Qazaqstannyń ultaralyq únqatysýdy damytýdaǵy tájirıbesi О́rkenıetter alıansy III forýmyna qatysýshylar tarapynan oń baǵalandy.
Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro qalasynda BUU-nyń О́rkenıetter alıansynyń III forýmy jumysyn aıaqtady. Ol “Mádenıetter úndestigi – álem jasampazdyǵy” degen uranmen ótip, ony Brazılııa úkimeti uıymdastyrdy.
Atalǵan sharaǵa Qazaqstandy qosqanda Alıansqa múshe 100 eldiń ókilderi qatysty. Bizdiń delegasııany Mádenıet vıse-mınıstri, Qazaqstannan О́rkenıetter alıansynyń ulttyq úılestirýshisi Ǵazız Telebaev bastap bardy. Forým jumysyna tuńǵysh ret О́rkenıetter alıansynyń múshesi retinde Amerıka Qurama Shtattary qatysty.
Forýmdy Brazılııa prezıdenti Lýısh Inasıý Lýla da Sılva men BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn ashty. Onyń jumysyna qatysqan basqa joǵary meımandar arasynda Argentına men Bolıvııa prezıdentteri K.Kırshner men E.Morales, Túrkııa men Portýgalııa premer-mınıstrleri R.Erdoǵan men J.Sokrates, EQYU Bas hatshysy M.Brıshambo, Islam Konferensııasy Uıymynyń Bas hatshysy E.Ihsanoǵly, Arab memleketteri lıgasynyń Bas hatshysy Á.Musa, Ispanııa men Saýd Arabııasynyń syrtqy ister mınıstrleri M.Moratınos pen S.Ál-Faısal jáne basqalar boldy. Forýmǵa О́rkenıetter alıansynyń joǵary ókili, Portýgalııanyń burynǵy prezıdenti Jorje Sampaıo tóraǵalyq etti.
BUU basshysy óziniń sózinde álemdegi janjaldardyń tórtten úshi mádenı qaıshylyqtardan týyndaıtynyn atap kórsetti. Onyń pikirinshe, problemalardy sheshý úshin shetin máselelerge jaýap taba bilý qajet. Ol máseleler mynalar: barlyq turǵyndar úshin ortaq qoǵam qura bilý, áıelderdiń róli men múmkindigin joǵarylatý, jastardy ekstremızmge ıkemdegisi keletinderdiń únin óshirý. Osyǵan baılanysty О́rkenıetter alıansynyń bastamalary atap ótilse, onyń rólin Pan Gı Mýn bylaısha aıqyndap berdi: “Alıans álemniń tórt buryshyndaǵy jýrnalısterdiń birigýine járdemdesedi. Osy arqyly keıbir pikir qaıshylyqtary men túsinispeýshilikterge kúsh biriktirip qarsy turýǵa bolady. Oǵan mysal retinde jýrnalısterdiń Izraıl men Arab álemindegi oqıǵalardy birlesip kórsetip kele jatqanyn keltirýge bolady. Býrýndıde sizder túrli etnostyq toptaǵy jastardyń ózara únqatysýlaryna kómektesip júrseńizder, Ońtústik Azııada janjaldardy retteý jónindegi baǵdarlamalardy qoldap kelesizder. Sondaı-aq sizder Eýropadaǵy ımmıgranttarǵa kómektesip, Taıaý Shyǵys pen Afrıkanyń soltústigindegi jastarǵa jumys taýyp berip otyrsyzdar”.
Túrkııa premer-mınıstri О́rkenıetter alıansynyń ıadrolyq qarýsyz álem qurý jolynda ıadrolyq qaterdi qysqartý boıynsha qyzmetiniń mańyzyn erekshe atap ótti. Osyǵan baılanysty sharaǵa qatysýshylar ıadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartqan álemdegi tuńǵysh memleket retinde Qazaqstannyń úlgisin eske túsirdi.
Forýmǵa kelgender úsh kún boıy ultaralyq, dinaralyq, mádenıetaralyq jáne órkenıetaralyq kelispeýshilikterdi eńserýdiń ońtaıly sheshimin izdeý boıynsha egjeı-tegjeıli pikirtalastar ótkizdi. Sessııalar sheńberinde mádenı kópqyrlylyq jaǵdaıynda demokratııa qurý, bilim arqyly áıelderdi qoldaý, adam quqy, jýrnalıstik etıka, janjaldardy beıbit jolmen sheshý, daǵdarys jaǵdaıyndaǵy jumyssyzdyq pen kedeıshilikti tómendetý, mádenıetaralyq únqatysý jolyndaǵy memlekettik-jekemenshik áriptestik, mıgrasııa, beıbitshilikti ilgeri jyljytyp, adamzatty damytýdaǵy din lıderleriniń róli sııaqty qazirgi zamannyń kókeıkesti taqyryptary boıynsha tereń pikir almasýlar júrdi.
Qazaqstan delegasııasynyń basshysy Ǵ.Telebaev shetel delegasııalary basshylarynyń aldynda sóıleı kelip, Qazaqstannyń О́rkenıetter alıansy alǵa qoıyp otyrǵan mindetterdi sheshýdegi tabystaryn atap kórsetti. “Etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtý Qazaqstannyń ishki jáne syrtqy saıasatyndaǵy basymdyqtarynyń biri bolyp tabylady. Bizdiń jerimizde beıbitshilik pen túsinistikte 140 shamasyndaǵy etnostar ókilderi ómir súrip jatyr”, – dep atap ótti ol. “Islamofobııany eńserý” taqyrybynda ótken sessııada Qazaqstan delegasııasynyń elimizde 46 konfessııanyń ókilderi dostyq pen kelisimde turyp jatyr dep málimdeýi Qazaqstannyń atalǵan baǵyttardaǵy artyqshylyqtaryn eseleı tústi.
J.Sampaıo Qazaqstannyń úlgisin joǵary baǵalaı kelip, elimizdiń tájirıbesi Alıans qyzmeti úshin qajet ekenine ekpin túsirdi. Qazaqstan basshysynyń Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezin shaqyrý týraly bastamasyn álemdik qoǵamdastyq О́rkenıetter alıansynyń maqsattaryna qol jetkizýdegi súbeli úles retinde qarastyrady. Tóraǵa Qazaqstanǵa Alıans aıasyndaǵy belsendi jumysy úshin jeke rızashylyǵyn bildirdi. Bul Qazaqstan Úkimetiniń Alıans aıasynda jasap jatqan Ulttyq is-qımyl josparynyń ustanymdarymen de sáıkes keledi.
О́rkenıetter alıansy Ispanııa men Túrkııanyń bastamasy boıynsha qurylǵan bolatyn. Ol óziniń qyzmetin BUU týy astynda júzege asyrady. Alıanstyń kezekti IV forýmy Katardyń astanasy – Doha qalasynda ótedi.
“Egemen-aqparat”.