Sport – órkenıetti qoǵam ómiriniń aınymaıtyn bir bólshegi. Sportpen aınalyspaıtyn, ony memlekettik turǵyda qoldamaıtyn memleketter neken-saıaq. Memlekettik bıýdjetten qomaqty qarjy bóle otyryp, órkenıetti elder óz sportshylarynyń ónerin jetildiredi, jarystarda jeńýin qalap, jankúıer bolyp otyrady.
Bizdiń eldiń barlyq óńirinde deneshynyqtyrý men sportqa jiti kóńil bólingen. Soltústik Qazaqstan oblysy ákimdiginiń deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasy basshysynyń orynbasary Asylbek Ábdilmanovtyń aıtýyna qaraǵanda, oblys halqynyń 40 paıyzy, ıaǵnı 215 myńnan asa adam sportpen turaqty túrde aınalysady eken.
Búgingi tańda oblys ortalyǵyn qosa eseptegende Qyzyljar óńiriniń barlyq eldi mekeninde 2 951 sport nysany, balalar men jasóspirimderdiń 27 sporttyq mektebi, ınternat-kolledj, 25 aýlalyq jáne 9 sporttyq klýb, sonymen qatar sporttyq sheberliktiń bir mektebi men Olımpııa rezervine daıyndaý ortalyǵy bar.
2022 jyly jasóspirimderdiń arasynda sportqa degen qulshynysty arttyra túsý maqsatymen jańadan 17 seksııa ashylǵan. Otyzdan asa jekemenshik zaldarǵa tapsyrys berý arqyly qosymsha 3 200 bala sportpen aınalysady. Bul maqsatqa bıyl 423,4 mln teńge qarastyrylyp otyr. Byltyr aýdan ortalyqtary men aýdandaǵy eldi mekenderde jańadan 28 sport nysandary ashyldy. Atap aıtqanda, Aqjar, Qyzyljar aýdandarynda – úsh-úshten, Aıyrtaý aýdanynda – eki, Shal aqyn, Esil, Músirepov, Mamlıýt, Taıynsha aýdandarynda bir-birden shaǵyn fýtbol alańdary jasaldy. Al Jumabaev aýdanynda bir hokkeı korty, Aqjar men Esil aýdandarynda sporttyq jáne stırıtvorkaýt (kóshedegi) alańdary ashyldy.
Bıyl deneshynyqtyrý-saýyqtyrý keshenderiniń tórteýiniń qurylysy aıaqtalady. Bul keshender Aıyrtaý, Esil, Jambyl jáne Ǵ.Músirepov aýdandarynyń ortalyqtarynda boı kótermek. Sonymen qatar Taıynsha men Aıyrtaý aýdandarynyń ortalyqtarynda eki jabyq hokkeı kortynyń qurylysy jalǵasady. Bular aýdan bıýdjetiniń esebinen turǵyzylsa, Shal aqyn aýdanyndaǵy «Agro Sever» JShS óz qarajatyna Povozochnyı aýylynda da osyndaı kort turǵyzýdy qolǵa alǵan. Sondaı-aq «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasynyń sheńberinde bıyl Aqjar aýdanynyń ortalyǵy – Talshyq aýylynda quny 215 mln teńgelik jabyq hokkeı kortyn salý josparlanǵan.
Qyzyljar qalasynda ótken ǵasyrdyń 50-jyldary ashylyp, orys tilinde oqytatyn baıaǵy №1 mektep-ınternat 1997 jyly sol kezdegi dırektory, elimizge belgili balýan Jambyl Tasemenovtiń kúsh salýymen sport ınternat-kolledjine aınalǵan. Sodan beri bul mekemeniń qabyrǵasynan elimizge tanymal sportshylar shyqty. Sonyń ishinde úsheýi «Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen sport sheberi» ataǵyn alǵan. Olar – kıkboksıngten 2007 jyly Portýgalııada ótken álem birinshiliginiń chempıony, Fransııa (2003) jáne Grekııada (2009 j.) ótken chempıonattardyń kúmis júldegeri Mıras Birimjanov, velosıpedshi Alekseı Lýsenko, erkin kúres sheberi Nurǵoja Qaıpanov.
Osy mektep-ınternattyń ǵımarattary barynsha eskirgen edi. Byltyrdan beri onyń janynan 244 oryndyq jataqhana salyna bastady, bıyl onyń qurylysy aıaqtalady dep josparlanǵan.
Petropavl qalasynyń ortalyq stadıony – «Qarasaıdyń» fýtbol alańyn UEFA noramalary men standarttaryna sáıkestendirý de qolǵa alyndy. Búgingi tańda ony iske asyratyn «QazEýroqurylys» kompanııasymen 1 mlrd 235 mln teńgege kelisimshart jasalǵan. Al «Jastar» stadıony respýblıkalyq jarystar ótkizýdiń standarttaryna sáıkestendirilip, 117,2 mln teńgege jasandy shóp tóseý qolǵa alyndy.
A.Ábdilmanovtyń aıtýyna qaraǵanda, halyqty sportqa jumyldyrý maqsatymen byltyr 230 myń adamdy qamtyǵan 1 200 sporttyq-buqaralyq shara ótkizilgen. «Sonyń ishinde halyq barynsha kóp qatysqandary halyqtyq sport oıyndary boldy. Onyń sheńberinde bes keshendi spartakıada ótkizildi. Dástúrli túrde ótkiziletin «Aq bıdaı», «Sever» qysqy sport merekesi, oblystyq «Jastar» spartakıadalaryna halyqtyń yntasy zor boldy», deıdi ol. Sonymen birge «Korol rınga» atty bokstan ótkiziletin oblystyq týrnır men «Qyzyljar barysy» atty qazaq kúresiniń jarystary – halyq arasynda barynsha keń tarap, tanymal bolyp otyr.
Oblysta aýyl sharýashylyǵynyń baı qurylymdaryn sport salasyna mesenat bolýǵa tartý jumystary da utymdy júrgizilýde. Máselen, Tımırıazev aýdanyndaǵy «Qýanysh» sharýa qojalyǵynyń basshysy Qaıyrbek Hamzın óz qarajatyna voleıbol keshenin turǵyzyp, onyń qabyrǵasynda «Qýanysh» atty áıelderdiń voleıbol komandasy jattyǵady. Byltyr osy komanda Azııa chempıonatynda óńirimizge bas júlde alyp keldi. Al olardyń demeýshisi Qaıyrbek Hamzın Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń sheshimimen 2022 jylǵy «Eń úzdik mesenat» ataǵyn aldy. Al bıyl Ulttyq lıganyń chempıonatynda komanda ekinshi oryn aldy. Jýyrda komandany oblys ákimi Aıdarbek Saparov quttyqtap, Alǵys hat tapsyrdy.
Sondaı-aq Qyzyljar óńiriniń «Esil» atty erler voleıbol komandasy, «Barys» atty basketbol komandasy respýblıka birinshiliginde ekinshi oryn alǵan. Osynyń bári – sportqa jiti kóńil bólýdiń nátıjesinde qol jetkizilip otyrǵan tabystar. Soltústikqazaqstandyqtardyń aldaǵy ýaqytta alatyn asýy da zor degen úmittemiz. Elimizdiń olımpıadalyq qurama komandalarynyń kandıdattary qataryna velosporttan A.Lýsenko men A.Zaharov, jeńil atletıkadan M.Lıtvın, erkin kúresten N.Qaıpanov, bokstan N.Bogdanova, dzıýdodan N.Maratova, grek-rım kúresinen D.Kalenov engen. Shaǵyn oblys úshin bul az emes.
Soltústik Qazaqstan oblysy