QAIRATKER

Bizder, búgin jetpistiń ol jaq-bul ja­ǵyn­daǵylar, jarty ǵasyr keńes dáýirindegi, jı­yrma jyl egemendiktiń tusyndaǵy ómirdiń ıegerleri ekenbiz. Birine biri uqsamaıtyn, qoǵamdyq talǵam-túsiniginiń aıyrmashylyǵy, qarama-qaıshylyǵy mol kezeńder. Sondyqtan da zamandastar týraly áńgime órbigende osy eki kezeńniń erekshelikterin eskerýge týra keledi. Keńes zamanynda bári de – sharýashylyq júıesi, saıası-áleýmettik ustanymy, odan qalsa bilimi, ǵylymy jaman boldy dedik egemendiktiń basynda. Ideologııalyq qursaýda, jaıdaq uranmen ómir keshken kúnderimizdi aıttyq. Olardyń kóbimen kelisýge bolady. Degenmen, bári jaman degen birjaqty teris pikirden seıilip kele jatqan sekildimiz. О́nerkásiptiń, aýyl sharýashylyǵynyń, bilim, ǵylym júıeleriniń, keıbir basqa da sa­lalardyń búgingi kelbetiniń negizi sol dáýirde salyndy. Keshe bizdegi baı jer qazynasyn taýyp, ony ıgerý barysynda, munaı, metall, kómir óndirýde, óndiristik kásiporyndaryn salýda, tyń ıgerý isinde, buryn bizde tipti bolmaǵan ǵylym, bilim júıelerin jasap, olardy damytýda ult azamattary shynaıy talantymen tarıh sahnasyna jarqyldap shyǵyp, ult maqtanyshyna aınaldy. Qa­zaq­standa kadr máselesindegi Máskeýdiń ús­tem­digine qaramaı, kóptegen sheshýshi oryndarda sol ortalyq jibergen basqa ulttyń ókilderi otyrsa da, óz ultymyzdyń azamattary da úlken iske belsene aralasyp, ózderiniń eren eńbek, bıik rýh, jasampazdyq qabiletin, tulǵa dárejesin kórsete bildi. Bizdiń búgingi áńgimemiz adal da qajymas eńbegimen halqynyń qurmetine bólengen Ravıl Tájiǵarauly Shyrdabaev týraly. Osy kúnderi ol jetpistiń jelkenine minip otyr. Onyń ómiri Qazaqstandaǵy munaı ónerkásibi, munaıshylar tarıhymen qym-qýyt aralasyp jatyr. XIX ǵasyrdyń aıaǵy, XX ǵasyrdyń basynda aǵaıyndy Nobel, Leman basqarǵan aǵylshyndar, olarmen áriptes orys ká­sip­kerleri munaı izdep, qazaq saharasyn kezdi. Aty­raý óńirindegi Dossordan munaı taýyp, ony jer betine shyǵaryp, tasymaldaıtyn ká­sip­oryndar sala bastady. Sóıtip, qazaq je­rinde eń alǵashqy óndiris salasynyń irgesi qalandy. Olarǵa jumysshylar men qyzmetkerler kerek boldy. Mamandardy Anglııa men Re­seıden tasyǵanymen, qara jumysqa ká­siporyn ıe­leri jergilikti halyqtyń azamattaryn sha­qyrdy. Sóıtip, Qazaqstanda qurylǵan ju­mysshy tabynyń eń alǵashqy ókilderi bolý bas­qalarmen qatar sol kezde Dossorda turatyn Shyrdabaı aqsaqaldyń uldarynyń enshisine tıdi. Jeti aǵaıyndy olardyń beseýi – Teńizbaı, Baımolda, Tymyqbaı, Shashpan jáne Tájiǵara munaı kásiporyndaryna jumysqa tu­ryp, eńbek joldaryn qatardaǵy jumysshydan bas­taıdy. Degenmen, erekshe eńbekqorlyǵynyń, kásibı mamandyqty ıgerý isinde kórsetken yntasy men qabilettiliginiń arqasynda olar óz isiniń has sheberleri dárejesine kóterilip, osy saladaǵy kóptegen basshylyq qyzmetterge qol jetkizdi. Joǵaryda aty atalǵan ákeleriniń munaı salasyndaǵy qyzmetterin olardyń balalary, nemereleri jalǵastyrýda. Sóıtip, Qazaqstanda barshamyz maqtan etetin Shyrdabaevtardyń munaıshylar áýleti qalyptasty. Osy áýlet ókilderiniń munaı salasyndaǵy jalpy