Medısına bilikti dárigerlerdiń tabandy eńbeginiń nátıjesinde damıdy. Osy mezette ǵylymı medısınalyq ortalyqtardyń tájirıbesin ózge aýrýhanadaǵy dárigerler ýaqyt sátimen meńgeretinine úmittimiz. Jýyrda elimizde alǵash ret tómengi qýys venany rezeksııalaý jáne qaıta qurý, sıntetıkalyq protezben baýyrdy transplantasııalaý operasııasy sátti ótti.
Ulttyq ǵylymı onkologııa ortalyǵynyń mamandary bastap, Úndistannan kelgen tájirıbeli dáriger Selvakýmar Naganathan, «University Medical Center» korporatıvtik qorynyń basqarma tóraǵasy Iý.Pıa, kardıohırýrg T.Lespekov jáne anestezıolog I.Vahrýshev birlesip, «Back table» dıafragmasynyń bir bóligin rezeksııalaý arqyly «Gepatektomııa» operasııasyn júrgizdi. Mundaı operasııalar tek joǵary mamandandyrylǵan ortalyqtarda ótedi. О́ıtkeni operasııaǵa tájirıbeli, kópsalaly mamandar shaqyrylady.
Osy joly baýyr transplantasııasyna qatysty operasııa Astana qalasyndaǵy Ulttyq ǵylymı onkologııa ortalyǵynyń bazasynda ótti. Naýqas osydan jeti jyl buryn ortalyqqa júgingende aýrýy asqynǵany belgili bolǵan. Sodan beri pasıent túrli emshara qabyldaǵanymen aýrýdan aıyǵa almaǵan. Antıparazıttik terapııadan da, ókinishke qaraı, bálendeı ózgeris bolmaǵan. Aǵzadaǵy parazıt qashanǵy baılaýǵa kónedi, birte-birte júrekke tarala bastaıdy. Naýqastyń kórer jaryǵy bar eken, osy tusta Ulttyq ǵylymı onkologııa ortalyǵy, Ulttyq ǵylymı kardıohırýrgııalyq ortalyǵy jáne Úndistan mamandarynyń toby birigip naýqasty aman alyp qalýdyń qamyna kirisken. Pasıenttiń derekterin zertteý barysynda parazıttiń júrekke tarala bastaǵany anyqtalǵan. Bul tómengi vena kavasynyń sıntetıkalyq graftasyn ornatý úshin júrek qyzmeti men júrek-ókpe aınalymyn ýaqytsha toqtatýdy qajet etýi múmkin. Osyndaı kedergilerdi qaperge alǵan dárigerler operasııaǵa bir kisideı jumylyp, kez kelgen qarsy kórsetkishge daıyn, saq kirgen.
Naýqastyń densaýlyǵyn jiti tekserý kezinde anyqtalǵandaı, parazıt oń jaq atrıýmǵa jáne tómengi qýys venaǵa taralǵan eken. Abyroı bolǵanda bul jaǵdaı operasııa barysynda júrek qyzmetin jáne júrek-ókpe aınalymyn toqtatýdy qajet etpegen. Osyndaı 16 saǵat 17 mınýtqa sozylǵan kúrdeli operasııanyń sátti aıaqtalǵany aýrýdyń osy túrin emdeýge el medısınasynyń qaýqary jetedi degendi uqtyrady.
Negizi Ortalyq Azııa ehınokokkoz jáne alveokokkoz parazıti boıynsha ende-mııalyq aımaq sanalady eken. Sondyqtan elde mundaı aýrýǵa shyldyqqan naýqastar sanaýly dep aıtýǵa kelmeıdi. Baýyr alveokokkozy týraly az-maz aıtar bolsaq, ol parazıttik tinderdiń ınfıltratıvti ósýimen jáne qashyqtyqtan metastaz berý múmkindigimen sıpattalady. Keıde ony baýyr isigimen salystyrady. Demek, mundaı jaǵdaıda naýqas em qabyldamasa, onyń 10 jylǵa deıin ómir súrýi nebári 10-20% quraıdy eken. Árıne, bul – ábden zerttelgen salystyrmaly kórsetkish. Parazıttik isik tolyǵymen joıylǵan jaǵdaıda hırýrgııa ádisi jalǵyz radıkaldy emdeý bolyp qala beredi. О́kinishtisi, aýrýy asqynǵan naýqastardyń densaýlyǵy mundaı em-sharaǵa kelmeı jatady. Tıisinshe, dıagnoz boıynsha pasıentterdiń 60-70%-ynan parazıttik massalardy tolyǵymen alyp tastaý múmkin emes.
