Endigi jyldyń qańtarynan bastap áleýmettik tólemderdiń eki túriniń parametrleri ózgeredi. Atalǵan ózgeris bir tólem kóleminiń artýy jáne bir tólem merziminiń uzarýy jóninde bolmaq. Bul jańalyqtyń jaı-japsary týraly bizge «Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory» AQ bas dırektory Nursulý Kemel aıtyp berdi.
Bul rette Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory jumys isteıtin azamattardy áleýmettik qorǵaýdyń qosymsha deńgeıin júzege asyratynyn aıta ketken jón. Mindetti áleýmettik saqtandyrý júıesiniń qarjy resýrstary jumys berýshilerdiń óz jumyskerleri úshin, sondaı-aq dara kásipkerler men jeke praktıkamen aınalysatyn adamdardyń ózderi úshin eń tómengi bir jalaqydan kem emes jáne jeti eselengen mólsherinen aspaıtyn tabystyń 3,5% mólsherinde tólenetin áleýmettik aýdarymdary esebinen qalyptasady.
«2023 jyldan bastap eń tómengi jalaqynyń 70 myń teńgege deıin artatynyn eskere otyryp, 1 qańtardan bastap áleýmettik aýdarymdardyń eń tómengi kólemi aıyna 2 450 teńgeni, al eń joǵary kólemi 17 150 teńgeni quraıdy. Áleýmettik táýekelderdiń 5 túri – eńbek etý qabiletinen aıyrylýy, asyraýshysynan aıyrylýy, jumysynan aıyrylýy, júktilikke jáne bosanýǵa, sondaı-aq bala kútimine baılanysty kirisinen aıyrylýy kezinde azamattarǵa áleýmettik tólemder alýǵa bolady. Osy oraıda jańa jyldan bastap áleýmettik tólemderdiń 2 túriniń parametrleri ózgertiletinin atap ótý kerek. Birinshi, jumysynan aıyrylýy jaǵdaıynda, ıaǵnı jumyssyz retinde tirkelgen kúnnen bastap eńbek ótiline baılanysty 1 aıdan 6 aıǵa deıin áleýmettik tólem taǵaıyndalady. Áleýmettik tólemniń kólemi áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen júıege qatysýshynyń ortasha aılyq kirisine, júıege qatysý ótiline jáne kiristi aýystyrý koeffısıentine baılanysty bolady. Kelesi jyldan bastap kiristi aýystyrý koeffısıenti 45%-ǵa deıin artady, bul áleýmettik tólem kóleminiń orta eseppen 13%-ǵa ósýine ákeledi. Al 2023 jyldyń 1 qańtaryndaǵy jaǵdaıǵa sáıkes, naqty tólem alýshylarǵa 45% koeffısıenti qoldanyla otyryp, birjolǵy qaıta esepteý avtomatty túrde júrgizileıin dep otyr. Aldaǵy jyly tólemniń osy túrin jalpy 30 mlrd teńge somasynda shamamen 117 myń adam alady dep kútilip otyr», dedi N.Kemel.
MÁSQ basshysynyń aıtýynsha, ekinshi ózgeris bala kútimi boıynsha beriletin áleýmettik tólemge qatysty bolyp otyr. Búginde bul tólem bala 1 jasqa tolǵanǵa deıin taǵaıyndalatyn bolsa, 1 qańtardan bastap tólem merzimi 1,5 jasqa deıin uzartylady. Áleýmettik tólemniń kólemi keıingi eki jylda áleýmettik aýdarymdar júrgizilgen ortasha aılyq kiristiń 40%-yn quraıdy. 2023 jyldyń 1 qańtaryndaǵy jaǵdaı boıynsha balalary 2022 jyly týǵan naqty alýshylarǵa tólem avtomatty túrde uzartylady. Tutastaı alǵanda, bul áleýmettik qoldaý kelesi jyly shamamen 500 myń adamǵa kórsetiledi.
Sonymen qatar jumysker úshin áleýmettik aýdarymdar túsken jaǵdaıda bazalyq memlekettik járdemaqylarǵa qosymsha MÁSQ-tan uzaqmerzimdi áleýmettik tólemniń 2 túri tólenedi.
«Bizdiń qordan eńbekke qabilettiliginen aıyrylǵan jaǵdaıda beriletin áleýmettik tólem jalpy eńbekke qabilettiliginen aıyrylý dárejesi belgilengen kezeńge taǵaıyndalady jáne eńbek qyzmetin jalǵastyrýyna qaramastan tólenedi. Al asyraýshysynan aıyrylýy jaǵdaıynda áleýmettik tólem asyraýyndaǵylar 18 jasqa tolǵanǵa deıin, al kúndizgi oqý nysany boıynsha oqyǵan jaǵdaıda 23 jasqa deıin tólenedi. Satyp alý qabiletin qamtamasyz etý maqsatynda bul tólemderdiń kólemi jyl saıyn artady. 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap uzaqmerzimdi áleýmettik tólemderdiń kólemi avtomatty túrde 8,5%-ǵa óspek. Osylaısha, jumys isteıtin azamattar alatyn tólemderdiń jıyntyq kólemi jumys istemeıtin azamattarǵa qaraǵanda kóbirek bolady. Jalpy alǵanda, jyl saıyn 150 myńǵa jýyq adam MÁSQ-dan kórsetilgen tólemderdi alady. Sondaı-aq tólemderdi qaıta esepteý, arttyrý jáne uzartý avtomattandyrylǵan rejimde júrgiziletinin, ıaǵnı alýshylarǵa qosymsha qujattar jınaýdyń qajeti joq ekenin erekshe atap ótkim keledi», dedi N.Kemel.