ýchaskesine toı kóılegimen keldi.
«Uly dala joryǵy» marafonynda jeńiske jetken «Kók moınaq» komandasynyń múshesi Nursaǵyn Tuqymbaı saılaý ýchaskesine óziniń tulparymen bardy. Budan bólek, Túrkistan oblysynda kımeshekpen kelgen ájeler táttiden shashý shashsa, Kentaý qalasynyń turǵyny qazaqy kıimmen kelip, saılaýshylarǵa baýyrsaq taratqan. Qysqasy, elimizdiń turǵyndary belsendi ári kreatıvti áreketimen jan-jaqty kózge tústi dep aıtýǵa tolyq negiz bar.