jumys ótili 1000 jyldan, ıaǵnı on ǵasyrdan asqanyn osydan biraz ýaqyt buryn “Egemen Qazaqstan” úlken qurmetpen jazǵan edi. “Atadan ul týsa ıgi, ata jolyn qýsa ıgi” degenimiz de osy bir óte sırek kezdesetin ozyq úlgi emes pe! Jalpy, biz óte uıymshyl, irgemiz bólin­be­gen, babamyz Shopan atadan taraǵan áýletpiz, deıdi Rekeń. Babamyzdyń eki perzenti –Aldońǵar men Shyrdabaı otbasylarymen Batys Qazaqstan óńirinde qazaq aýyldarynda kóship-qonyp júrdi, elmen birge talaı qıynshylyqtardy basynan ótkizdi, tóńkeristiń tepkisine de shydady. Adaldyq pen qa­ıy­rym­dylyq minezderiniń arqasynda baba urpaǵyn el ishine qurmeti mol etip tárbıeledi. Olardyń jeti balasynyń beseýi joǵaryda atalǵan munaıshylar áýletin qurdy. Osy áýlettiń, ósken-óngen, japyraǵy molynan jaıylǵan urpaqtyń kóshbasshysy, búgingi noqta aǵasy Ravıl Shyrdabaev. Onyń ómir joly da bizdiń zamandastarymyzdyń ótken ǵasyrdyń ekinshi jartysynda júrip ótken joldaryn qaıtalaıdy. Aýylynda mektep bitiredi, odan uzap shyǵyp ınstıtýtta oqyp, mamandyq alady. Komsomol, partııa mú­she­li­gine ótedi, partııa sheshimimen ártúrli deń­geı­degi qyzmetterdi atqarady. Barshamyzǵa tanys, keńes zamanynda ne isteseń de basqaǵa burylmaı júrip ótetin qasqa jol. Ravıldiń ákesi Tájiǵara ózi suranyp ketip tórt jyl qan maıdanda boldy, qaıtyp kelip Dossorda avtomobıl, traktor jáne munaı jabdyǵyn jóndeıtin zaýytta qurmetti demalysqa shyqqanǵa deıin jemisti eńbek etti. Ákesine serik bolyp Ravıl de 16 jasynan sol zaýytqa jumysqa kirip, slesardyń shákirti bolyp bastap, osy mamandyqtyń eń joǵary kásibı deńgeıi – 6-shy razrıadqa deıin jetti. Ata jolyn qýý maqsatymen aldynda Saratov po­lıtehnıkalyq ınstıtýtyna túsip, artynan Máskeýdiń Gýbkın atyndaǵy munaı jáne gaz ınstıtýtyna oqýǵa aýysady. Atap ketýimiz kerek, Gýbkın ınstıtýty Qazaqstan munaı ınjenerleriniń altyn besigi, osy salanyń bizdegi birneshe urpaq basshylary atalmysh ınstıtýttyń túlegi. Osy ınstıtýtty Ravıl Shyrdabaev ta oıdaǵydaı bitiredi. Ákesi de, ózi de jumys istegen Dossordaǵy zaýytyna maman retinde qaıtyp kelip, az ýaqyttyń ishinde onyń bas ınjeneri dárejesine kóteriledi. Osydan keıin kóp jyldar komsomol, partııa qyzmetterinde júredi. Egemendigimizdin tusynda ártúrli salada tabandy eńbegimen, uıymdastyrý qabiletimen, áleýmettik aýqymdy kózqarasymen kózge túsip júrgen azamattardyń ishinde de osyndaı saıası mektepterden ót­kender az emes. Ravıl Tájiǵarauly osy mekteptiń túlegi. Komsomol tarapynan birshama qyzmetter atqardy. О́z zamandastarymen tyǵyz aralasty, olardyń armanyn, maqsatyn túsine bildi, ártúrli deńgeıde jastar uıymynyń kóshin bastady. О́mirge degen jaqsy daıyndyǵyn kórip, partııa qyzmetine tartyldy. Mahambet aýdandyq partııa komıtetiniń, artynan on jyl qatarynan Gýrev qalalyq par­tııa komıtetiniń birinshi hatshysy qyz­met­te­rinde júrip Ravıl Shyrdabaev úlken talap­tarǵa saı azamat ekenin kórsete bildi. Ol par­tııa qyzmetinde bolǵan 80-shi-90-shy jyldar keńes eliniń toqyraýda bolyp, aýylda da, qalada da ne taýarǵa, ne tamaqqa durys qoly