Damý jolyn óndirister úlesi aıqyndaıdy

– deıdi «Eýrazııalyq energetıkalyq korporasııasy» aq prezıdenti Abdýazım rýstambaev Abdýazım Abdýǵanıuly, jalpy, basqa elderdegi sııaqty elimizde de elektr energııasyna degen suranys artyp keledi. Al endi, ózińiz basqaratyn energetıkalyq korporasııada osy qajettilik qalaı ótelýde?.. – Jalpy, ENRC quramyndaǵy (ERG enshiles kompanııasy) «Eýr­azııalyq energetıkalyq kor­porasııa» AQ elektr energııa­symen jabdyqtaýshy iri kásip­oryn­dardyń birinen sanalady. Eli­mizde óndiriletin elektr ener­gııasynyń 17 paıyzy onyń úle­sin­de. Korporasııa quramynda «Shyǵys» kómir kenishi jáne Aqsý elektr stansasy bar. О́ndiristik qyzmettiń negizgi baǵyttary – kómir shyǵarý jáne elektr ener­gııa­syn óndirý. Bizdiń stansa ón­di­retin elektr energııasynyń ne­giz­gi tutynýshylary Aqsý ferro­qorytpa zaýyty («Qazhrom» TUK» AQ, «Sokolov-Sarybaı taý-ken baıytý óndiristik birlestigi» AQ, «Qazaqstan elektrolız zaýyty» AQ jáne basqa da óńirlik mańyzy bar kásiporyndar. Mysaly, Ekibastuzdaǵy «Shyǵys» kómir kenishi – ashyq tásilmen kómir shyǵaratyn biregeı kásiporyn. О́ndiristik júıe keshen­niń ústińgi betindegi kómirdi qaıta óńdep, arshylǵan túrinde temirjol vagon­daryna tıeýge arnalǵan. Qol­danylatyn jańa zamanǵy tehnologııalar tutynýshylarǵa kó­mir jetkizýge múmkindik be­rý­­de. Aǵymdaǵy jyldyń birinshi toq­sa­nynda elektr energııasynyń kó­­lemi 4,268 mlrd. Kvts qurady, bul kórsetkish ótken jyldyń osy kezeńiniń kórsetkishinen 7 pa­­ı­yz­­ǵa joǵary. 2014 jyldyń birin­shi toqsanyndaǵy kómir shyǵa­rý kó­lemi 5,314 mıllıon tonna bolady. – Stansadaǵy energobloktardy qaıta qurý jumysy qalaı júrgizilýde? – Energobloktardyń qaıta qurý jumystary 2001 jyly bas­taldy. Qazir №5 jáne №7 blok­tar­dy jańartý, jańǵyrtý jumys­tary josparlanyp otyr. Al, jalpy, energııa bloktarynyń qaıta qurylýy – «EEK»-tiń kor­porasııanyń aýqymdy ınves­tı­sııalyq baǵdarlamalyq jobasy. Joba stansanyń qýat qoryn, jab­dyq­tyń qyzmet etý merzimin art­tyrýǵa, óndiristik, ekologııalyq kór­setkishterdi jaqsartýǵa ar­nal­ǵan. Búgingi kúnderi elimizdiń Indýstrııalandyrý kartasyna engen joba aıasynda júrgi­zil­gen №1, №2, №3 jáne №4 ener­go-blok­tardyń jańǵyrtý ju­mys­tary aıaqtaldy. Qaıta qurý ju­mys­tarynyń nátıjesinde, árıne, energııa bloktarynyń qýaty artýda. Mysaly, 2013 jyly jazda paıdalanymǵa engizilgen №6 energobloktyń qýaty bul kúnderi 25 MVt-na ulǵaıdy. Bul energııa Pavlodar qalasy sııaqty aý­maqty jaryqtandyrý úshin jet­kilikti. Búgingi kúni elektr stansasynyń jalpy jańartylǵan energııa qýaty 2450 MVt qurap otyr. «EEK» AQ belsendi qyz­meti­men, elimizdiń údemeli ın­dýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna úlesin qosý­da. Kásiporynda