Bilim alǵa bassa, el ozady

Sanatyna, aǵylshyn tilinde sabaq bere alatynyna, dápter teksergenge, syn­yp jetekshiligine tólenetin qosym­sha­lardy eseptegende kóptegen muǵa­limniń eń­bek­aqysy budan da joǵary. Sonyń nátı­jesinde pedagog qyzmeti qaıtadan bedeldi qyzmetke aınalyp, jastar arasynda básekelestik te kúsheıip keledi.

– Máselen, Soltústik Qazaqstan ob­ly­sy bıýdjetiniń bilim salasyna bóline­tin qarajaty sońǵy úsh jylda 1,5 ese artyp, 134,8 mlrd teńgege jetti. Osy­nyń nátıjesinde biz balabaqshadan bastap barlyq deńgeıdegi bilim berý men tárbıeleý jumysynyń sapasyn arttyr­dyq. Mektepke deıingi bilim berý boıynsha 3 jastan 6 jasqa deıingi barlyq bóbekti qamtydyq. Al bıyl qazirgi meke­me­lerdi keńeıtý arqyly qosymsha 210 bó­bek­ti mektepke deıingi bilimmen qamtı­tyn bolamyz, – deıdi oblystyq bilim berý basqarmasynyń basshysy Nazar Já­shibekov.

Bıyl til sabaqtary boıynsha ózgeris­ter engizilgeni belgili. Qazir qazaq mekte­biniń birinshi synybyna barǵan oqýshy tek ana tilinde ǵana oqıdy, al orys tilin ekinshi synyptan bastap qana úırenedi, aǵylshyn tili úshinshi synyptan bastap oqytylady. Sóıtip, qalyń kópshiliktiń ashý-yzasyn týdyrǵan birinshi synyptan bastalǵan «úsh tildilik» toqtatylǵan edi.

Oqýshylardyń bilim sapasyn oqý jetistikteriniń syrtqy baǵasy men Ulttyq biryńǵaı testileý nátıjesi anyq­­taıdy. Syrtqy baǵa monıtorıng arqyly jasalady. Soǵan qatysqan sol­tústikqazaqstandyq 4 jáne 9 synyp oqý­shylary byltyr jaqsy nátıjeler kórsetti. Atap aıtqanda 4-shi synyp oqý­shylary respýblıkalyq reıtıngte 5-shi oryn alsa, 9-shy synyp oqýshylary 48,7 upaımen 4-shi orynǵa turaqtady.

Byltyr UBT-ǵa mektep bitirgenderdiń 73 paıyzy qatysyp, orta eseppen 74,96 upaı alǵan. 2021 jyly bul kórsetkish – 74,8 upaıdy, 2020 jyly 69,7 upaıdy quraǵan edi. Nátıjesinde, túlekterdiń 63,6 paıyzy joǵary oqý oryndaryna grantqa tústi, bul ótken jylmen salys­tyrǵanda 4,3 paıyzǵa joǵary.

Aıta keterligi, oblystyń mektep bitirýshileri shekti deńgeıde óte alma­ǵan­dardyń azdyǵy boıynsha respýb­lıkada alǵashqy úshtiktiń qatary­na endi. О́ńir oqýshylary byltyr respýblı­kalyq pán olımpıadalaryna da belsene qatysqan. Sonyń ishinde 24 bala jeńim­pazdar qatarynan tabylyp, 1,3 mln teńgeniń syılyǵyn utyp aldy.

Mektepterdiń oqý jylyna daıyndyǵy, jóndeý, syrlaý jumystarynyń ýaqy­­­tynda júrgizilgeni oqýshylardyń kóńil-kúıine, bilimge degen yntasyna tikeleı áser etetini aıan. Byltyr jaz boıy oblys boıynsha 2,5 mlrd teńgege 31 bilim berý nysany kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. Sonyń 21-i «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy sheńberinde iske asqan. Al bıyl 3,8 mlrd teńgege 39 nysanǵa jóndeý jumystaryn jasaý belgilenip otyr. Bilim berý basqarmasy oblys ortalyǵyndaǵy mektepterdegi oryn jetispeýshiligin joıý úshin 2026 jylǵa qaraı 3 myńnan artyq oqýshyǵa shaqtalǵan qosymsha 4 mektep salýdy josparlap otyr.

Mektepterdiń materıal­dyq-tehnıka­syn nyǵaıtý másele­si de kún tártibinen túsken emes. Byltyr fızıka jáne bıologııa pánderi boıynsha 150 mln teńgege 28 kabınet satyp alynǵan. Bıylǵy meje de sol deńgeıde. 2020 jyldan bas­tap qaladaǵy tolyq jınaqty 48 mek­tep­ti naqty qarjylandyrý tetigi engizil­gen. Nátıjesinde, jumysty utym­dy uıymdastyra biletin dırektorlar qarjyny únemdeý, asa qajetti baǵytqa jum­saý sharalaryn ózderi atqarýda. Únem­del­gen qarajattyń esebinen keıbir dırektorlar jóndeý jumystaryn da jasaǵan. 

Tehnıkalyq jáne kásibı bilim berý salasynda da oń ózgerister bar. 2022-2023 oqý jyldarynda memlekettik tapsyrys 300 adamǵa deıin artqan. Aıyrtaý aýdanynda byltyr týrızm salasyna mamandar daıyndaıtyn «Zeınep» atty jekemenshik kolledj ashyldy. Onda qazir 100 stýdent oqıdy. Quıylǵan ınvestısııa kólemi – 250 mln teńge.

Byltyr «Qazaqstan halqyna» qo­ry­nyń kómegimen osy zamanǵy oqý já­ne damytý jabdyqtarymen 4 arnaý­ly (korreksııalyq) mektep-ınternat qamta­masyz etildi. Quıylǵan ınvestısııa kóle­mi 78 mln teńgeniń tóńireginde.

Soltústik Qazaqstan oblysy