jetpeı, áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń kóptegen qaıshylyqtary bolǵan kezeń edi. Gýrev sııaqty túkpirde jatqan qalanyń kommýnaldyq, qurylys salalarynyń, mektep, mádenı oshaqtarynyń kóptegen qordalanyp qalǵan problemalaryn sheshemin dep Almaty men Máskeýdiń arasynda at sabyltyp, eline kelse kúndiz-túni aıanbaı eńbek etip júrgen Rekeńdi bizder, onyń zamandastary, kórip edik. Qajymas eńbektiń qara nary deıtin Rekeńdi sol kezderde áriptesteri hám qala turǵyndary. Osy adal eńbeginiń arqasynda ol jurt­shylyqtyń úlken qurmetine bólendi. Partııa seniń artyq ekpin­di­ligińdi kótere bermeıtin. Qala turǵyndarynyń tur­mysyn jaqsartyp, sharýashylyq júıesin durystaımyn degen Shyrdabaetyń ortalyqqa joldaǵan usynystary durys qoldaý tappady, keıbireýleri ol týraly tipti teris pikir tý­ǵyzdy. Nátıjesinde ol partııadaǵy qyzmetinen bo­satyldy. “Men jaratylysymnan mu­naıshymyn ǵoı, munaı salasyndaǵy qyzmetke kelgenime qatty qýandym”, deıdi Rekeń osydan keıin “Teńizmunaıgaz” óndiristik birlestigine bas ınjener qyzmetine kelgenin esine alyp. О́te baı munaı kenishin ıgerý isi jańa ǵana qolǵa alyna bastalǵan kez edi. Ol úshin orta­lyq­tan, keńes eliniń munaı óndiretin óńir­lerinen kóptegen mamandar shaqyryldy. Bir-eki jyldan keıin amerıkalyq “Shevron” korporasııasy ókilderiniń alǵashqy toby kele bastady. Osy bolashaq úlken istiń bas­taýynda bas­shy retinde Ravıl Tá­ji­ǵarauly Shy­rdabaev bolyp edi. Kendi ıge­rý ju­mys­ta­ryn uı­ym­das­tyrý, tıimdi tehnıkalyq sheshimder jú­ıesin jasaý, ın­jenerler tobyn qu­ras­tyrý, álem deń­­­geıindegi iri osy salada jumys isteıtin ko­r­po­rasııalarmen baılanys jasaýdyń al­ǵash­qy qadamdary Rekeńniń tikeleı qatysýymen, basshylyǵymen ótti jáne, keıin ómir kórset­kendeı, osy ken ornynyń bolashaq ilgeri damýynyń negizin saldy. Sonymen qatar atalmysh kezeńde elimizdiń áleýmettik salasynda tynyshtyq buzyla bastady. Almatyda jergilikti halyqpen sanas­paı, ortalyqtan ákelgen basshyǵa narazylyq sherýi artynan kúızeliske ákeldi. Jer-jer­lerde óziniń turmysy men áleýmettik ja­ǵ­da­ıyna qanaǵattanbaǵan halyq ártúrli dárejede na­razylyq kórsete bastady. Úlken kúızelistiń biri Mańǵystaý óńirindegi Jańaózen qalasynda boldy. Munaı ıgerýge basqalardy ákelip, jergilikti halyq jumyssyz qalǵandyqtan, olar kóterilip, úlken ultaralyq shıelenister týdy. Durys sheshim, bedeldi basshyny tappasa, osy kúızelis qantógiske aınalyp, basqa óńirlerge de tarap ketý qaýpi turdy. Osyndaı jaǵdaıda jańa ǵana respýblıkalyq partııa uıymynyń basshylyǵyna saılanǵan Nursultan Ábishuly Nazarbaev Shyrdabaevqa Jańaózen qalalyq partııa komıtetin basqaryp, ol jerdegi órship turǵan ultaralyq shıelenistiń sheshimin tabýdy tapsyrdy. Rekeńniń bıik rýhyn, úlken isker­li­gin, halyqtyń muń-muqtajyn tú­sinip, onyń durys sheshimin taba biletin qabiletiniń joǵary ekenin osy tusta búkil el kórdi. Onyń ár halyqtyń ókilderiniń pikirin, ókpe-nazyn muqııat tyńdap, olardy sheshý jolynda barshaǵa birdeı adaldyǵyn kórgen halyq sabasyna túsip, basyla bastady. Oq atylmaı, qan tógilmeı ultaralyq arazdyq órshimeı basyldy. Bul jańaózendikterdiń ǵana emes, búkil halyqtyń aldynda Ravıl Shyr­da­baevtyń abyroı-bedelin ósirdi. 