ISO 9001 sapa jáne ISO 14001 qorshaǵan orta menedjmenti júıelerin qosatyn, biriktirilgen menedjment júıesi engizilip, iske asyrylýda. Elimizdiń damý jolynda óndiristerdiń de úlesi mol, ósý jolyn aıqyndaıdy. О́ndirister, zaýyt, kásiporyndar jumys jasap tursa, jańa tehnologııalar, ıntegrasııalyq baı­lanystar úzilmese, bul biz­diń elderimizdiń damýynyń, qara­pa­ıym turǵyndardyń ál-aý­qaty­nyń jaqsarýynyń kórsetkishi. – О́ndiris orny ınnovasııa­lar alańyna aınaldy deısiz ǵoı? – Energetıkalyq korporasııa­myz «Árbir úıge – jaryq pen jylý!» degen uranmen jumys ja­saıdy. Aqsý stansasyndaǵy №2 energoblokty qaıta qalpyna kel­tirý jumystary aıaqtaldy. Bul joba da memlekettik údemeli ın­­dýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mý baǵdarlamasyna endi. Qaı­­ta jańartý barysynda ener­go­blok­tyń qýaty 325 megavatqa jet­ti. Qu­ral-jabdyqtar tolyqtaı ja­ńar­tyldy. Reseılik, ýkraınalyq kom­panııalardyń qýatty týrbogeneratory, qazandyq agregaty, transformatorlary ornatyldy. Jańa zamanǵy elektr súzgini qurý nátıjesinde aýaǵa shyǵarylatyn qal­dyq kólemi taǵy 7 myń tonnaǵa azaıdy. Bloktyń jumysy men eńbek qaýipsizdigin baqylaý sapasyn kóteretin avtomatty basqarý júıesi de jetildirildi. Sol sebepti qol eńbeginiń úlesi ke­midi. Arnaıy tehnologııalar nátı­je­sinde qaıta qalpyna keltirý ju­mystaryn, óndiristegi kórshiles ener­gobloktardy esh toqtatpastan júr­gizý múmkin boldy. Buǵan de­ıin mundaı jaǵdaı bolmaǵan edi. Bú­gin­de stansadaǵy №6 energoblok ta qol­danysta. Stansada 8 energoblok bar. О́ndiristiń keleshegi tek jań­ǵyrtý jumystarynda ekeni túsinikti. – Stansanyń keleshegin qa­laı kózge elestete alasyz? – Elbasy bastamasymen qolǵa alynǵan ıntegrasııalyq úderis ener­­getıka salasyna da erekshe basym­dyq beredi. О́ıtkeni, jú­ıeli ónerkásip saıasatyn báse­kege qabilettilikti arttyrý, ón­diristerdi jańǵyrtý, eńbek ónim­diligin joǵarylatý, energııa tıim­diligin arttyrý jáne ınnovasııany damytý baǵyttary quraıdy. Iаǵnı, basty baǵdar – turaqty ju­mys oryndaryn qurý, damýdyń jo­ǵary qarqynyn saqtaý, ekonomıkany ındýstrııalandyrý men ár­taraptandyrý saıasatyn jal­ǵas­tyrý. Integrasııa – ýaqyt qajettiligi. Álemdik ekonomıkaǵa kosylý, ortaq naryqta shyńdalý barlyq elder úshin de mańyzdy. Osy turǵydan kelgende Elbasy Nursultan Nazar­baev elimizdiń aldyna bıik maq­sattar qoıdy. Iаǵnı, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq qurý arqyly – eýrazııalyq ıntegrasııa jolyna túsý bizdiń elimiz úshin jańa tarıhı úderistiń bastaýyna aınaldy. – Eýrazııalyq ıntegra­sııa­nyń ekonomıkalyq áleýeti joǵary deısiz ǵoı? – Árıne. Úshinshi jahandyq ın­dýstrııalyq revolıýsııa qar­sa­ńynda, eýrazııalyq ıntegrasııa bizdiń elimizdiń strategııalyq