Sherhan Murtaza murasyna arnalǵan halyqaralyq sımpozıým
Túrkistan qalasyndaǵy «Farab» kitaphanasynda qazaq ádebıeti men baspasózine ólsheýsiz úles qosqan zańǵar jazýshy, qaıratker tulǵa Sherhan Murtazanyń 90 jyldyǵyna arnalǵan «Kórkemsózdiń kóshbasshysy, kósemsózdiń qolbasshysy» atty halyqaralyq sımpozıým ótti. Keleli basqosýǵa Qyrǵyzstannan, О́zbekstannan jáne elimizdiń óńirlerinen ǵalymdar, zııaly qaýym ókilderi qatysty.
Halyqaralyq sımpozıým qonaqtary aldymen «Sherhan Murtaza-90» ekspozısııasyn tamashalady. Basqosýdyń ashylýynda sóz alǵan Qazaqstan Prezıdentiniń keńesshisi Málik Otarbaev Sherhan Murtazanyń jazýshylyq, jýrnalıstik jáne qaıratkerlik qyrlaryna keńirek toqtaldy. «Sherhan Murtaza – qatardaǵy jazýshy, jýrnalıst emes, qazaqtyń mańdaıyna bitken dara tulǵa. О́ziniń ár maqalasymen, árbir áńgimesimen, povest, romandarymen halyqqa qaltqysyz qyzmet etti. Búgingi sharanyń Túrkistan tórinde ótip jatqandyǵy da beker emes. Ol túrkishildik rýhy óte bıik tulǵa bolatyn. «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan alǵashqy maqalalarynyń biri de osy qasterli Túrkistan tóńireginde edi. Mine, Táýelsizdik kúni qarsańynda kórnekti qalamgerdi Túrkistan oblysynda eske alyp otyrmyz. Táýelsizdik kúni – búkil qazaq eliniń, onyń ishinde halyq jazýshysynyń da armany-tuǵyn. Sol úshin qalamyn qarý etip, el múddesi jolynda aıanbaı kúresti, sanaly ǵumyryn ult rýhanııatynyń damýyna arnady», dedi Málik Nurjanuly.
Jıyn barysynda Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Beısenbaı Tájibaev jýrnalısterdiń birneshe býynyn tárbıelegen Sheraǵanyń ulttyq baspasózdiń damýyna qosqan úlesin tilge tıek etip, oblys ákimi Darhan Satybaldynyń quttyqtaýyn jetkizdi. «Aqıqattyń aldaspany Sherhan Murtaza Túrkistan óńirin túrki halyqtarynyń rýhanı ortalyǵyna aınaldyrý jóninde alǵash bastama kótergenderdiń biri boldy. Qaıratker qalamgerdiń kóptegen shyǵarmasyna ońtústiktiń tańǵajaıyp tabıǵaty arqaý bolǵanyn kópshilik biledi. Sondyqtan da biz Sheraǵany Túrkistannan, Túrkistandy Sheraǵadan bólip qaraı almaımyz. Qalyń oqyrmannyń kóńilinen shyqqan jazýshynyń mereıtoıyna arnalǵan sharalar bir kúnmen ǵana shektelmeıdi. Bul baǵyttaǵy ıgi ister aldaǵy ýaqytta da jalǵasady», dedi Beısenbaı Dáýletuly. Al belgili jýrnalıst, pýblısıst, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Qaınar Oljaı, respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazeti bas redaktorynyń orynbasary Talǵat Batyrhan shyndyqtyń shyraqshysy atanǵan sóz zergeriniń elge sińgen eńbegin aıtyp, ónegeli ómirinen syr shertti. «Biz Sheraǵańnyń shekpeninen ǵana shyqqan joqpyz, Sheraǵańnyń ýnıversıtetinen tálim aldyq. «Egemende» birge qyzmet etkende nar tulǵanyń qalamynan týǵan «Qaıta oralǵan qandastar» degen aıdar boldy. Sol aıdarmen birneshe maqala jarııalandy, qıyrda júrgen qanshama aǵaıyn elge qut bolyp qosyldy. Túıip aıtqanda, ardaqty Sheraǵańmen birge gazetke jańa lep keldi, ulttyq bolmys paıda boldy. Ásirese, qazaqı boıaýy qanyq maqalalarǵa basymdyq berdi. Qalamgerdiń ereksheligi, ónegesi, mine, osynda», dedi Qaınar Oljaı. Sondaı-aq jazýshy, aýdarmashy, Álisher Naýaı atyndaǵy Tashkent memlekettik О́zbek tili jáne ádebıeti ýnıversıtetiniń ǵalymy Qazaqbaı Iýldashev, Qyrǵyz Respýblıkasy Ulttyq ǵylymdar akademııasynyń Sh.Aıtmatov atyndaǵy Til jáne ádebıet ınstıtýtynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Keldibek Qoılybaev júrekjardy lebizderin jetkizdi. Buǵan qosa, Taraz qalasyndaǵy Sherhan Murtaza atyndaǵy rýhanııat jáne tarıhtaný ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Ahmetjan О́zbekov, ádebı aýdarmashy, «Bir kem dúnıe» jınaǵyn ózbek tiline aýdarǵan Dalymjan Saıfýllaev, Túrkııadaǵy Gazı ýnıversıtetiniń professory, ádebıettanýshy-ǵalym Jemıle Kynajy jáne túrkolog, Baký memlekettik ýnıversıtetiniń ǵylymı qyzmetkeri Maleıka Mırzalı zoom júıesi arqyly jazýshynyń shyǵarmashylyǵy týraly oı-pikirlerin ortaǵa saldy.