1990 jyly Ravıl Tájiǵarauly otyn-ener­getıkalyq keshenine jáne jalpy ónerkásipke jetekshilik etetin Atyraý oblystyq ákimshiligi tó­raǵasynyń orynbasary qyzmetine taǵa­ıyn­dal­dy. Asa qıyn jaǵdaılarda jumys isteýge týra keldi. Sol kezdi, respýblıkadaǵy ahýaldy jap­paı saıası jáne qoǵamdyq beıbereketsizdik re­tinde sıpattaýǵa bolatyn edi. Eko­no­mı­k­a­da­ǵy qaıta qurý sátsizdikke ushyrap, daǵdarys ýshyǵa tústi, túrli odaqtas respýblıkalarǵa ornalasqan óndirýshiler men tutynýshylardyń arasyndaǵy ondaǵan jyldardyń ishinde qalyptasqan baılanystar úzilip, halyq kóp aılar boıy jalaqy, zeınetaqy, balalardyń járdemaqylaryn ala almady, dúkenderde sóreler qańyrap bos turdy, kásiporyndarda udaıy mıtıngiler men aıǵaı-shýy mol jı­na­lystar ótip jatty. Osyndaı jaǵdaıda árbir kásiporynnyń jaı-kúıin baǵalaý, shuǵyl mindetterdi aı­qyn­daý, kásiporyndar arasyndaǵy úzilgen baı­la­nystardy tikeleı qalpyna keltirý qajet bol­dy. Barlaý, burǵylaý jáne munaı óndiretin ýchas­keler men basqarmalardy, óńdeýshi ká­sip­oryndar, máshıne jasaý jáne hımııa za­ýyt­taryn toqyraýdan shyǵaryp, olardyń tııa­naqty jumys isteýin qamtamasyz etý kerek boldy. Osyndaı máseleler basqa óńirlerde, olardyń sharýashylyq júıeleriniń, basshylarynyń aldynda da turdy. Olardy she­shý­degi sol kezde is basynda júrgen aza­mat­tar­dyń, olardyń qatarynda Ravıl Shyrdabaev ta bar, qajyrly eńbegin aıtýymyz kerek. 1991 jyly Keńes Odaǵy ydyrap, Qa­zaqstan táýelsiz memleket mártebesin aldy. El halqy N.Á.Nazarbaevty egemen Qazaqstannyń tuńǵysh Prezıdenti qyzmetine biraýyzdan saılady. Respýblıka ekonomıkasyn qalpyna keltirý maqsatymen shuǵyl jáne aýqymdy jumys bastaldy. Basqalarmen qatar Atyraý qalasynyń basty nysandarynyń jumysyn jandandyrýdyń da sáti tústi. Jumsalǵan kúsh-jigerdiń arqasynda oblystaǵy kóptegen ká­sip­oryndardyń boılaryna qan júgirdi.  “Osylardyń barlyǵy Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń ekonomıkalyq ótkir problemalardy sheshý kezindegi kadrlarǵa degen senimi men dáıekti saıasatynyń nátıjesinde múmkin boldy”, – deıdi sol kezde atalmysh ju­mystarǵa Atyraýda tikeleı basshylyq etken Ravıl Shyrdabaev. 1991 jyly kópten kútken Teńiz m­­u­na­ıy­nyń da alǵashqy tonnasy alynyp, Ravıl Tá­jiǵarauly osy kenishtiń iske qosylǵany týraly Elbasyna maqtanyshpen baıandady. Teńizdi damytý boıynsha aýqymdy jumys qolǵa alyndy. “Shevron” korporasııasymen kelis­sóz­der jańǵyrtylyp, 1993 jyly N.Á.Na­zar­baev pen “Shevron” kor­po­ras­ııa­synyń basshysy saltanatty jaǵdaıda “Teńizshevroıl” birlesken kásipornyn qurý týraly kelisimge qol qoıdy. Sol kúni qazaqstandyq taraptan “Tengızshevroıl” BK dırektory qyzmetine Ravıl Tájiǵaraulyn taǵaıyndaý týraly Prezıdenttiń Jarlyǵy shyqty. О́ndiristi júrgizýdiń jańa standarttaryn engizý, jańa kásiporynǵa burynǵy “Teńiz­mu­naı” óndiristik birlestiginiń jumyskerlerin shaqyrý isinde, basqarý júıesine jergilikti kadrlardy