ja­ǵy­nan damýyn qamtamasyz etedi. О́ıt­keni, jahandyq turaqsyzdyq – ol ekonomıkanyń daǵdarysy ǵana emes, sonymen birge, halyqaralyq qu­qyqtyq, ǵalamdyq saıasattyń daǵ­darysy. Al, Qa­zaqstan men Reseı arasyndaǵy qa­rym-qatynas, ekonomıkalyq jáne basqa da túrli baılanystar ózge elderge úlgi. Eki el ara­syn­­­da qarym-qatynas jasamaı­tyn sala tipten joq sııaqty. Bul kúnderi ónerkásiptik koopera­sııa úderisi, energetıkalyq serik­tes­tik, ǵarysh salasy, máde­nı-gý­manıtarlyq baılanystar jal­ǵasýda. Reseıdiń elimizdiń iri saýda seriktesi ekenin bizdiń óndiristi óńirdiń ónerkásiptik salasynan-aq baıqaýǵa bolady. – Qaıta qurý jumystaryna shetten mamandar shaqyr­dyńyz­dar ma? – Merdiger uıymdar retinde bul jumystarǵa elimizdiń kompanııalary qatysa alady. Korporasııa óz kásiporyndarymyzdy qatystyrý arqyly jergilikti, otandyq úlesti qamtamasyz etýde. Negizinen, TMD el­deri energetıkalyq júıeleriniń ishin­de óndiris barysyn qaıta qurý biz­diń elde ǵana júrgizilýde. Qaıta qu­rý jumystary kásiporyndaǵy ener­gııalyq basqa agregattardyń ju­mys jasaýyna bóget jasamaı­dy. Elektr stansasyna qaıta qu­rý-jón­deý jumystary kezinde biz­­diń mamandarymyz ózderiniń jo­ǵa­ry bilimderin, biliktilikterin, ón­diristik tájirıbelerin kórsete bildi. Burynǵydaı emes jańa jab­dyq-qurylǵylarda jumys jasaý je­ńil. О́ıtkeni, barlyq ener­gııa blok­tary tolyǵymen avto­mat­tan­dyrylǵan. Barlyq jumys ba­rys­y kompıýter ekrandary ar­qy­ly baqylanady. Zaýytta qazir eń ozyq álemdik tehnologııalar qoldanylady. –Reseıdiń óndiristik serik­tes­tik áriptestigi jaıly aıtyp qaldyńyz... – Búgingi tańda «Eýrazııalyq ener­ge­tıkalyq korporasııa» AQ Más­keýden bastap, Sankt-Peter­­býrg, Syzran, Belgorod, Ekate­rın­­býrg, Podolsk, Cheboksary jáne basqa qalalardyń zaýyttarymen óndiristik seriktestik baılanysta. Olardyń qatarynda jylý almas­tyrý jabdyqtaryn jasaıtyn Ýral zaýyty, «TıajMash» AAQ, «BelEnergoMash» AAQ, «Emerson» JShQ, «Moselektroshıt» AAQ, «Alstom paýer stavan» JAQ, «NPO «ElSıb» AAQ bar. Bul zaýyt­tar bizdiń elektr stansa­myz úshin qazan agregattaryn, jo­ǵary jáne tómen qysymdy qyzdyr­ǵysh­tardy, qubyr men armatýra­ny, taratqysh qurylǵylardy, rele qorǵanysy men avtomatıkany, elektr súzgileri sııaqty kóp­tegen jabdyqtar jasaıdy. Kom­panııamyzdyń Reseı kásip­oryn­darymen seriktestigi elderimiz ózara qarym-qatynasynyń, ınte­g­ra­sııalyq úderisterdiń aıqyn kóri­nisi. Bizdiń óz tarapymyzdan ol jaq­tyń zaýyttarynda jasala­tyn ón­diristik jumystarǵa qoıatyn talaptarymyz óte joǵary, son­dyq­­t­an, seriktesterimiz de qural-jab­dyq­tardy joǵary deńgeıde, sapaly jasaıdy. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Farıda Byqaı, «Egemen Qazaqstan». Pavlodar oblysy.