Onkologııa ortalyǵynda kúni búginge deıin 70-ten asa baýyr transplantasııasy jasalypty. Árıne, nátıje jaman emes. Soǵan qaramastan baýyr transplantasııasy qazir sırek jasalady. Sebebi belgili, elde máıittik taransplantasııa damymaǵan. Tek 2017-2018 jyldary osy baǵytta ilgerileý baıqalǵanymen, koronavırýs pandemııasynan keıin kórsetkish edáýir tómendegen. Mysaly, byltyr baýyr transplantasııasy eki márte máıittik donordan jasalǵan. Al týystyq transplantasııa boıynsha donorlardyń kórsetkishi naýqasqa kele bermeıdi. О́ıtkeni donordan baýyrdyń 60 paıyzyn bólip alý qajet. Osydan soń donor burynǵysha qalypty ómir súrýge tıis. Orta eseppen týystyq 10 donordyń shamamen biri ǵana opresııaǵa keledi eken. Demek Ulttyq onkologııa ortalyǵy máıittik donor az bolǵandyqtan, týystyq donordy kóbeıtýge basymdyq bergeni tegin emes.
Sátti operasııadan keıin araǵa shamamen aı salyp Úndistan dárigeri Selvakýmar Naganathan kúrdeli operasııa jáne el medısınasynyń áleýeti jaıynda az-kem pikir aıtqan edi.
«Operasııaǵa kirgen aq jeleńdi jandardyń bárine alǵys aıtamyn. Pasıenttiń jaǵdaıy odan ári de jaqsy bolady degen úmittemiz. Jasyratyny joq, operasııa kúrdeli boldy. Kardıohırýrgtermen birlesip jasaıtyn operasııalardy osyǵan deıin birneshe márte kórdik. Sol úshin Qazaqstan dárigerleriniń shaqyrtýymen keldim. Parazıt júrekke, júrektiń joldaryna ótken soń operasııaǵa kardıohırýrgter de qatysty. Al bul kesel tek baýyrda bolǵanda biz oılaǵandaı qıyn bolmas edi. Qazaqstan dárigerleriniń baýyr transplantasııasyn emdeýdiń jańa ádis-tásilderin ıgerýde áleýeti joǵary dep bilemin», deıdi dáriger.
Selvakýmar Naganathan eńbek jolynda 15 jylda 3 myńnan asa transplantasııaǵa qatyssa, onyń ishinde 20-ǵa jýyq operasııany kardıohırýrgtermen birlesip jasaǵan eken. Degenmen kez kelgen operasııaǵa emin-erkin kirýge bolmaıtyny túsinikti. Iаǵnı munda elimizdiń bilikti dárigerleriniń eńbegin eleýsiz qaldyrýǵa bolmaıdy. Olar operasııa ústelinde jáne odan erterek, naýqastyń operasııaǵa deıingi ahýalyn jyldar boıy baqylap, oǵan úmit syılady.
«Maǵan 2016 jyly jazda osy ortalyqta dıagnoz qoıyldy. Sol kezde operasııa jasaýǵa kesh qalǵanymyzdy bildik. Tek transplantasııa jasaý kerek dedi. Baýyrdyń bóligin keskennen paıda joq, óıtkeni syrqat tamyrlarǵa ótip ketipti. Sosyn biz tekserýden ótip, máıittik donor boıynsha kútý paraǵyna turdyq. Sebebi ol kezde dál meniń dıagnozym boıynsha týystyq donordyń kómegimen elde birde-bir transplantasııa jasalmaǵanyn bildim. Qıyny, aǵamnyń tamyrlary ózine kerek. Al maǵan vena men baýyr tutas qajet boldy. Kútý paraǵynda 7 jyl ishinde máıittik donor tabylmady. Osy ýaqyt aralyǵynda parazıtke qarsy em-sharalar qabyldadym. Birneshe operasııadan óttim. Keıingi jyldary jaǵdaıym kúrt nasharlaı bastady. Byltyr jazda ózimizdiń dárigerler Úndistannan hırýrg aldyryp, týystyq donordan transplantasııa jasaý týraly usynys tústi. Meniń basqa amalym qalmady, kelistim. Aǵam ekeýmizdiń qan tobymyz, salmaq pen boıymyz da 100 paıyz sáıkes kelip turdy. Dárigerdiń nusqaýyn oryndap, ol kúnderden aman-esen óttik. Ortalyqtaǵy barlyq dárigerge, aǵama alǵysym sheksiz. Qazir ahýalym jaqsy, úıge shyqtyq. Apta saıyn tekserilip júrmiz», deıdi naýqas.
Elimizde osy dıagnozben aýrýhanaǵa túskenimen, ókinishke qaraı, aýrýy asqynyp, donor tapshylyǵynan jan tapsyrǵandar bar. Parazıttik aýrý qaterli isikke uqsap ósip, jyldam taraǵan soń, dıagnozdy erte qoıyp, asqynýdyń aldyn alǵan mańyzdy. Negizi ehınokokkoz jáne alveokokkoz syndy parazıt aýrýyn ıt tuqymdas janýarlar tasymaldaıdy eken. «Osyndaı parazıt nege Ortalyq Azııada kóp taraıdy?» degen saýaldyń jaýaby osy. Iаǵnı qańǵybas ıtterden de qaýip kóp.