shaqyrýda, áleýmettik saladaǵy qordalanǵan máselelerdi sheshý úshin birlesken kásiporyn basshylary, ásirese, Ravıl Shyrdabaev birneshe sátti qadamdar jasady. “TShO” BK birinshi kúngi jumysynan bastap ujym ishinde qalypty raı qalyptastyrýdyń, buǵan deıin múlde qarama-qaıshy saıası qurylymda tárbıelengen túrli mádenıet ókilderin bir-birimen jaqyndastyrýdyń jáne ózara túsinisýlerine kómektesýdiń qanshalyqty durys jáne mańyzdy bolǵanyn ýaqyttyń ózi kórsetip berdi. 1994 jyly Qazaqstan Prezıdentiniń Ra­vıl Tájiǵaraulyn respýblıkanyń jańadan qurylǵan Munaı jáne gaz ónerkásibi mınıstri qyzmetine taǵaıyndaý týraly Jarlyǵy shyq­ty. Sóıtip, joǵaryda aıtylǵan munaı­shylar dınastııasynyń ókili óziniń úlken iskerliginiń arqasynda osy salanyń basshysynyń dáre­jesine kóterildi. Munaı salasynyń eń jaýapty damý satylarynyń biri edi bul kez. “TShO” BK qurylyp, mınıstrlik óz jumysyn bastaǵannan keıin álemdik bıznes qoǵamd­as­tyǵy jas respýblıkada qolaıly ın­ves­tı­sııa­lyq raıdyń qalyptasyp jatqanyn kórip, kúmáni seıildi, elimizge sheteldik kapıtal quıyla bastady. Olardy ıgerý úshin qatań grafıkte jumys isteýge týra keldi: ınvestorlarmen, osy óńirdegi munaı men gaz kenishteri ornalasqan oblystardyń ákimderimen, sheteldik áriptester, ınvestısııalaý úshin tańdaǵan munaı-gaz ón­dirýshi kásiporyndardyń basshy­lyóǵymen túrli deńgeılerde ótetin sansyz kóp kez­de­sýler, sondaı-aq sheteldik kapıtaldy tartýǵa baǵ­darlanǵan ár túrli forýmdar, kórmeler jasaý, kóptegen baǵdarlamalar jasaý, basqa da is-sha­ra­lar uıymdastyrý. Mine, Shyr­dabaevtyń mu­naı salasynyń basshysy retinde qolǵa alǵan is­teri. Osylardyń barlyǵy Qazaqstan munaı-gaz salasynyń qarqyndy damýyna negiz qalady. 1994 jyly Ravıl Tájiǵarauly aldymen Atyraý oblystyq ákimshiliginiń basshysy, sodan keıin Atyraý oblysynyń ákimi qyz­metine taǵaıyndaldy. Jumysqa kiriskennen-aq jańa basshylyq oblystaǵy ótkir áleýmettik-ekonomıkalyq pro­blemalardyń sheshimin tabýdy qolǵa aldy. Sol kezeńde respýblıkamyz josparly sharýa­shylyqtan rynoktyq (na­ryqtyq) ekonomıkaǵa ótýdiń bastapqy sa­ty­synda ǵana edi. Osyǵan baılanysty turǵyn halyqtyń arasynda óte kóp máseleler tý­yn­dady. Jurtshylyqpen jıi kezdesýler ótkizýge, olarǵa mán-jaıdy egjeı-tegjeıli túsindirýge týra keldi. Osy jyldar qoǵamdaǵy, ekonomıkadaǵy, memlekettik basqarýdaǵy túbegeıli ózgeristerge toly kezeń edi – reformalar júrgizilip, elimizdiń jańa Konstıtýsııasy, memleketimiz úshin mańyzdy jańa zańdar qabyldanyp, Prezıdenttiń bastamasy boıynsha Qazaqstan halqy Assambleıasy quryldy, al 1997 jyly respýblıka astanasy Almatydan Selınogradqa (keıinnen Astana ataldy) kóshirildi. Osy bastamalar men jańalyqtardyń barlyǵyn jappaı jer-jerde iske asyrý kerek edi, ol sol kezdegi ár salanyń basshylaryna, jalpy basqarý júıesiniń aldynda turǵan zor mindet bolatyn. Osy mindetti abyroımen oryn­daǵandardyń ishinde Ravıl Shyrdabaev ta bar. Keńes dáýirindegi Ravıl Shyrdabaevtyń Atyraý óńirinde istegen jemisti eńbegi týraly joǵaryda aıttyq. Al egemendigimizdiń tusynda Rekeń osy