Halyqaralyq sımpozıým Sherhan Murtazanyń 90 jyldyǵyna oraı bıyl óńirde ótkizilgen kóptegen ıgi is-sharanyń qorytyndysy ispetti boldy. Olaı deıtinimiz, sımpozıým aıasynda el stýdentteri arasynda uıymdastyrylǵan «Sherhan Murtazanyń prozasy men pýblısıstıkalyq shyǵarmalaryn taldaý» taqyrybyndaǵy baıqaýdyń jeńimpazdary marapattalyp, olarǵa qarjylaı syılyq tabys etildi. Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy Túrkistan oblystyq fılıalynyń uıymdastyrýymen, oblystyq mádenıet basqarmasynyń qoldaýymen ótken baıqaýǵa Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, Dýlatı atyndaǵy Taraz óńirlik ýnıversıteti, Sh.Murtaza atyndaǵy Halyqaralyq Taraz ınnovasııalyq ınstıtýty, M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti, Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıteti, Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti stýdentterinen alpystan astam eńbek kelip túskenin aıta ketelik. Iаǵnı jazýshynyń shyǵarmalaryn ǵylymı turǵyda taldap, zertteýge nıetti jastar kóp. Sondaı-aq Sheraǵań aıtqan shyndyq «Túrkistan» telearnasynda ótken debat týrnırinde talqylandy. Stýdentter arasynda «Sheraǵań aıtqan shyndyq: keshe jáne búgin»» taqyrybynda ótken pikirsaıysqa Shymkent, Taraz, Túrkistan qalalaryndaǵy joǵary oqý oryndarynyń stýdentterinen qurylǵan komandalar qatysty. Qoǵamdaǵy óte ózekti de óte ótkir degen taqyryptar tóńireginde pikir talastyrǵan, asa tartysty ótken debatta stýdentterdiń belsendiligi, shyndyqty batyl aıtqany kópshilikke unady. Saıystyń qorytyndysy boıynsha jeńimpaz jáne júldeger atanǵan komandalardy oblystyq mádenıet basqarmasynyń basshysy Ázimhan Qoılybaev marapattady. Osylaısha, Sheraǵań aıtqan shyndyqty búgingi jańa Qazaqstannyń jalyndy jastary odan ári jalǵady. Sondaı-aq Túlkibas aýdany Kúmisbastaý aýylynda Sheraǵanyń 90 jyldyǵyna arnalǵan kórme ótti. Kúmisbastaýdaǵy mektepke Sherhan Murtazanyń esimi 1992 jyly jazýshynyń 60 jyldyǵyna oraı berilgen bolatyn. Qazir ol Sherhan Murtaza atyndaǵy shaǵyn jınaqty mektep-gımnazııasy dep atalady. Osy mektepte Sheraǵańnyń kózi tirisinde tutynǵan buıymdary, qujattar men fotosýretter qoıylǵan kórme ótti. Oblys ákimdiginiń qoldaýymen aldaǵy ýaqytta «Shyńdaǵy Sheraǵań» atty jınaq jaryq kóretinin de aıta ketelik.
Iá, Sheraǵań jaqqan shyndyqtyń shyraǵy eshqashan óshpeıdi. Janyna jaqyn tartqan inileriniń biri, jazýshy, «Alash» syılyǵynyń laýreaty Marhabat Baıǵut Sheraǵańnyń qazasyna baılanysty: «Búkil baıtaǵyńyzdy, onyń ishinde ońtústigińizdi janyńyzdan artyq jaqsy kórýshi edińiz-aý, kókem. Ońtústigińiz oısyraǵan kúı keshti, kókem, shyraıly Shymkentińiz sher keshti, kókem... Túrkistanyńyz tumanytyp, Áziret Sultanyńyzdyń kesenesi kúreńitti, kókem...» dep jazǵan edi. Ońtústik jurty osylaısha jazýshyny eske alyp, rýhyna taǵzym, jas urpaqqa ónege etti. Myltyqsyz maıdannyń batyry atanǵan Sherhan Murtaza ýaqtysynda basylym betterinde, Parlamenttiń qabyrǵasynda «jaryp turyp ádilin aıtty, shaǵyp turyp shyndyǵyn aıtty». Onyń árbir isi keler urpaqqa úlgi, ónege bolyp qala bermek.
TÚRKISTAN