óńirde 8 jylǵa jýyq basshylyq qyzmetterde bolǵan eken. Jáne de egemendiktiń alǵashqy jyldary. Qazaqstanda óte kúrdeli saıası-áleýmettik, ekonomıkalyq reformalar bastalyp, júrgizile bastaǵan jyldary. Osy reformalardyń óńirlerde júzege asýy, olarǵa jergilikti halyqty jumyldyrý, reformalar nátıjesin el ıgiligine, halyq turmysyn jaq­sartýǵa baǵyttaý óńir basshylaryna jańadan qurylyp jatqan sharýashylyq júıesiniń syry men erekshiligin túsinip, ıgerý jolynda, bastalyp jatqan saıası-demokratııalyq úderisterdiń tıimdi tetikterin meńgerý isinde zor talap, mindet artty. Tuńǵysh Prezıdentimiz komandasynyń senimdi ókili bolyp, osy isti belsendi túrde jáne jemisti atqarǵan óńir basshylarynyń biri Ravıl Shyrdabaev boldy. Bizdiń zamanymyz bir orynda kóp otyrýdy kó­termeıdi. О́mirimizdegi jıi ózgerister basshy oryndaǵy azamattardyń da aýys-túıisin jıiletetin jaǵdaılar bolady. Osyndaı se­bep­ter­men Rekeń Qazaqstannyń Ýkraına men Moldavııa elderindegi elshisi, Syrtqy ister mı­nıs­triniń Kaspıı teńiziniń quqyq mártebesi tý­raly qurylǵan halyqaralyq Ujymnyń ar­naý­ly ókili qyzmetin atqarǵan kezderi de boldy. Ravıl Shyrdabaevtyń Qazaqstan Joǵarǵy Keńesiniń, Parlament Májilisiniń depýtaty retinde istegen eńbegin de aıtýymyz kerek. X-XI shaqyrylǵan Joǵarǵy Keńestiń depýtaty boldy, Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń 3-shi shaqyrylymynyń depýtaty bolyp birge istedik. Onyń baı ómir tájirıbesi, óndiris, sharýashylyq salalaryn jete biletindigi, elimizdiń úzbeı damýyna degen zor yntasy, ja­ýap­kershiligi Májilis alǵan kóptegen zań jo­ba­larynyń sapaly bolýyna eleýli úles qosty. Depýtat Shyrdabaevtyń pikiri onyń árip­tes­teriniń ortasynda eshqashan eleýsiz qalmaıtyn. Men osy zamandasymdy kópten bilemin. Qyzmet salamyz basqa bolsa da onyń ómir ót­kelderinen ár ýaqytta habardar bolyp júrdim. Keıin, joǵaryda aıtqanymdaı, Májiliste birge depýtattyq mindetimizdi atqardyq. Onyń eńbekqorlyǵy, tapsyrylǵan isti oryndaýdaǵy úlken jaýapkershiligi týraly joǵaryda aıttyq. Sonymen qatar, ol zor parasat ıesi, otyrǵan ortasyna dostyqtyń, izgiliktiń nuryn shashyp otyratyn azamat. Súıikti jary, qazaq qyzynyń barsha meıirimdiligi boıyna sińgen Sáýle ekeýi perzentterin ósirip, nemere súıip otyr. Rekeńniń janynda onyń ini-qaryn­das­tary, maqala basynda aıtylǵan dınastııa qu­rý­shy ákeleriniń búgingi urpaqtary. Osyndaı úlken áýlettiń qamqor atasy bolý mindetin de abyroımen atqarýda. Osyǵan qosa Ravıl Shyrdabaevty kórnekti qaıratker der edim. Dúrildegen keńes dáýirinde óz joǵary ornyn taba bilgen, halqyna eńbegin aıamaǵan qaıratker. Egemendiktiń týyn kótergen tusymyzda búkil bir úlken óńirdiń jańa za­man­ǵa kóshin bastaǵan qaıratker. Bizdiń eko­no­mı­kanyń sheshýshi salasy – munaı ón­dirisiniń negizin qalasqan, osy salanyń bú­gingi jan-jaqty damýyna eleýli úlesin qos­qan qaıratker. Qa­zaq eliniń kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri. Artynda jemisti, jeńisti jyldary qaldy, aldaǵy ómiriniń belesteri de osyndaı sátti bolǵaı. Kenjeǵalı SAǴADIEV, akademık.